“Energiya tejovchi transformatorlar” mavzusini o‘tishda interfaol usullarni qo‘llash

Аннотация

Zamonaviy ta’limning asosiy vazifasi o‘quvchiga nafaqat fundamental bi- lim berish, balki unga keyingi ijtimoiy moslashish, o‘z-o‘zini tarbiyalash tendensiyasini ri- vojlantirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni ta’minlashdir. Hozirgi vaqtda o‘qituvchi oldidagi asosiy vazifalardan biri o‘quv jarayonini o‘quvchilar uchun qiziqarli, dinamik va zamonaviy qilishdir. Bunda esa o‘qituvchilarga interfaol texnologiyalar yordamga keladi. O‘qitishda eng yangi texnologiyalardan foydalanish ko‘rinishini oshiradi, materialni idrok etishni osonlashtiradi. Bu o‘quvchilarning motivatsiyasiga va o‘quv jarayonining umumiy samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois oliy texnika ta’lim muassasalari talabalari uchun interfaol o‘qitish metodlarini ishlab chiqish vazifasi O‘zbekiston Respublikasi uc- hun dolzarb hisoblanadi. Shu maqsadda elektrotexnika va elektronika fanining “Energiya tejovchi transformatorlar” mavzusidagi mashg‘ulotlarda quyidagi interfaol o‘qitish usulla- ridan foydalanish taklif etiladi: aqliy hujum, Venn diagrammasi, klaster, atamalar zanjiri va “SWOT – tahlil”. Kalit so‘zlar: interfaol usullar, energiya tejovchi transformator, aqliy hujum, klaster, Venn diagrammasi, atamalar zanjiri, “SWOT-tahlil”. Zamonaviy ta’limning asosiy vazifasi o‘quvchiga nafaqat fundamental bilim be- rish, balki unga keyingi ijtimoiy moslashish, o‘z-o‘zini tarbiyalash tendensiyasini ri- vojlantirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni ta’minlashdir. Hozirgi vaqtda o‘qi- tuvchi oldidagi asosiy vazifalardan biri o‘quv jarayonini o‘quvchilar uchun qiziqarli, dinamik va zamonaviy qilishdir. Bunda esa o‘qituvchilarga interfaol texnologiyalar yordamga keladi. O‘qitishda eng yangi texnologiyalardan foydalanish ko‘rinishini oshiradi, materialni idrok etishni osonlashtiradi. Bu o‘quvchilarning motivatsiyasi- ga va o‘quv jarayonining umumiy samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois oliy texnika ta’lim muassasalari talabalari uchun interfaol o‘qitish metodlarini ishlab chiqish vazifasi O‘zbekiston Respublikasi uchun dolzarb hisoblanadi. Shu maqsadda elektrotexnika va elektronika fanining “Energiya tejovchi transformatorlar” mavzu- sidagi mashg‘ulotlarda quyidagi interfaol o‘qitish usullaridan foydalanish taklif etila- Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 84 di: aqliy hujum, Venn diagrammasi, klaster, atamalar zanjiri va “SWOT – tahlil”. Quyida ushbu metodlarning o‘quv jarayoniga tatbiq etilishi yoritilgan. “Aqliy hujum” metodining o‘quv mashg‘ulotlarga tatbiq etilishi Energiya tejovchi transformatorlarni taqqoslash. Venn diagrammasi. «Energiya tejovchi transformatorlar» mavzusi uchun klister. STARS International University 85 «Energiya tejovchi transformatorlar» mavzusiga tuzilgan «Atamalar zanjiri» Energiya ta’minotiga TMGSU va TMG12 kuch 1. qo‘yiladigan asosiy talablardan А transformatorlaridan foydalanishdir. biri – elektr energiyasi isroflarini iqtisodiy Energiya tejashning eng oqilona 2. B jihatdan foydali vositalar bilan uslubi… kamaytirishdir. Kuch transformatorining ish fazalarning nosimmetrik ravishda 3. samaradorligini tavsiflovchi V yuklanishi. asosiy elektr parametrlari bo‘lib... chulg‘amlar simlaridagi va sochilgan oqimlar bakning devorlarida vujudga 4. Salt yurish isroflari ... G keltiradigan hamda boshqa metalli qismlaridagi qo‘shimcha isroflar yig‘indisidan iborat. o‘zakdagi faol po‘latning qayta 5. Qisqa tutashuvdagi isroflar – D magnitlanishi natijasida paydo bo‘ladi. Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 86 TMG transformatorlarning o‘zaksiz konstruksiyani qabul qilish shunday xususiyatlari borki ... qobiliyati va o‘ta o‘tkazuvchan 6. Е g‘altakning tebranishlarining so‘nishi kiradi. O‘ta o‘tkazuvchi u past shovqinli, energiyani tejaydigan 7. transformatorlarning afzalliklari J va tezda o‘zini oqlash imkonini beradi. jumlasiga salt yurish va qisqa tutashuv O‘zaksiz o‘ta o‘tkazuvchi 8. Z rejimlarida isroflarning eng past transformatorning massasi darajasini ta’minlaydi. Elektr uzatish liniyalarida salt yurish isroflari va qisqa tutashuv 9. qo‘shimcha isroflarning asosiy I isroflari hisoblanadilar. sababi – Kuch transformatorlari ichida 10. L 50% ga kamayishi mumkin. TMG12 transformatorlari «Energiya tejovchi transformatorlar» mavzusiga tuzilgan «Atamalar zanjiri» topshirig‘ining javobi: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 B A I D G J E L V Z «Energiya tejovchi transformatorlar» mavzusiga tuzilgan «SWOT – tahlil». Kuchli tomonlari Zaif tomonlari • Salt yurish isroflari kamayadi. • Qisqa tutashuvdagi isroflar kamayadi. • FIK ortadi. • Tannarxining yuqoriligi. • O‘zakdagi energiya isroflari 72–80% gacha • Yangi va noyob materiallarning kamayadi. • ishlatilishi. • Mutlaqo berk metall qobiqqa egaligi. • O‘z-o‘zini qoplash muddatining • Texnik xizmat ko‘rsatilmaydi. • mavjudligi. • Izolyatsiyaning yuqori dielektrik mustahkamligi. Imkoniyatlar Tahdidlar STARS International University 87 Isho