Texnologiyasiz taraqqiyot va millatlarning birdamligi

Аннотация

Ushbu maqolada tenglik, birlikda adolatli g‘oyalarni ilgari surgan va xalqlarni birdamlikda tutgan Amir Temur yoritib berilgan. O‘z zamonasidan ilgarilab ketgan hamda hozirgi kundagi dardlar qiroli deb atalgan COVID_19 kabi kasaliklari bilan kurashishga asrlar oldin karantin qoidalarini o‘ylab topgan Ibn Sino merosi tahlil qilingan. Shuningdek, texnika va texnalogiyasiz, ilmga boshqacha yondashuv orqali 70dan ortiq tilni mukkamal darajada rganib, dunyo falsafasiga ulkan hisasini qo‘shgan Farobiy kabi yulduzning qirralari o‘rganilgan. Kalit so‘zlar: Samarqanddagi konferensiya, Jo‘ji Ulusi, Oltin O‘rda, Rui Gonsales de Klavixo, Pernandinyo, Mir Said Baraka Biz buyuk davlatmiz, bizning tariximiz buyuk, millat-qardoshlar bir tan-u bir jonmiz. Yer yuzida davlarlar, millatlar ko‘p lekin bularning hech birining tarixi bizning tarimizdan buyuk emas. “Tadqiqotchi-olimlarning fikricha, Sharq, xususan, Markaziy Osiyo mintaqasi IX – XII va XIV – XV asrlarda bamisoli po‘rtanadek otilib chiqqan ikki qudratli ilmiy– madaniy yuksalishning manbayi hisoblanib, jahonnning boshqa mintaqalaridagi Renessans jarayonlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan Sharq uyg‘onish davri – Sharq Renessansi sifatida dunyo ilmiy jamoatchiligi tomonidan haqli ravishda tan olingan”(1) Amir Temur - dunyodagi ko‘plab davlatlarni birlashtirgan, ko‘plab millatlarni elatlarni birlikda, ahillikda yashashga undagan va erishgan o‘rta asrlarning eng buyuk podshosi. Dunyo bo‘yicha Amir Temurni ko‘plab insonlar “Sohibqiron” nomi bilan biladi..”SOHIBQIRON”- “arabcha” tildan olingab bo‘lib “saodatli, zafarli g‘olib” degan ma’noni anglatadi. Amir Temur bobomiz o‘rta asrlarda tuzgan davlatining chegaralanishi: “Xuroson, Jurjon, Mozondaron, Seyiston(MarkaziyXitoy) G‘arbiy Eron, Ozorbayjon, Iroq, Armaniston(Markaziy Tabriz), Fors, Afg‘oniston va Shimoliy Hindistonning markazigacha”. Ko‘rib turganingizdek hozirgi kunda hech kim, hech qaysi davlat bu qadar katta hududlarni va millatlarni birlashtira olmaydi. Amir Temur o‘zgacha siyosat olib borish, jang qilishda ham tengsiz bo‘lgan. Raqiblarini shu kungacha qo‘llanilmagan usullar bilar nochor ahvolga solib qo‘ygan. Shu boisdan bizning ajdodimizning nomi 21 yoshdayoq butun dunyoga ovoza bo‘lgan. Amir Temur davrida kuchli davlatlardan biri bo‘lgan Balx xukumdori Amir Husayn Amir Temurning ravnaq topayotgani va muvoffaqqiyatga erishayotganiga hasad STARS International University 111 ko‘zi bilan qaraydi va Amir Temur bilan ikki hukmdor o‘rtasida nizo kelib chiqadi. Shu urushga Amir Temur safarbarlik qilayotgan vaqtda o‘sha davrning buyuk faylasuflaridan biri Mir Said Baraka Amir Temur do‘stlari safiga qo‘shiladi va “bayroq bilan nog‘ora” sovg‘a qiladi. “Bayroq va nog‘ora” buyuklikning ramzi sanalgan. Rui Gonsales de Klavixo Ispanyaning Madrid shahridan bo‘lib Amir Temur huzuriga bir necha bor tashrif buyurgan. Amir Temur haqidagi ko‘plab ma’lumotlarni Klavixoning asarlaridan topsak bo‘ladi. Perondenyoning “Skifalikk Temurnning ulug‘vorligi”, Pero Meksikaning “Buyuk Temur tarixi”, Xristofor Morloning “Buyuk Temur” nomli asarlar chiqarilgan. “……bunday shaxning dunyoga kelishi davrning, zamonning taqazosi, Chig‘atoy ulus zulmi, mayda feodallarining vahshiyona ezishi, mo‘g‘ul xonlari, Oltin O‘rda bekliklarining to‘xtovsiz Movoronnahirga yurishlari azoblagan, xonavayron bo‘lgan, 150 yil davomida chet el hukumronligidan tinkasi qurigan mamlakatning, xalqning mustaqillika erishishi talab edi. Bu tarixiy zaruriyat Temurda, uning lashkarboshiligi ravshan ko‘rindi. Temur davlat arbobi sifatida ma’lum darajada bu ehtiyojni o‘zida aks ettirdi, ya’ni Movorounnahrda mustaqil markazlashgan davlat tuzdi, mamlakat ehtiyojlariga javob berdi”(2) Klavixoning aytishicha: “Biz Sohibqiron davlatiga tashrif buyurdik shu vaqtda Sohibqiron o‘z nabiralaridan biriga atab inshoot barpo etayotgan edi. Men lol qolgan voqea shundan iborat ediki: “Amir Temur binoni qurishda ishlayotdan barcha ishchilar ustidan go‘sht va oltin tangalar sochmoqda edi. Sohibqirondan bu ishning ma’nosini so‘raganimda: Sohibqiron “ishchilar mendan rozi bo‘lishi va binoning menga tez fursatda qurilishi va sifatli bo‘lishi lozim , men ishchilarga zulm orqali qildirsam ham bo‘lar edi, lekin mening inshootlarim bu qadar yaxshi chiqmas va yaxshi chiqsa ham ishchilar mendan rozi bo‘lmas edi’’ shu vaqtda Sohibqironning nomi va davlati butun dunyoga mashhur bo‘lganini anglab yetdim”. Perondenyoning asarlari “Biz Movorounnahr va Xurosonga tashrif buyurganimizda biz davlat rahbari bilan uchrashuvimiz qiyin bo‘ldi. Elchilik kunlarining oxirgi damlarida biz Sohibqiron bilan ko‘rishishga erishdik, shunda men Sohibqironga savol berdim: “Buyuk davlatning buyuk podshohi bilan ko‘rishish bunchalik qiyin deb bo‘lamagan edi” deganimda Sohibqiron shu vaqt “Mening davlatim yoki inshootlarim yoqmadimi” dedi, men “bunchalar go‘zal va bu qadar tartibli davlat ko‘rmaganman” dedim. Sohibqiron “Mening buyukligim ham shunda mening qudratimga shubha bilan qarasang men qurdirgan inshootlarga boq”. Shunda m