К содержанию
РецензированоRU2021

Клинико-этиопатогенетические механизмы развития нозологической синтропии желчно-каменной болезни и метаболического синдрома

Ўктам Сафаевич ИСМАИЛОВ · Давронбек Юсупович БАТИРОВ · Анвар Пўлатбоевич РАХИМОВ · Қодиржон Тухтабаевич БОБОЕВ (факультет ва госпитал жарроҳлиги кафедраси) · ЎзР ССВ Республика ихтисослаштирилган гематология (факультет ва госпитал жарроҳлиги кафедраси) · СИНТРОПИЯСИ РИВОЖЛАНИШИНГ КЛИНИК-ЭТИОПАТОГЕНЕТИК (факультет ва госпитал жарроҳлиги кафедраси)

Журнал биомедицины и практики · 6 · 474-493 · 2021

Аннотация

Ҳозирги даврда ўт тош касаллиги (ЎТК) ҳамда метаболик синдроми (МС) билан касалланган беморлар сони йилдан-йилга ортиб бормоқда ва бу касалликнинг “ёшариши” кузатилмоқда. Шуниси муҳимки, МС нафақат ЎТК келиб чиқишининг хавф омили эканлиги балки унинг жуда оғир асоратлар билан кечиши ҳақида маълумот беради. ЎТК ва МС ривожланиш механизми яхши ўрганилганига қарамасдан баҳсли ва мунозаралигича қолмоқда. Калит сўзлар: Ўт тош касаллиги (ЎТК), метаболик синдром (МС), этиопатогенез, липид алмашинуви, қандли диабет, семизлик, хавф омили, ген. Уктам Сафаевич ИСМАИЛОВ Начальник Главного управления науки и образования Министерства здравоохранения Республики Узбекистан Давронбек Юсупович БАТИРОВ Анвар Пулатбоевич РАХИМОВ Кафедра факультетской и госпитальной хирургии Ургенчского филиала Ташкентской медицинской академии (ТМА) Кодиржон Тухтабаевич БОБОЕВ Республиканский специализированный научно-практический медицинский институт гематологии (РСНПМЦГ) МЗ РУз 474 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №3 | 2021 КЛИНИКО-ЭТИОПАТОГЕНЕТИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ РАЗВИТИЯ НОЗОЛОГИЧЕСКОЙ СИНТРОПИИ ЖЕЛЧНО-КАМЕННОЙ БОЛЕЗНИ И МЕТАБОЛИЧЕСКОГО СИНДРОМА АННОТАЦИЯ В настоящее время число пациентов с желчно-каменной болезнью (ЖКБ) и метаболическим синдромом (МС) растет каждый год, и наблюдается «омоложение» этих заболеваний. Это тем более важно, что приводятся убедительные данные о том, что МС является не только фактором риска манифестации ЖКБ, но и ее осложненного течения. ЖКБ и МС остается противоречивыми, несмотря на хорошо изученный механизм. Ключевые слова: Желчнокаменная болезнь (ЖКБ), метаболический синдром (МС), этиопатогенез, липиды, сахарный диабет, ожирение, факторы риска, ген. Uktam Safaevich ISMAILOV Head of the Main Department of Science and Education of the Ministry of Health of the Republic of Uzbekistan (MoH RUz) Davronbek Yusupovich BATIROV Anvar Pulatboevich RAKHIMOV Department of faculty and hospital surgery, Urgench branch of the Tashkent Medical Academy (TMA) Kodirjon Tuxtabaevich BOBOEV Republican Specialized Scientific and Practical Medical Center of Hematology (RSSPMCH) CLINICAL-ETIOPATHOGENETIC MECHANISMS OF DEVELOPMENT OF NOSOLOGICAL SYNTHROPY OF GALL STONE DISEASE AND METABOLIC SYNDROME ANNOTATION Currently, the number of patients with gallstone disease (GD) and metabolic syndrome (MS) is growing every year, and there is a "rejuvenation" of these diseases. This is all the more important that convincing data are given that MS is not only the risk factor of the manifestation of the GD, but also its complicated flow. GD and MS remain contradictory, despite the well-studied mechanism. Keywords: gallstone disease (GD), metabolic syndrome (MS), etiopathogenesis, lipid, diabetes, obesity, risk factors, gene. Ўт тош касаллиги (ЎТК) ҳамда Метаболик синдром (МС) – овқат ҳазм тизими патологиялари ичида энг кўп тарқалган ва соғлиқни сақлаш тизимига катта маолиявий зарар етказувчи касалликларидан ҳисобланади. Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра, ер шарининг 10-15% аҳолисида ЎТКги аниқланади ва бу кўрсатгич ҳар ўн йилда 2 баробарга ўсиши кузатилмоқда [14, 19, 31, 38]. МС ҳам жуда кенг тарқалган патологиялардан бўлиб ЖССТ мутахассислари XХI аср пандемияси деб таърифлайдилар ва бутун дунё аҳолисининг 20-40% ини ташкил қилади. МС ўрта ёшар аҳоли орасида NTERHEART тадқиқотларига кўра (NCEP АТР III мезонлари бўйича) 26% ни ташкил қилади. Ачинарли ҳолатлардан бири кейинги йилларда ёшариш кузатилмоқда ва жамиятнинг фаол маҳнатга лаёқатли қатлам аҳолисини қамраб олмоқда. МС семизлик билан 49% ва кандли диабет билан 80% холларда бирга келиши аниқланган[1, 6]. ЎТК ва шу билан биргаликда МС ҳам айниқса, иқтисодий жиҳатдан ривожланган давлатлар аҳолисида кўпроқ учраши аниқланган. Масалан, ЎТК Германия аҳолисида 10-15%, Швеция аҳолисида 32%гача, Скандинавия олимларининг маълумотларида эса 53% аёллар ва 32% эркаклар холелитиаз касаллиги билан оғрийдилар. Норвегия популяциясида 20-70 ёш аҳоли орасида 21,9% ни, шу жумладан эркакларда 17,7% ва аёлларда 21,2% ни ташкил қилади. ЎТК учраши 50-60 ёшдаги аҳоли орасида кўпроқ яъни эркакларда 14% ва аёлларда 20,2% ни ташкил қилади. Европа, Шимолий ва Жанубий Америка ўрта ёшдаги аҳолисида холелитиаз 475 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №3 | 2021 касаллиги 10-15%ни, 50 ёшдан ошган аҳоли ўртасида эса 14-20% ни ташкил қилади. Ўтказилган барча аутопсияларнинг 30% ида ЎТКнинг борлиги аниқланган. 65 ёшгача бўлган эркаклар орасида ЎТК касаллиги 6,7% гача, аёлларда 14,6% гача ҳолларда учраса, 65 ёшдан катталарда бу кўрсаткич эркакларда 17,5% ни, аёлларда 27,7% ни ташкил қилади. Тахминан 60 ёшдан ошган аҳолининг тўртдан бири ва 70 ёшдан ошган аҳолининг учдан бири ЎТК билан касалланади. Тадқиқотлар натижаларига кўра, охирги ўн йилда ЎТКга чалинганлар сони икки баробаргача кўпайган ва бу кўрсаткич ўсишда давом этмоқда. Кейинги йилларда ёшларда ҳам, эркаклар орасида ҳа

Доказательный фрагмент

«Ҳозирги даврда ўт тош касаллиги (ЎТК) ҳамда метаболик синдроми (МС) билан касалланган беморлар сони йилдан-йилга ортиб бормоқда ва бу касалликнинг “ёшариши” кузатилмоқда.»

Образец извлечения

Демо-превью

Ҳозирги даврда ўт тош касаллиги (ЎТК) ҳамда метаболик синдроми (МС) билан касалланган беморлар сони йилдан-йилга ортиб бормоқда ва бу касалликнинг “ёшариши” кузатилмоқда. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
gallstone disease (GD), metabolic syndrome (MS), etiopathogenesis, lipid, risk factors, diabetes, Желчнокаменная болезнь (ЖКБ), факторы риска, сахарный диабет, қандли диабет, хавф омили, metabolic syndrome (MS), липиды, метаболический синдром (МС), gene, obesity, gallstone disease (GD), семизлик, этиопатогенез, метаболик синдром (МС), ген, ожирение, Ўт тош касаллиги (ЎТК), липид алмашинуви
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники