МУХАММАД ЮСУФ, ЛЮБИМЫЙ ПОЭТ НАРОДА УЗБЕКИСТАНА

Аннотация

This article is an article containing humble processes related to the life and work of Muhammad Yusuf, People's Poet of Uzbekistan, which shows how powerful a tool his simple poetry, which is close to folk art, is. Key words: Letter to Muhammad, Ko`klamayim, Kabusnama, Gomiz. O`zbekiston xalqining sevimli shoiri Muhammad Yusuf o`z she`rlarining xalqonaligi, yuraklar tubida abadiy sharora misol yonib turishligi bilan e`tirofimiz markazida hisoblaanadi uning she`rlaridan tog`-u toshlarga urilib oqayotgan shalolaning ovozini tuyasiz go`yo xalqdan olib xalqning o`ziga adabiyotning eng xolis va samimiy, jaydari yo`llari orqali xalq qalbiga she`rlari shu darajada tegdikiy o`zbek xalqi uning she`rlari og`ushida muhabbat, mehr va o`zligini his etdilar , O`zlarini har jumlada topib olaverdilar shundan biz haqiyqiy she`r qanaqa bo`lishligini chuqur angladek . Muhammad Yusuf she`riyati samimiyatga boyligi bilan orombaxsh hisoblanadi she`rlarini o`qigan kishi qalbida tuyqusdan “o`z boshdan kechirgan” larini topib olib oshkora muhabbati tug`ilgan bo`lishi hech gap emas xalqimiz tilida bir gap yuradi “Ketmoni uchgan” haqiqatda Muhammad Yusufning ketmoni uchgan edi uning kabi muhlislarga boy bo`lgan shoir kamdan kam hisoblanadi barchasiga xalqning o`z ichida yurgan so`zlarning she`r bo`lganligi o`zbek xalqnining yuksak me`roslari bo`lgn O`zbek xalq og`zaki ijodi namunalarining ifori uning she`rlarida ham barq urib turgani alohida ahamiyat kasb etadi. Ammo Muhammad Yusuf qisqa umr guzoronligi ichida jaydari hamda kamtarona hayot kechirdi u hech qachon “Ketmoni uchishini “ ko`zlab she`r yozmas faqatgina qalbiga topinib yozganlari sevimli bo`lib ketaverardi she`rlarining mavzusi Ona, vatan va ishq mavzusida bo`lib eng kamtar jumlalalar joy olardi “Muhammadga maktub“ she`rining yakunida shunday jumlalarga tilga olingankiy yuraklar faoliyati o`zgacha tus olishiga undaydi ushbu so`zlar: Vatan desang o`pkang to`lib ketmasa, She`r yozishga balo bormi, birodar. 5 89 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Aziz o`quvchi ushbu so`zlarga izoh bildirishga ojizman sizning qalbingizda favqulodda nelar ro`y berganligini o`zingiz o`zingizga oshkor eting chunki kimgadir oshkor etishga sizning ham tilingiz ojiz ekanligini anglab turibman. Ustozning “Osmoning oxiri” dostonida “haqiyqiy she`r” haqida quydagicha so`zlar injudek tovlanib turadi. Ularni taqdim etsak. Bilib turib birovga ozor berishdan yomoni yo`q. o`zing ham bilmasdan birovga yaxshilik qilishdan ortiq yaxshilik yo`q. She`r yozish ham o`zing bilmay birovga yaxshilik qilishdek gap. Haqiyqiy she`riyat hamisha oyoq ostida. Misralar qulunlar kabi tuproqqa ag`anab yotishibdi. Tur, toychoq chopamiz desang bas. Biz har zamon bir oyoq ostiga boqib she`r topamiz. Keyin uning changini qoqamiz va qancha ko`p qoqsak -shuncha she`r yo`qotamiz … Barcha buyuk zotlarning buyukligi ham xokisorlgidadir. Muhammad Yusuf bilan jurnalistlar suhbat olib borganda ustoz shoir savollarga shunday javob qaytaradi. -Vaqtingizni ko`proq nimalarga sarflaysiz? -Ko`proq kitob o`qiyman. Boburni, Mashrabni, Bedilni sevib mutolaa qilaman. Anna Axmatova, Sergey Yesenin kabi rus shoirlarini, Hozirgi she`riyatimizdan Abdulla Oripovni ko`p o`qiyman. - Ijodingizdan o`zingiz rozimisiz? - Yo`q. Lekin men ijodni juda yuksak qilib ko`rsatishni ham xohlamayman. Negaki, bu ham oddiy mehnat. Novvoy non yopoyotganday, cho`pon qo`yini boqayotgandek, siz qalbingizdan so`z so`rab odamlarga tarqatasiz. Bu-shoirning kundalik vazifasiday bo`lib qolgan. U she`rga qo`l urmasdan turolmaydi. Yana suhbat davomida… -She`rni nimalardan izlaysiz? -Men she`rni faqat ko`chadan izlab, ko`chadan topaman. Kitob o`qib she`r yozmayman. Kitobdan nasr topish mumkindir, kitob o`qib olim bo`lish mumkindir, ammo haqiyqiy she`r - odamlar orasida. ularni ko`ngil ko`zi bilan qog`ozga tushira bilish kerak. -Ijodingizda soddalik, jaydarilik yaqqol sezilib turadi. Bu ruhiyatingizga, tabiyatingizga bog`liqmi? - Albatta, bog`liq. O`zi hayotda ham shundayman. jimjimador, balandparvoz so`zlarni yomon ko`raman. So`zni borligicha ifoda etsam deyman. Uning ustidan bo`yoq surkash mutlaqo ortiqcha. Qanday so`z bo`lmasin, o`rnida ishlatilsa, soddalik va ravonlik o`z-o`zidan paydo bo`ladi. To`g`ri so`zlarni bezab, haddan tashqari go`zal qilish mumkin lekin uni otangiz, onangiz tushunmasa, nima keragi bor? Men shunday deb o`ylayman. Muhammad Yusuf lola-qizg`aldoq, binafshalarga o`zgacha mehr bilan qo`l tekgizib ko`zlarini uning yaproqlariga surdi gullarni, yulduzlarni singlis singari bilib misralarida maqtab ardoqladi. Buyuk adabiyotimiz vakili, tanqidchilik makatabining yirik ustuni Ozod Sharaffiddinov uning she`rlari haqida shunday deydi: 5 90 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Muhammadning she`rlari bir qarashda juda sodda, jo`n yoziladiganga o`xshab tuyiladi. Ammo unga o`xshab yozi