Boshlang‘ich sinflar o‘qituvchilarida kreativlikni oshirishning ahamiyati

Аннотация

Ushbu maqolada XXI asr fan va texnika taraqqiyotining ilm-fanga bo‘lgan talabning oshishiga sabab bo‘layotganligi xususida fikrlar keltirilgan. Bosh- lang‘ich sinf o‘qituvchisining bilimi,mahorati , izlanuvchanligi, tashabbuskorligi rivoj- lanish cho‘qqisiga chiqishida kreativ ta’limning o‘ziga xos ahamiyati bor. Bundan tas- hqari, o‘qituvchining kreativ sifatlari, dars o‘tish ko‘nikmasi, pedagogik mahorati va darsdan tashqari faoliyatida ham o‘qituvchining ijodkorligi, shu boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha turli xil tushunchalar va mulohazalar keltirib o‘tilgan. Kalit so‘zlar: kreativlik,dars, muloqot,yangiliklar, layoqat, ta‘’lim samaradorligi, ijo- diy fikrlash,pedagogik mahorat, kreativ sifatlar, pozitiv kayfiyat. Hozirgi XXI asr globallashuv jarayonida ta‘lim sifatlarini rivojlantirib, bo‘lajak pe- dagoglarda kreativ g‘oyalarni shakllantirib, malakalarini va ko‘nikmasini oshirishga yurtimizda katta e’tibor qaratilmoqda. Ta’limning samaradorligini oshirishda shaxsning ta’lim markazida bo‘lish uchun ma’lumoti oliy, o‘z sohasining ustasi, bilimlarni mustahkam egallashdan tashqari za- monaviy pedagogik texnologiyalardan va tarbiyaviy mashg‘ulotlarni tashkil eta ola- digan ,iqtidorli, izlanuvchan pedagoglar yurtimizga kerak. Shu asnoda boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari haqida to‘xtalib o‘tadigan bo‘lsak,u- larning shu kabi iqtidorini namoyon qila olish ruhida tarbiyalash bu o‘zbek xalqi va Yurtboshimiz uchun quvonarli hol, albatta . Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga kreativ sifatlarni rivojlantirishning to‘laqonli mo- hiyatini anglatish uchun “Kreativlik”tushunchasining ma’no- mazmuni bilan tanishib chiqishimiz kerak . Kreativlikmuayyan soha bo‘yicha o‘zlashtirilgan puxta bilimlar bilan birga yuqori darajada noodatiy ko‘nikmalarga ega bo‘lish demakdir. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchi- sio‘zining dars o‘tish mahoratidan kelib chiqqan holda dars jarayoniga turli xildagi yangiliklarni kiritish,qo‘shimcha o‘quv qo‘llanmalardan foydalanish, interfaol metot- darni qo‘llay olish mahorati va ijodiy faoliyatini har tomonlama rivojlantira olishi bu boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kreativ fikrlay oladigan talabchan pedagog ekan- ligidan dalolat beradi. STARS International University 257 Kreativlik o‘qituvchining kasbiy va shaxsiy integratsiyasidir,chunki tabiatan qi- ziquvchan, intiluvchan bo‘lmas ekan, o‘qituvchi hech qachon ijodkorlikni namo- yon eta olmaydi. O‘qituvchining kreativ pedagog sifatida shakllanishida shu soha bo‘yicha yo‘nalishlarda kamchiliklar mavjud.Bu kabi muammolarni bartaraf qilishda faqatgina bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilaridan birozgina mehnat talab etiladi. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kreativ sifatlarini amalga oshirishda jamoaning o‘r- ni beqiyos.O‘qituvchi o‘quvchini ma’lum bir maqsad asosida tarbiyalashiuning eng muhim vazifalaridan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda ham Yurtboshimiz tomonidan nafaqat pedagogika, balki turli soha- lar yo‘nalishlari bo‘yicha shu kabi kreativ madaniyatni shakllantirish kabi muammolar yechimi o‘z tasdig‘ini topmoqda.Rivojlangan kreativlik shaxs ijodkorligining muhim tarkibiy qismidir.Shu jumladan, maktabdagi o‘quv jarayonining sifati ko‘p omillar- ga bog‘liq bo‘lib,ular orasida o‘qitishning usul va metodlari hal qiluvchi ahamiyatga ega. Binobarin, bu kabi dars samaradorligini oshiradigan, o‘qituvchi tomonidan ish- lab chiqilgan kreativ g‘oyalar, asosan, pozitiv kayfiyat ulasha oladigan,o‘quvchilar- dan mustaqillik va faollik talab qilib, ularlarning chuqur bilim olishiga sababchi bo‘la oladigan o‘quv dasturlar hisoblanadi. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining ijodkorlik sifatlari kreativ g‘oyalarning shak- llanishida muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.Ijodkorlik sifatlarini shakllantirishda esa ta’limning yordamchi shakli - to‘garaklardan foydalanish maqsadlidir. Bu fan to‘ga- raklarining mazmuni o‘qituvchi va o‘quvchining salohiyatini oshirib, o‘z qiziqishlari bo‘yicha iqtidorlarini shakllantirishga yordam beradi. O‘quvchi qobiliyatlarining yu- zaga chiqishi ijodkorlik sifatlarini ham rivojlantiradi.O‘quvchilarda muammoni yec- hish va innovatsion g‘oyalarni ilgari surish jarayonida kreativlik va ijodiy fikrlashga urg‘u berish lozim . Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining dars jarayonida o‘qituvchi shaxsiga xos bo‘l- gan kreativlik sifatlari: 1)ijodiy yo‘nalganlik; 2)tafakkur;3)innovatsiya; 4)xususiy kechinma; 5)mantiqiy fikrlash. Shu orqali o‘qituvchining ijodkorligini namoyon qiladigan jarayon bu darsdir. O‘qi- tuvchi rahbarligida o‘quvchi jamoasi bilan birga ishlay oladigan jarayon hisoblanadi. Inson hissiy idrokni boyitish bilangina o‘zining bilimlarini oshira oladi. Shuning uchun ham boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari o‘quvchilarning o‘zidagi tajribaga tayangan hol- da kasbiy malakalari asosida dars o‘tishlari nur ustiga a’lo nur bo‘ladi desak ,yang- lishmagan bo‘lamiz . Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining umumiy va muayyan naza- riy va amaliy muhim va tasodifiy o‘qitish tizimlaridan foydalanishi kreativ fikrlash orqali amaliyotda samaraliroq foyda