Texnologik ta’limda zamonaviy 0‘qitish metodlaridan foydalanish

Аннотация

Maqolada texnologik ta’limda zamonaviy o‘qitish metodlaridan foydala- nish mavzusini o‘qitish metodikasini rivojlantirishda ta’lim texnologiyalarini qo‘llashning mazmun-mohiyati yoritib berilgan. Kalit so‘zlar: texnologik ta’lim, pedagogik texnologiya, texnoloogik xarita, dastgohlar, identiv, kompleks loyihalash, an’anaviy metodika, zamonaviylik, ilmiylik, yangi pedagogik texnologiyalar. Мустақил Ўзбекистонда дунёёни янгича идрок этадиган, ҳақ-ҳуқуқи учун ку- рашадиган, ўз тақдирини халқи, ватани тақдири билан бир деб билиб, фаолият кўрсатаёётган янги авлод шаклланмоқда. Улар аждодлар маънавий меросини, умумбашарий қадриятлар ва ақлий кашфиётларни баробар ўзлаштирмоқда- лар. Юрагида миллий ифтихор туйғуси бор инсонлар ҳар бир мамлакатнинг салоҳияти, келажагини белгилайдиган буюк кучдир. Жамиятда элни сафарбар этувчи етук инсонлар қанча кўп бўлса, тараққиёт имконияти ҳам шунчалик кўп бўлади ва айни вақтда юрт осойишталиги, сиёсий, иқтисодий барқарорлик кафолати юзага келади. Ўқитувчи ўқув жараёнини қизиқарли ва мазмунли ўтиши учун замонавий ўқитиш методларидан фойдаланишга ҳаракат қилади. Биз қуйида замонавий ўқитиш методларининг ҳар бирини, мақсадини ва қайси методни қандай ҳо- латда қўллаш кераклигини таькидлаб ўтамиз. Технология дарсининг самарадорлиги — унинг серқирралиги, кенг қамров- ли мазмун ва шаклига кўра турли хилда намоён бўлиб, моҳиятига кўра дарс- нинг асосий мазмунини ўзлаштиришни ўз олдига мақсад қилиб қўйганлиги- га боғлиқ. Ноанъанваий таълим усуллари ва инновацион усулларни қуйидаги турларга ажратиш мумкин. Ноанъанавий таълим усуллари 1. Конференция дарси. 2. Семинар дарси. 3. Техника воситалари ёрдамида дарс ўтиш. 4. Илмий-фантастик китоблар устида ишлаш. Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 280 5. Ўйлаб топ (эврика). 6. Ўйинчоқлар ёрдамида дарс ўтиш. 7. Дарсни касбга йўналтириш. 8. Экспериментал дарс ўтиш. 9. Баҳс-мунозара дарси. 10. Ҳар хил ёзма ишлар. 11. Интеграция (фанлараро боғланиш) дарси. Инновацион усуллар Инновация - лотинча сўз бўлиб, “янгилик киритаман, татбиқ этаман, ўзгар- тираман” деган маънони билдириб, у қуйидаги усуллардан иборат. 1. Моделлаштириш (тренировка). 2. Намойиш қилиш. 3. Кичик гуруҳларда бўлиш. 4. Ақлий ҳужум. 5. Танқидий тафаккур. 6. Дебатлар. 7. Нуқтаи назаринг бўлсин. 8. Ҳар ким ҳар кимга ўргатади. 9. Ролли ўйинлар. 10. Муайян ҳолатни (вазиятни) ўрганиш. 11. Модификацияланган маъруза. 12. Ўйинлар. 13. Бинго. 14. Ахборот технологиялари (компьютер) ёрдамида. ҚАЛҚОНЛАР - ҳар бир ўқувчига фломастер ва бир варақ қоғоз беринг. Ун- дан қоғозни 4 га бўлиб, бўлимларга қуйидаги маълумотларни ёзишни сўранг: • Чап томон юқори бурчагида ўзингизни бир сўз билан ифодаланг. • Ўнг томон юқори бурчагида нималар билан мағрурланишингизни ёзинг. • Чапдаги пастки бурчакка биронта сирингизни ёзинг, (ҳақиқий, жиддий сир бўлиши шарт эмас, фақат бу ҳақда ўқувчилар аввалдан хабардор бўлмас- лиги керак). • Ўнг томон пастки бурчакда ўз қизиқишингизни чизиб кўрсатинг. Дарс мавзуси ва гуруҳ хусусиятига кўра жадвалнинг алоҳида бўлимлари мазмунини ўзгартириш мумкин. Барча ўқувчилар ўз «қалқон»ларини ёзиб тўлдирганларидан кейин ҳамма- дан хона ўртасига чиқишни ва ўз «қалқон»ларини икки қўл билан ушлаб тур- ган ҳолда бир-бирлари билан танишиб олишларини илтимос қилинг. Танишув тугагач, ҳамма ўз исмини «қалқон» га ёзиб, девор бўйлаб осиб қўяди. Усул хусусияти: кам вақт талаб қилинади. Гуруҳ қатнашчилари аввалдан та- ниш бўлсалар, уни қўллаш тавсия қилинади. Бошқа усулларни қўллаш мумкин бўлганда имкон қадар маърузадан фойдаланманг. «ГУРУҲЛИ МУНОЗАРА УСУЛИ» -Ўқувчиларнинг ўқитувчи бошчилигидаги ўзаро фаолияти ёрдамида гу- руҳдаги мисолларни ечиш ва иштирокчилар фикрига таъсир килиш. АФЗАЛЛИКЛАРИ: -Ўқувчиларга муаммони ҳар томондан кўришга имкон беради. -Ўқувчиларнинг шахсий фикрларини мустаҳкамлашга ёрдам беради. STARS International University 281 -Дарснинг асосий фигураси ўқувчилар бўлади. -Ўқувчиларнинг мулоқотга киришишига ёрдам беради. -Ўқувчилар томонидан айтилган нотўғри фикр мавзудан четга чиқишга са- баб бўлиши мумкин. -Мунозара вақтида асосан 75% ўқувчилар фикр юритганликлари сабабли, мавзунинг мақсадига эришиш учун кўп вақт сарфланади. Узлуксиз таълим тизимининг олдига қўйган вазифасига мувофиқ, умумтаъ- лим мактабларида таълим-тарбия жараёнининг самарадорлигини ошириш, илм-фаннинг сўнгги ютуқларини амалиётга жорий этиш орқали ижодкор, она Ватанга садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятлар руҳида тарбияланган, ижодий ва мустақил фикр юрита оладиган, давлат ва жамият олдида ўз бурчи ва жавобгарлигини ҳис этадиган баркамол шахсни камолга етказиш, уларнинг онги ва қалбига миллий истиқлол ғоясини сингдириш каби муҳим вазифалар назарда тутилади. Ана шу вазифаларнинг муваффақиятли ҳал этилиши таъ- лим-тарбия жараёнида инновацион технологиялардан фойдаланишни тақозо этади. Инновацион технологиялар ўқув жараёнини турли хилда ташкил этишга ва ўқувчиларнинг фаол иштирокини таъминлашга қаратилган бўлиб, ўқитувчи- дан изланиш ва