ЗНАЧЕНИЕ ФИЗИЧЕСКИХ КАЧЕСТВ В ФУТБОЛЕ

Аннотация

Physical fitness is important in any action sport. This article provides information on improving the target accuracy of the strength endurance level of football players during the training process, the speed and size of the exercises. The article mainly analyzes teenage football players. Keywords: Young players, training, loads, volume and intensity, strength and endurance qualitiyes. Кириш. Дастлабки тайёргарлик ва бошланғич спорт ихтисослашуви босқичларда кучни оширишда асосий эътибор бутун ҳаракат аппаратидаги мускулларни мустаҳкамлашга қаратилиши керак. Шуни ҳисобга олиш керакки, табиий ўсиш жараёнида болаларда қорин мушаклари, соннинг сербар мушаги, оёқнинг яқинлаштирувчи мушаклари, одатда унча яхши ривожланмаган бўлади. Болаларнинг куч имкониятларни оз бўлганлиги учун уларда кучлиликни тарбиялашни жуда эҳтиёткорлик билан, асосан динамик характердаги қисқа вақтли зўр беришдан фойдаланиб, олиб бориш керак. Кучни оширишга оид машқлар минимал зўр бериш билан бажарилиши лозимки, бунда бор кучни йиғиш, шунингдек узоқ давом этадиган анчагина зўр бериш мустасно қилинади. ТАДҚИҚОТ МEТОДОЛОГИЯСИ ВА ЭМПИРИК ТАҲЛИЛ Футболчилар билан олиб бориладиган машғулотларда асосан оғирлиги камроқ юк билан тезликда бажариладиган машқлар қўлланилади. 9-11 ёшлик болалар шахсий оғирлигининг 30% га, 12-13 ёшлик ўсмирлар эса гавда оғирлигининг 50% тига тенг бўлган оғирлик билан бажариладиган машқларни бажаришлари мумкин. Бошланғич спорт тайёргарлиги босқичида кучни ошириш учун машқларнинг тайёргарлик комплексларини қўлланиш мақсадга мувофиқдир. 477 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Ёш футболчиларнинг куч имкониятлари умумий даражасини ошириш учун кўпроқ такрорий зўр бериш методи қўлланилади. Бу мускулнинг нисбатан кўп ишлаши алмашувини анчагина яхшилайди. Бундан ташқари, такрорий зўр бериш методидан фойдаланганда ҳаддан ташқари куч сарфлаш эҳтимоли камаяди. 13-16 ёшда оғирликлар билан ишлашда максимал даражада зўр беришга йўл – қўйилмайди. Шунинг учун оғирлик келтирувчи жисмнинг оптимал оғирлигини аниқлашда ёш футболчининг максимал имкониятларини эмас, балки унинг шахсий оғирлигини эътиборга олиш керак. Оғирликлар билан бажариладиган машқлардан ташқари машғулотларда жуфт-жуфт бўлиб ва группавий равишда қаршилик кўрсатиб бажариладиган машқлардан, ижро этиладиган гимнастикадан, ҳаракатли ўйинлар ва ҳакозолардан фойдаланилади. Спорт тайёргарлиги босқичида 17-18 ёшлик футболчилар билан олиб бориладиган машғулотларда асосий нагрузка тушадиган мускуллар группасини ривожлантиришга эътибор берилади. Турган гапки, бунда спортчининг бутун гавда мускулларини мустаҳкамлаш борасидаги ишлар тўхтатилмайди. Чидамлиликни тарбиялаш хусусиятлари:Ёш футболчиларда чидамлилкни тарбиялашга 12-15 ёшдан бошлаб киришиш мақсадга мувофиқдир. Бу ёшга келиб ўсмирнинг анатомик ва физиологик жиҳатдан шакилланиши тугалланади ва унинг ҳаракат активлигининг ошиши чидамлиликни кўпроқ ривожлантириш имконини беради. Умумий чидамлиликни тарбиялаш: Бошланғич таълим босқичида умумий чидамлиликни тарбиялашга кўпроқ эътибор берилади. Умумий чидамлилкни тарбиялаш методлари турли спортчилар учун умумий бўлиб, уларни танлаш футболчиларнинг ихтисослашуви, малакаси ва индивидуал хусусиятларига боғлиқ эмас. Узоқ масофага лўкиллаб югуриш, шунингдек спортнинг цикллик турлари: сузиш, чанғида югуриш ва бошқалар умумий чидамлилкни тарбиялашнинг асосий воситасидир. Умумий чидамлиликни тарбиялаш учун тренировканинг бир меъёрли- ўзгарувчан методидан фойдаланганда, бажариладиган ишнинг қуйидаги асосий характеристикаларини ҳисобга олиш зарур: 1. Машқларни бажариш тезлиги тахминан шундай бўлиши керакки, машқни бажариш охирига келиб томир уришнинг тезлиги минутига 160-170 марта бўлсин. 2. Машқларнинг бажарилиш давомийлиги 45-90 сек. Оралиғида белгиланади. 3. Дам олиш интервали 15 сек. Дан 45 сек. гача, бунда паузанинг охирига келиб томир уриш тезлиги минутига 120-140 гача. 4. Такрорлашлар сони шундай танланиши керакки, барча церийалар нисбатан барқарор режимда бажариладиган бўлсин. 5. Тренировканинг ҳар бир қисми ўртасида пассив дам олинади. Махсус чидамлиликни тарбиялаш: умумий чидамлилик билан бир қаторда футболчилар махсус чидамлиликни ҳам ривожлантиришлари керак. Махсус чидамлилик футболга татбиқ қилинганда ўйинчининг белгиланган суръатларни ўйиннинг охирги даққиқасигача сақлаш қобилиятида намоён бўлади. Махсус чидамлилик кўрсатиш баъзи бир физиологик ва руҳий омилларга боғлиқ. Футболчининг анаэроб имкониятлари асосий физиологик омилдир. Тезликка 478 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 чидамлиликни тарбиялашда анаэроб механизмларни такомиллаштириш учун такрорий, ўзгарувчан, интервалли ва мусобақа методлари қўлланилади. Машқларни бажаришдаги нагрузкалар ниҳоятда индивидуал бўлиши керак. Машқларнинг бажариш тезлиги-максимал тезликнинг 80-85% и, шу билан бирга машқни бажариш охирига келганда томир уриш тезлиги минутига 175-180 атрофида бўлиши лозим. Дам