Loyihaga asoslangan ta’lim: yutuq va samaradorlik

Аннотация

Loyihaga asoslangan ta’lim - bu uslubiy strategiya. O‘qituvchilar savollar yoki muammolarni hal qilishga asoslangan bir qator vazifalarni amalga oshiradilar. Loyi- haga asoslangan ta’lim bilim olishning samarali va qiziqarli usulidir. Unda ta’lim oluvchilar o‘z hayotida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo‘lgan kompetensiyalarni chuqurroq egallaydilar. Loyihaga asoslangan ta’limda ta’lim oluvchi passiv emas, faol bo‘ladi, loyiha ularning qalbi va ongini o‘ziga jalb qiladi va o‘rganish uchun real hayotiy muammolar ye- chimini topishga undaydi. Kalit so‘zlar: loyihaga asoslangan ta’lim, ko‘nikma, texnologiya, tanqidiy fikrlash. Loyihaga asoslangan ta’lim texnologiyasi bu o‘qitishning bir usuli bo‘lib, unda ish- tirokchilar uzoq vaqt mobaynida qiziqarli va murakkab savol, muammo yoki muam- moni tekshirish, javob berish, ishlash orqali bilim, ko‘nikmaga ega bo‘ladilar. Ta’lim jarayonida loyihalashning quyidagi muhim elementlari mavjud: bilim, tushuncha va muvaffaqiyat ko‘nikmalaridir. Loyihaga asoslangan ta’lim texnologiyasida o‘quvchi- lar dars jarayonida tanqidiy fikrlash, muammoni hal qilishni, hamkorlikda ishlash va o‘z-o‘zini boshqarish ko‘nikmalariga ega bo‘lib boradi. Loyihaga asoslangan ta’lim- da quyidagilar o‘rganiladi: barqaror so‘rov, haqiqiylik, mulohaza, tanqid va qayta ko‘rib chiqish, ommaviy mahsulot, ta’lim oluvchi ovozi va tanlovi. Loyiha asosida o‘qitishning afzalliklaridan biri bu fanlararo mutanosiblik bo‘lib, bitta loyihada turli fanlar doirasida bir nechta yechim bo‘lishi mumkin. Talabalar mu- ammolarni hal qilishda o‘zlarining strategiyalari va yondashuvlarini erkin tanlaydilar, bu ularning keng dunyoqarashiga ta’sir qiladi. Yana bir muhimlik ijodkorlik va tasavvurni rag‘batlantirishidadir. Bunda talaba mavjud qiyinchilik, uni takomillashtirish ruhi orqali o‘zining mukammallik standart- lari doirasida ishlay boshlaydi. Loyihaga asoslangan ta’lim bilim olishning samarali va qiziqarli usulidir. Unda ta’lim oluvchilar o‘z hayotida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo‘lgan kompe- tensiyalarini chuqurroq egallaydilar. Loyihaga asoslangan ta’limda ta’lim oluvchi passiv emas, faol bo‘ladi, loyiha ularning qalbi va ongini o‘ziga jalb qiladi va o‘rga- nish uchun real hayotiy muammolar yechimini topishga undaydi. Loyiha so‘ngida ta’lim oluvchilar mazmunni chuqurroq tushunishadi, o‘rganganlarini eslab qolisha- di va uni an’anaviy ta’limga qaraganda uzoqroq saqlashadi. Shu sababli loyihaga asoslangan ta’lim bilan mazmunli bilimga ega bo‘lgan ta’lim oluvchilar o‘zlari bilgan Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 254 va qila oladigan narsalarni yangi vaziyatlarda qo‘llashlari mumkin. Loyihaga asos- langan ta’lim texnologiyasida talabalar bilim, ko‘nikmalarni real dunyoda qo‘llashlari mumkin bo‘ladi. Tanqidiy fikrlashni, muammolarni hal qilish, hamkorlikda ishlash, nutq va taqdimot ko‘nikmalari, ommaviy axborot vositalari bilan muloqot qilish kabi qobiliyatlari rivojlanib boradi. Loyihaga asoslangan ta’lim yetarlicha qat’iy emasligi uchun tanqid qilingan bo‘lsa-da, quyidagi xususiyatlar loyihaning muvaffaqiyat va imkoniyatlarini sezilarli darajada oshiradi. Ular haqiqiy muammo yoki loyiha ta’lim oluvchilarning ko‘nikma va qiziqishlariga mos keladi, aniq belgilangan mazmun va ko‘nikmalarni o‘rganishni talab qiladi. Turli malaka darajalari va o‘zaro bog‘liq rollar- ga ega bo‘lgan uch-to‘rt ta’lim oluvchilardan tuzilgan guruh ishi individual javobgar- likni taqdirlaydi. O‘qitishning bu turi, avvalambor, talaba o‘rgangan narsalarini boshqaradigan va motivatsiya butun jarayon davomida pasayib ketmasligiga asoslangan. Ushbu holat talabani mavzuni o‘rganish uchun g‘ayratli izlanuvchi, yangi bilimlarni o‘rganuvchi- ga aylantiradi. O‘qituvchilar va professor-o‘qituvchilar o‘quv dasturlarida, shuningdek, qonun bi- lan belgilangan minimal tarkibga rioya qilishlari shart, ammo mavzularni tanlashda biroz erkinlik mavjud. Loyiha asosida o‘qitish uchun mavzuni o‘qituvchi, boshqalarni talabalar tanlashi mumkin, boshqa hollarda esa mutaxassislar va talabalar o‘rtasida birgalikdagi qaror bo‘lishi mumkin. Ammo talabalar - guruh-sinf talablari va qiziqish- lari doimo hurmat qilinishi kerak. Bundan tashqari, tanlangan mavzu talabalarni ra- g›batlantirishi, ularni qiziqtirishi va har doim ta›lim maqsadiga ega ekanligini hisob- ga olish kerak. Quyida darsda loyihaviy ta’limni rivojlantirishda e’tiborga olinishi kerak bo‘lgan ba’zi muhim jihatlar keltirilgan: • mavzuni tanlash; • yakuniy maqsadni belgilash; • faoliyat; • guruhlarni yoki jamoalarni shakllantirish; • rejalashtirish va baholash. Mavzuni tanlash Tanlangan mavzu loyihaning asosini tashkil etadi. Haqiqatga yo‘naltirilgan, tarbi- yaviy ahamiyatga ega bo‘lgan va butun kurs davomida ishlash uchun maqsadlarni ishlab chiqadigan mavzuni tanlash kerak. Talabalar ushbu mavzu bo‘yicha avvalgi bilimlari nima ekanligini bilib olishlari va shuning uchun nimani ko‘proq bilmoqchi ekanliklari haqida o‘ylashla