ПОВЫШЕНИЕ ВЫНОСЛИВОСТИ 13-14-ЛЕТНИХ ИГРОКОВ

Аннотация

This article describes the issues of increasing the endurance of 13-14-year-old players and developing their physical skills. Key words: endurance of players, national team, increasing endurance. ПОВЫШЕНИЕ ВЫНОСЛИВОСТИ 13-14-ЛЕТНИХ ИГРОКОВ Аннотация. В данной статье рассмотрены вопросы повышения выносливости футболистов 13-14 лет и развития их физических качеств. Ключевые слова: выносливость игроков, сборная команда, повышение выносливости. Futbol sport turi bilan muntazam shug‘ullanish bolalarning chidamlilik darajasini oshiradi. Yosh sportchilarda chidamlilikni tarbiyalash vositalari, usullari va uslublarining samarali tizimi o‘rganishni hamda ilmiy asoslab berishini taqozo etadi. Tadqiqot mavzusining tanlanishi ham aynan shunga bog‘liq bo‘lib, uning bugungi kunda dolzarbligi shubha uyg‘otmaydi.Muammoning o‘rganilganlik darajasi. Hozirgi kungacha futbolchilarni jismoniy tarbiyalash yuzasidan qator mutaxassislar tomonidan ilmiy tadqiqotlar olib borilgan bo‘lib, ularda yoshga xos xususiyatlar, yuklamalarni me'yorlash, jismoniy sifatlarni rivojlantirish, organizmning funksional qobiliyatlari, chidamlilikni rivojlantiri masalalari tadqiq qilingan. Biroq, bu ilmiy ishlarda BO‘SM tayyorgarlik guruhida yosh futbolchilarning chidamliligini rivojlantirish masalalari yoritilmagan. Tadqiqot maqsadi: 13-14 yoshdagi futbolchilarni chidamkorlik sifatini tarbiyalashda samarali vositalari va usullarini rejalashtirish hamda ularning samaradorligini aniqlashdan iborat. Harakatlanish faoliyatinidan ham ko‘rish mumkinki, nazorat guruhining maydondagi harakatlanishlari tajriba guruhining futbolchilarining harakatlanish faoliyatlaridan yuqoriligini ko‘rsatmoqda. Bundan jismoniy tayyorgarlikning pasayishi bilan ularning harakatlanish faoliyatiga ta'sir etadi degani. Tajriba gurhimizning birinchi dastlabki olingan natijalarga qaraganda jasmoniy tayyorgaligini pastligini ko‘rinib qolgan edi. Ikkinchi tadqiqotdan so‘ng olingan natijalarda esa, harakat faolligini dastlabki olingan natijalarga qarganda yuqoriligini, bundan natijalarning o‘sganligini aniqladik. Olingan natijalardan yosh futbolchilar o‘yin davomida harakat faoliyatlariga e'tibor qartishi kerakligini bildiradi. Shu sababdan biz tomondan qo‘llanilgan an'anaviy standart mashqlar va maxsus tanlangan mashqlar yordamida oshirishga harakat qildik. Pedagogik tajribada tanlangan guruhimizda joriy etdik va bu bergan vosita va usullarmizni ta'sir etganligini bilish maqsadida biz nazorat va tajriba guruhlarida 6 test me'yorlarni qabul qilib olib ularni taqqosladik. Test me'yorlari 5 53 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ tadqiqotdan oldin va tadqiqotdan so‘ng olindi. Nazorat va tajriba guruhlarining natijalari 3.1- jadvalda ko‘rsatilgan. Bizning o‘quv-mashg‘ulotlarda olingan test nazoratida yosh futbolchilarning harakatlari o‘yin davomidagi ko‘rsatkichlariga mos kelishini aniqladik. Dastlabki test me'yorlarni musobaqa davrining boshidagi o‘quv-mashg‘ulotlarida olingan. Bu yerda jismoniy sifatlarni ko‘rsatuvchi 30 m ga yugurishda, 400 m yugurish, 6 daqiqali yugurish, 7x50 m yugurish. texnik harakatlarni aks ettiruvchi 30 m ga to‘p bilan yugurishda va 5x30 m to‘p bilan yugurish test me'yorlarni foydalanilgan. Nazorat testlarida 13-14 yoshli futbolchilarning ko‘rsatkichlarida sezilarli darajada farq ko‘rindi. Tezligini aniqlovchi 30 m ga yugurishda nazorat guruhdagi yosh futbolchilar 4.62±0,24, tajriba guruhi 4.69±0,59, 400 m ga yugurishda 72.12±5.25, tajriba guruhi 72.01±4.26, 6 daqida yugurish 1425±53.36, tajriba guruhida 1445±51.23, 7x50 m yugurish 75.12±5,26, tajriba guruhi 76.56±5.08, 30 m ga to‘p bilan yugurishda 5.25±0.89, tajriba guruhi 5.32±0.65 va 5x30 m ga to‘p bilan yugurishda 30.12±2.69, tajriba guruhi 31.25±2.31 natijalarni ko‘rsatishgan. Dastlabki olingan natijlardan yosh futbolchilarning test me'yorlarida tajriba guruhining yosh futbolchilarning harakatlari yuqori emasligini aniqladik. Bundan dastlabki olingan natijalardan xulosa qiladigan bo‘lsak, 13-14 yoshli futbolchilarning chidamkorlik sifatining ko‘rsatkichlari o‘yin davomidagi pedagogik kuzatishlardan olingan natijalarga ham mos kelishin aniqladik. O‘quv-mashg‘ulot jarayonida olib borgan tadqiqotlarimizning oxirida shu narsa ma'lum bo‘ldiki, kayta testdan sung 13-14 yoshli futbolchilarning nazorat va tajriba guruhlarning ko‘rsatkichlari o‘zgarganligini aniqladik. Nazorat guruhining dastlabki olingan natijalari orasida katta o‘sish kuzatilmagan bo‘lsa, tajriba guruhidagi futbolchilarda 30 m yugurishda o‘sish t=3.76, bu R≤0,01, 30 m to‘p bilan yugurishda o‘sish t=4.10, bu R≤0,01 natijani ko‘rsatmoqda. Tezkorlik sifati bo‘yicha natijalari shuni ko‘rsatdiki, hamma guruhlar (nazorat va tajriba guruh) futbolchilarida, ayniqsa tajriba guruhidagi tarbiyalanuvchilarning katta o‘sish sezildi (30 m to‘p bilan va to‘psiz). Ya'ni tajriba guruh futbolchilarining tadqiqotlardan keyin yuqori ko‘rsatkichga ega bo‘ldilar (R≤0,01). Bu