ОБРАЗОВАНИЕ В ОБЛАСТИ ПРАВ И СВОБОД ЧЕЛОВЕКА

Аннотация

Human rights education includes knowledge and understanding of human rights norms and principles, the values underlying them, and the mechanisms for their protection. In the process of ensuring human rights and freedoms, human rights education plays an important role. This article analyzes the importance of education and its legal basis in the field of ensuring human rights and freedoms. Key words: Human rights, natural law, declaration, right to information, curriculum. ОБРАЗОВАНИЕ В ОБЛАСТИ ПРАВ И СВОБОД ЧЕЛОВЕКА Аннотация. Образование в области прав человека включает в себя знание и понимание норм и принципов прав человека, ценностей, лежащих в их основе, и механизмов их защиты. В процессе обеспечения прав и свобод человека важную роль играет образование в области прав человека. В данной статье анализируется значение образования и его правовая основа в сфере обеспечения прав и свобод человека. Ключевые слова: права человека, естественное право, декларация, право на информацию, учебная программа. Kirish. Inson huquqlari bo‘yicha ta’limni inson huquqlarining umumbashariy madaniyatini shakllantirishga qaratilgan ta’lim, o‘qitish va axborot olish huquqi deb ta’riflash mumkin. Samarali inson huquqlari bo‘yicha ta’lim nafaqat inson huquqlari ularni himoya qilish mexanizmlari haqidagi bilimlarni rivojlantiradi, balki o‘quvchilarga harakat qilish imkonini beradigan ko‘nikma va munosabatlarni rivojlantiradi: inson huquqlarini targ‘ib qilish, himoya qilish va kundalik hayotda qo‘llash imkonini beradi. Inson huquqlarini hurmat qilish, himoya qilish va bajarishga mas’ul bo‘lganlar uchun inson huquqlari bo‘yicha ta’lim ularning imkoniyatlarini rivojlantiradi. Inson huquqlari bo‘yicha ta’lim inson huquqlariga hurmat, tenglik va adolat kabi asosiy qadriyatlariga hamda inson huquqlarining ajralmasligi, o‘zaro bog‘liqligi, bo‘linmasligi va universalligiga asoslanadi. Inson huquqlari boʻyicha taʼlim va taʼlim jamiyatning barcha qatlamlariga, shu jumladan maktabgacha, boshlangʻich, oʻrta va oliy taʼlimga taalluqlidir, akademik erkinlik hamda taʼlim va taʼlimning barcha shakllari, xoh jamoat yoki xususiy, rasmiy yoki norasmiy muhitda ham inson huquqlarida ta’limni rivojlantirish lozim. Bu, jumladan, kasb- hunar ta’limi, xususan, trenerlar, o‘qituvchilar va davlat amaldorlarini tayyorlash, uzluksiz ta’lim, 1 37 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ommabop ta’lim, jamoatchilikni ma’lumot va xabardor qilish tadbirlarini o’z ichiga oladi. Har bir inson boshqalarning huquqlariga nisbatan o‘z huquq va majburiyatlarini anglashi universal inson huquqlari madaniyatini rivojlantirish va shaxsning erkin, tinch, plyuralistik va inklyuziv jamiyatning mas’uliyatli a’zosi sifatida rivojlanishiga ko‘maklashadi. O‘zbekiston Respublikasida inson huquqlarini ta’minlashda alohida e’tibor qaratilmoqda. Mamlakatimiz prezidenti Sh.M.Mirziyoyev- “Oliy ta’lim muassasalari hamda kadrlarni, jumladan, sudyalar va huquqni muhofaza qilish organlari xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish o‘quv markazlarida, shuningdek, maktabgacha ta’lim va umumta’lim muassasalarida, akademik lisey va kollejlarda “Inson huquqlari”, “Ayollar huquqlari”, “Bola huquqlari”, o‘quv kurslarini joriy etish”ga doir bir qator takliflarni keltirib o‘tganlar1. Asosiy qism. O‘rta osiyo xalqlari tarixidagi ilk yozma manbalardan biri hisoblangan Avestoda ham insonning ta’lim olish huquqi to‘g‘risida tavsiyalar keltirilgan. “Agar sening o‘g‘ling bo‘lsa, uni yoshligida maktabga ber, zero, bilim ko‘z nuridir deyiladi”2. Davlatimiz rahbari Birlashgan Millatlar Tashkilotining “Inson huquqlari bo‘yicha harakatlarga da’vat” tashabbusini ilgari surish maqsadida BMT Inson huquqlari kengashi a’zolari va barcha hamkorlarimiz bilan yaqin hamkorlikni davom ettirishimiz kerakligini bir necha bor ta’kidlab kelmoqdalar. Bugungi kunda mamlakatimizda Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Milliy strategiyasi izchil amalga oshirilmoqda. Zero, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ta’minlash, inson huquqlari bo‘yicha xalqaro standartlarni milliy qonunchilik va huquqni qo‘llash amaliyotiga tatbiq etish insonlar uchun qulay va munosib turmush sharoitini yaratishga qaratilgan demokratik islohotlarning asosiy mezoniga aylandi. O‘zbekiston Respublikasida Inson huquqlari va erkinliklarini ta’minlash va ularning huquqiy savodxonligini oshirish bo‘yicha bir qancha ishlar amalga oshirilmoda. Xususan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 22.06.2020 yildagi PF-6012- son “Inson huquqalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy strategiyasi” tasdiqlandi. Unda inson huquqlari ta’minlash borasida ta’limning tutgan o‘rni va ta’lim sohasida inson huquqalarini ta’minlash yuzasidan aniq maqsadlar belgilab olindi. 1993 -yildayoq Venada boʻlib oʻtgan Inson huquqlari boʻyicha Butunjahon konferensiyasida inson huquqlari boʻyicha taʼlim mamlakatlar oʻrtasidagi barqaror va uygʻun munosabatlarni r