ДИАГНОСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ СОРЕВНОВАТЕЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КВАЛИФИЦИРОВАННЫХ ФУТБОЛИСТОВ.

Аннотация

This article talks about the diagnostic analysis of the competitive performance of qualified football players. Reasonable opinions and comments are given throughout the article. Key words: the most important part of the training process, agility, soccer professionals. ДИАГНОСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ СОРЕВНОВАТЕЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КВАЛИФИЦИРОВАННЫХ ФУТБОЛИСТОВ. Аннотация. Данная статья посвящена диагностическому анализу соревновательной деятельности квалифицированных футболистов. Обоснованные мнения и комментарии даны на протяжении всей статьи. Ключевые слова: важнейшая часть тренировочного процесса, ловкость, профессиональные футболисты. Футболда, бошқа спорт турларидаги каби, мусобақа фаолиятини (МФ) ўрганишга катта эътибор берилади. Бироқ, афсуски, кўп саволлар, жумладан, 2 гуруҳли тактик ҳаракатларни спортчилар шахсий маҳоратини юқори даражаси билан биргаликда такомиллаштириш муаммоси ҳам ўз ечимини кутмоқда. Юқори малакали спортчиларни шаклланиш асосини кўп йиллик ўқув-машқ жараёнлари ташкил этади. Унинг мувоффақият билан амалга ошиш спорт маҳорати барча компонентларини ривожланиш даражасига боғлиқ. Бу энг аввало, ҳар бир спортчига хос бўлган жисмоний ҳислатларни ривожлантириш, техник ва психологик тайёргарликни яхшилашдан иборат. Бироқ, спорт ўйинларида, жумладан, футболда, энг муҳими тактик тайёргарлик ҳисобланади. Спорт ўйинларида гуруҳли тактик ҳаракатлар, айниқса, юқори малакали жамоалар учун ижобий натижага эришишнинг энг муҳим омилларидан биридир. Буни кўплаб машҳур амалиёти мураббийлар турли спорт ўйинларида таъкидлаб ўтишган. Футбол мутахассислари фикрича, юқори малакали жамоаларда гуруҳли тактикага катта эътибор қаратилиши лозим. Айнан унда жамоанинг ўйин қувватини ошириш имконини берувчи қўшимча омиллар яширинган. Жаҳоннинг энг яхши терма ва клуб жамоаларини кузатишлар шуни кўрсатдики, ҳужумкор ва мудофаа ҳаракатларида бир вақтни ўзида 8-9тадан ўйинчилар иштирок этади 3 12 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ва бу ҳаракатлар катта тезликда бажарашни хамкорликда ва алмашиб ҳаракатланиши, бутун матч давомида ўйиннинг юқори маромини сақлаб қолишга ва ўйин юкламаларини барча спортчиларга биртекис тақсимлашга имкон яратади. Мусобақаларда футболчилар (ёки жамоа) фаолиятини кузатиш жараёнида мусобақа фаолияти қайд қилинади ва самарадорлик, ҳажм хилма-хилликни белгиловчи мезонлар аниқланади. Келгусида, мусобақа фаолиятини назорат қилиш давомида мусобақа юкламаларини тайёргарлик қисмидаги ҳажми ва тақсимланишини ҳисобга олиш ҳамда уларни спортчи ва жамоани тайёргарлик даражасига таъсир этишни баҳолаш керак. Футболда мусобақа фаолиятини назорат қилиш натижаларини қўлланилаётган қайд қилиш усуларини серахборотлиги аниқлиги ва ишончлилигига боғлиқ. Мусобақа фаолияти кўрсаткичлари педагогик кузатишлар ёрдамида қайд қилинади. Булар қуйидагилар: техник-тактик ҳаракатлар самарадорлиги, фаоллиги, турли туманлиги ва ҳажми; оёқ ва бош билан бажарилган узатишлар сони дарвозага зарба бериш; ҳимоядан ҳужумга ўтиш вақти, гуруҳли тактик ҳаракатлар вақти (стандарт ҳолатларни бажариш- жарима ГТҲ, бурчакдан бажариладиган ГТҲ). Футболчилар тайёргарлигини бошқариш жараёнида биринчи навбатда, кучли жамоалар, кучли спортчилар тажрибасига таяниш керак. Шундай футболчи ва жамоалар иштирокидаги ўйинлар вақтида аниқланган мусобақа фаолияти кўрсаткичлари спортчилар тайёргарлигини бошқаришда мезон вазифасини ўтайди. Бизнинг маълумотлар таҳлили шуни кўрсатиб турибдики, Германия терма жамоаси мусобақа фаолиятининг баъзи кўрсаткичлари, масалан, тўпни тортиб олиш, дарвозага зарба бериш кўрсаткичлари қийматлари Бразилия жамоасиникидан устундир. Бунда шуни ҳисобга олиш керакки, жаҳон мусобақаларининг (футбол бўйича жаҳон чемпионатлари) аҳамияти ва нуфузи Олимпиада ўйинлари даражасидан юқоридир. Шунинг учун, мусобақа фаолияти кўрсаткичлари қийматларини аниқлашда мусобақалар савиясини ҳам ҳисобга олиш лозим. Бироқ, бошқа кўрсаткичлар бўйича техник ҳаракатлар самарадорлиги жаҳон чемпионларида юқори. Айниқса, координацион жиҳатдан мураккаб бўлган техник усулларда, масалан, турли йўналишларда, қисқа ва ўртача узатишлар, узун узатишлар рақибни четлаб ўтиш, тўпни эгаллаб олиш, шунигдек, шу усулларнинг умумий кўрсаткичлардаги тафоввут каттадир. Гуруҳли тактик ҳаракатлар (ГТҲ) сифатида боғлиқ бўлган тўп узатишни барча турлари сони ва самарадорлиги жаҳон чемпионларида юқори бўлганига эътиборни қаратиш керак. Бу эса футбол мутахассисларининг тўп узатишлар ГТҲни бажаришда муҳим омил эканлиги ҳақидаги фикрларини ҳам тасдиқлайди. Жаҳондаги етакчи футбол жамоалари мусобақа фаолиятини тадқиқ этиш борасида 2014 йилдан 2016 йилгача олиб борилган ишлар “кучли спортчилар модели” учун мусобақа фаолияти кўрсаткичлари қийматини белгилашга имкон беради. 3 13 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ