Эколого-правовые требования к зонированию населенных пунктов в Республике Узбекистан

Аннотация

мақолада Ўзбекистон Республикасида Таъкидлаш жоизки, юридик адабиётларда аҳоли пунктларини зоналаштиришнинг ташкилий- “ҳудудларни экологик зоналаштириш” тушунчасига ҳуқуқий масалалари амалдаги Шаҳарсозлик ва Ер ягона ёндашув ишлаб чиқилмаган. Хусусан, айрим қонунчилиги асосида таҳлил қилинган. Шунингдек, муаллифлар экологик зоналаштиришни улардан аҳоли пунктларини зоналаштиришнинг экологик- оқилона фойдаланиш ва зарур даражада ҳимоя ҳуқуқий талаблари ривожланган хорижий давлатлар қилишни таъминлаш мақсадида ҳудудлар, сув қонунчилиги асосида қиёсий-ҳуқуқий жиҳатдан таҳлил зоналари, ҳаво бўшлиғи, табиий объектлар ва қилинган. Муаллиф мазкур мақолада зоналаштириш манбаларнинг чегараларини аниқ ва яққол белгилаш жараёнини аҳоли пунктларининг турлари ва учун қонунда назарда тутилган чора-тадбирлар тизими ҳудудларнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан сифатида белгилайдилар [1]. ҳолда илмий-назарий жиҳатдан таҳлил қилган, ушбу О.И. Крассовнинг фикрига кўра, экологик таҳлил асосида ўзининг мустақил ёндашувини баён зоналаштириш ер ҳуқуқини чеклаш усулларидан қилган, шунингдек келтирилган ҳулосалар асосида бирини ифодалайди[2]. Шу муносабат билан амалдаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан Н.Н. Мелников ҳам маълум бир зонанинг таркибидаги таклифлар ишлаб чиққан. ер участкаларининг эгаларига, ер участкалари ушбу Калит сўзлар: зоналаштириш, аҳоли пункти, атроф зоналардан ташқарида жойлашган шахслардан муҳит, экологик талаблар, яшил ҳудудлар, антропоген фарқли ўлароқ, ер бўйича турли ҳуқуқ ва ўзгарган ҳудудлар. мажбуриятлар берилади[3], деб таъкидлайди. Л.Н. Чолтяннинг ёзишича эса, зоналаштиришнинг Аннотация: в статье анализируются моҳияти, қоида тариқасида, ер майдонининг қўшни организационно-правовые вопросы зонирования ҳудудларига қараганда, зона ҳудудида фаолиятга населенных пунктов Республики Узбекистан на основе нисбатан қаттиқроқ чекловлар ўрнатишдир[4]. действующего градостроительного и земельного Экологик зоналаштириш натижасида маълум бир законодательства. Также проведен сравнительно- ҳудудда техноген ёки табиий омиллар, шу жумладан правовой анализ законодательства развитых ландшафт элементлари, сув объектлари ва зарубежных стран в части эколого-правовых атмосферанинг ер сирти қатламлари таъсири остида требований к зонированию населенных пунктов. В атроф-муҳит объекти ва субъектларининг бузилиши статье автор научно-теоретически анализирует ёки ёмонлашиши ҳолатлари қайд этилиши процесс зонирования с учетом типов населенных таъминланади[5]. пунктов и специфики регионов, на основе этого Юқоридагиларга асосан, бизнинг фикримизча анализа выражает свой самостоятельный подход, а экологик зоналаштириш давлат томонидан табиий также разрабатывает предложения по муҳитнинг барча таркибий қисмларини ҳимоя қилиш ва совершенствованию действующего законодательства. муҳофаза қилишни, шунингдек, фуқароларнинг Ключевые слова: зонирование, населенные пунк- экологик хавфсиз яшашга бўлган ҳуқуқларини амалга ты, окружающая среда, экологические требования, оширишни, уларнинг соғлиғи ва фаровонлигига зарар зеленые зоны, антропогенно измененные территории. етказишга йўл қўймасликни таъминлашга қаратилган маъмурий, иқтисодий, ҳуқуқий ва экологик Annotation: the article analyzes the organizational хусусиятдаги белгиланган чора-тадбирлар мажмуига and legal issues of zoning of settlements in the Republic асосланган. of Uzbekistan on the basis of current urban planning and Шу нуқтаи назардан экологик зоналаштириш land legislation. Also, the ecological and legal табиий экологик тизимларни ташкил этадиган requirements for the zoning of settlements are analyzed объектларнинг ҳуқуқий режимини аниқлашга ҳар comparatively on the basis of the legislation of developed томонлама ёндашувни амалга оширишга ёрдам foreign countries. In this article, the author scientifically беради ва экотизимнинг барча таркибий қисмларини and theoretically analyzes the process of zoning based on ҳимоя қилиш ва муҳофаза қилиш учун турли хил the types of settlements and the specifics of the regions, воситалар ва усуллардан фойдаланишни ўз ичига based on this analysis, expressed his independent олади. approach, as well as developed proposals to improve Бу борада юридик адабиётларда таъкидлаб existing legislation. ўтилганидек, зоналаштириш, ягона қонуний режимга Keywords: zoning, settlements, environment, envi- эга бўлган иштирокчилар учун турли хил ҳуқуқий ronmental requirements, green areas, anthropogenically режимларни ўрнатиш учун ишлатилади[6]. Шуни modified territories. қўшимча қилиш керакки, ҳуқуқий режимлардаги бу фарқ номуайян шахслар доирасига тааллуқли бўлиб, Бугунги кунда мамлакатимизда фуқароларнинг такроран фойдаланиш учун мўлжалланган хўжалик ва қулай атроф табиий муҳитга эга бўлиш ҳуқуқи кўп бошқа фаолиятни тақиқлаш ёки чеклашларни жиҳатдан улар яшайдиган ҳудудлардаги экологик белгилашда намоён бўлади. талабларга риоя этилиш даражасига боғлиқ. Шу Экологик зоналаштириш билан боғлиқ тақиқлар ҳар маънода Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қандай объ