Санитарная грамотность населения города Самарканд в вопросах туберкулёза

Аннотация

Conversance on questions about tuberculosis among patients and sound persons was detected. Patients and health person have shown the interest in reception of additional information on this infectious disease. As sick, so sound persons considered that information about tuberculosis as infectious disease must given to them physicians, sound persons have noted that want to read the newspapers and listen the radio broadcasts on discovery, spreading and preventive maintenance tuberculosis. Majority patients know that treatment tuberculosis long, however 35% sound respondent consider that tuberculosis shall easy cure that can create certain difficulties in shaping beside them adherences to long treatment Key words: sanitary literacy of the population, tuberculosis, information on tuberculosis Кириш. Ўзбекистон Республикасида сил касаллигини назорат қилиш дастурининг устувор йўналишларидан бири – бу касалликнинг олдини олиш ва касалланиш даражасини пасайтиришга қаратилган интенсив профилактика ва эпидемияга қарши тадбирларни амалга оширишдир [5]. Сил инфекциясининг ўчоқларида санитария-профилактика ишларини олиб бориш бугунги кунда муҳим аҳамиятга эга, чунки болалар орасида сил билан касалланиш ҳавфи яқин ва узоқ муддатли алоқалар натижасида, авваламбор, оилавий фокусларда яшовчилар учун кўпаяди [4]. Касаллик хавфи онанинг, ёки икки ва ундан ортиқ оила аъзоларининг касаллиги ҳамда сил касаллигидан ўлим ҳолатларининг қайд етилган вазиятларда кучаяди [3]. Эпидемияга қарши чора-тадбирлар натижасида катталар ва болалар орасида сил касаллигини камайтириш ёки олдини олиш мумкин. Aфсуски, шаҳар ва қишлоқлар аҳолисининг асосий қисмининг соғлиғига эътиборининг сустлиги, бошқа иқтисодий ва ижтимоий муаммолар билан боғлиқ сабаблар туфайли, аҳоли ўртасида профилактика ишларини олиб бориш анча мураккаблашади [1]. Бир қатор муаллифларнинг фикрига кўра, бу аҳолининг санитария-гигиена саводхонлигининг пастлиги билан боғлиқ [2]. Бизнинг ишимизнинг мақсади – сил касаллиги масалалари бўйича аҳолини гигиеник жиҳатдан тарбиялашдаги "бўшлиқларни" аниқлаш ва уларни тузатиш усулларини излаш эди. Материаллар ва усуллар: Самарқанд вилоят силга қарши курашиш диспансери шароитида сил касаллиги билан оғриган беморларнинг санитария-гигиена саводхонлиги ўрганилди. 20-70 ёшли касалхонада даволанаётган 60 нафар беморда социологик сўров ўтказилди. Таққослаш гуруҳига сил касаллигига чалинмаган 60 соғлом одам киритилди. Респондентларнинг иккала гуруҳи учун мажбурий шарт бу тиббий маълумотларнинг эга эмаслиги эди. Маълумотларни йиғиш респондентнинг ижтимоий хусусиятлари, сил касаллиги тўғрисида асосий маълумотлар ва ахборот манбалари ҳақидаги саволлардан иборат бўлган махсус сўровнома ёрдамида амалга оширилди. Олинган маълумотларга Microsoft Excel дастури ёрдамида ишлов берилди. Натижалар ва уларнинг муҳокамаси: сил касаллиги билан оғриган беморларнинг ижтимоий ҳолати тўғрисидаги маълумотларни баҳолашда (1-жадвал) қуйидаги маълумотлар олинган. Сўралган беморлар орасида 45 ёшдан 70 ёшгача бўлган 40 аёл (66,7%) устунлик 189 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №3 | 2021 қилди. Ушбу гуруҳда одамларнинг 40% ўрта маълумотли, 73,3% турмуш қурган, 40% нафақахўрлар, 93,3% алоҳида уйда яшаган, улар ичида қониқарсиз яшаш шароитига 53,3% респондентлар эга бўлган, 75,5% - марказлаштирилган сув таъминотининг етишмаслиги қайд этилди. Респондентларнинг 100% жиноий жавобгарликни рад этишган. Сил касаллиги билан касалланганлар орасида 13,4% чекувчилар бўлган, улардан 7% кунига 10-15 дона сигарет чекишган. Сўровда иштирок этган соғлом одамлар орасида 45 ёшдан 55 ёшгача бўлган эркаклар (61,7%) устунлик қилишди. Сўралган соғлом одамлар орасида кўпчилик ўрта махсус маълумотга эга (46,7%), 83,3% уйланган, 46,7% ўз касби бўйича ишчилар, 75,0% ўз уйида яшаган, аммо уларнинг 58,3% қониқарсиз яшаш шароитларига эга. Респондентларнинг кўпчилиги (98,3%) судланмаганлардир. Илгари сил касаллиги бўлмаган соғлом одамлар орасида респондентларнинг 51,7% ёмон одатлар мавжудлигини рад этишган. 1-жадвал Респондентларнинг ижтимоий кўриниши кас ал соғл ом Жавоб / савол Абс. % Абс. % Жинси: Эркак 20 33,3 37 61,7 Аел 40 66,7 23 38,3 Жами 60 100,0 60 100,0 Маълумоти: Бошла нғич 16 26,7 5 8,3 Ўрта 24 40,0 22 36,7 Ўрта махсус 20 33,3 28 46,7 Тугалланмаган олий 0 0 Олий 0 5 8,3 Жами 60 100,0 60 100,0 Оилавий аҳвол: Уйланмаган / турмуш 4 6,7 7 11,7 қурмаган Уйланган / турмуш қурган 44 73,3 50 83,3 бева 12 20,0 3 5,0 Жами 60 100,0 60 100,0 Касби: Талаба 4 6,7 7 11,7 Ишчи 12 20,0 28 46,7 Ҳизматчи 0 0 4 6,7 Нафақаҳўр 24 40,0 9 15,0 Ногирон 4 6,7 1 1,7 Ишламайман 16 26,7 11 18,3 Жами 60 100,0 60 100,0 Яшаш жойин: Шаҳсий уй 56 93,3 45 75,0 Ижарадаги уй 4 6,7 13 21,7 190 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №3 | 2021 Турар жойлар 0 0 2 3,3 жами 60 100,0 60 100,0 Яшаш шароитлари: Қониқарли 28 46,7 25 41,7 Қониқарсиз 32 53,3 35 58,3 Жами 60 100,0 60 100,0 Зарарли одатларни мавжу