Личный закон юридического лица в международном частном праве (при реорганизации и ликвидации)

Аннотация

мазкур мақолада халқаро хусусий шахснинг миллати давлатларнинг ҳар бирида уни хуқуқда юридик шахсларни қайта ташкил этиш ва ҳуқуқнинг хорижий ёки миллий субъекти сифатида тугатиш билан боғлиқ жараёнларда юридик шахснинг идентификация қилиш имкониятини беради, бу эса шахсий қонунининг аҳамияти ва мазкур жараёнга ушбу мамлакатда мазкур субъектнинг ҳуқуқий нисбатан қўлланиладиган ҳуқуқни аниқлаш ҳолатини, унинг фаолиятини у мансуб бўлган масалаларига тўхталиб ўтилган. давлатнинг ва у тижорат операцияларини амалга Калит сўзлар: трансчегаравий банкротлик, юридик ошираётган давлатнинг қонунчилик ва маъмурий шахснинг шахсий қонуни, қўлланиладиган ҳуқуқ, ҳужжатларига бўйсуниш чегарасини белгилаш асоси коллизион боғловчиси, ҳудудийлик усули, ҳисобланади. Бу ерда юридик шахснинг бундай универсаллик усули, асосий манфаатлар маркази, ҳуқуқий ҳолатининг унинг хорижий ёки, аксинча, қарздорнинг асосий фаолият юритиш жойи. миллий хусусияти билан белгиланувчи баъзи бир жиҳатларини қайд этиш мумкин. Аннотация: в данной статье рассматриваются во- Биринчидан, юридик шахснинг у ёки бу давлатга просы, связанные со значением личного закона юри- мансублиги шу давлатнинг халқаро муомалада миллий дического лица при реорганизации и ликвидации дея- ташкилотлар иштирокини тартибга солишга тельности юридического лица в международном част- қаратилган қонунчилик ва маъмурий ҳужжатлари унга ном праве и определение применимого права. татбиқ этилишини белгилайди. Давлат фақат “ўз” Ключевые слова: трансграничное банкротство, ташкилотларига нисбатан тижорат фаолиятини чет личный закон юридического лица, применимое право, элда амалга оширишни, у ёки бу мамлакатнинг бошқа коллизионная привязка, территориальный метод, хўжалик юритувчи субъектлари билан битимларга метод универсальности, центр основных интересов, киришишни тақиқлаш ёки рухсат беришга основное место деятельности должника. ваколатлидир. Умумий қоидага биноан бу хорижий давлат “ўз” юридик шахсига нисбатан қабул қилувчи Annotation: this article discusses the issues ҳужжатлар бошқа давлатларда тан олинишини associated with the value of the personal law of a entity англатади. Ташкилот “ўз” миллий юридик шахси under compulsory winding-up of the legal entity (cross- сифатида тан олингани эса, аксинча, унинг хорижий border bankruptcy) in private international law and the давлат ҳужжатларига бўйсуниши имкониятини determination of the applicable law. бутунлай истисно этишини англатади. Key words: cross-border bankruptcy, personal law of Иккинчидан, юридик шахснинг хорижий давлатга a legal entity, applicable law, collisional linking, the мансублиги унинг фаолиятини барча мамлакатларда method of territoriality, the method of the universalty, cen- “чет элликлар” учун назарда тутиладиган махсус ter of main interests, the debtor's principal place of activity. ҳуқуқий режимга бўйсундиради. Ҳатто фуқаролик муомаласи соҳасида чет элликларга миллий режим Миллий ҳуқуқни қўллаш амалиёти таҳлили ҳамда берилган ҳолда ҳам улар баъзи бир жиҳатлардан ҳуқуқи ва иқтисоди ривожланган мамлакатларнинг алоҳида мавқега эга бўладилар. Юридик шахснинг халқаро хусусий ҳуқуққа оид қонунчилик тажрибасини миллатидан келиб чиқиб, мазкур давлат ҳудудида ўрганиш Ўзбекистон халқаро хусусий ҳуқуқ хўжалик фаолиятига ижозат бериш шартлари, солиқ қонуничилигида юридик шахслар ҳуқуқий мақомини солиш режими, валюта операцияларини амалга белгилаш ва юридик шахсларни тугатиш билан боғлиқ ошириш, муайян турдаги битимларни амалга қонунчиликни такомиллаштиришни долзарб масала оширишга лицензиялар бериш тартиби ва ҳоказолар сифатида кун тартибига қўймоқда. Халқаро хусусий белгиланади. Бу ва бошқа бир қанча масалаларда ҳуқуқда миллий қонунчилик ва амалиётда бўлгани миллий юридик шахслар имтиёзлардан сингари юридик шахсларни тугатишнинг икки хил усули фойдаланадилар. мавжуд бўлиб, улар ихтиёрий ва мажбурий тартибда Учинчидан, юридик шахсларнинг давлатга тугатишдан иборат ҳисобланади. Биз қуйида халқаро мансублигини аниқлаш аҳдлашаётган давлатларнинг хусусий хуқуқда юридик шахсларни мажбурий тугатиш жисмоний ва юридик шахсларига татбиқ этиш учун (трансчегаравий банкротлик) билан боғлиқ мўлжалланган икки тарафлама ва кўп тарафлама жараёнларда юридик шахс шахсий қонунининг иқтисодий ва бошқа хил келишувларни қўлланиш учун аҳамияти ва мазкур жараёнга нисбатан асос бўлиб хизмат қилади. Савдо битимлари ва бошқа қўлланиладиган ҳуқуқни аниқлаш масалаларига хил шартномалар бўйича юридик шахсларга ўзаролик тўхталиб ўтамиз. асосида муайян ҳуқуқлар ва имтиёзлар берилгани Трансчегаравий банкротлик билан боғлиқ боис, конвенцион режимнинг амал қилиш доирасига муносабатларни кўриб ҳал қилишда юридик кирадиган ва кирмайдиган миллий субъектларни шахсларнинг қайси давлатга тегишли эканлиги аниқлаш муҳимдир. Айрим ҳолларда давлатлар (миллати, шахсий қонуни)ни аниқлаш муҳим аҳамият аҳдлашуви билан юридик шахсларга ўзаролик асосида касб этади. Чунки, юридик шахсни ташкил этиш, қайта ҳуқуқий режим беришнинг умумий шартлари, баъзи тузиш ва унинг фаолиятини тугат