Global dunyoda ilm-fan va ta’limdagi rivojlanishda ajdodlar merosini o‘rganish zarurati

Аннотация

Maqolada hozirgi globallashuv jarayonida yuzaga kelayotgan va mavjud salbiy illatlarning jamiyat rivojiga ta’siri masalalariga to‘xtalgan. Mavjud muammolarni hal etishda ilm-fan va ta’limdagi rivojlanish jarayonida ma’rifatparvar allomalar asarlarini o‘r- ganish zarurati haqida fikrlar bildirilgan. Jamiyat rivojida ajdodlar merosini o‘rganish, ular- dan tarbiya va ta’limda foydalanish, mustaqil fikrlovchi yosh avlod tarbiyasida ularning ahamiyati va zarurati e’tirof etilgan. Kalit so‘zlar: globallashuv, milliy qadriyatlar, “G‘arb madaniyati”, “ommaviy madaniyat”, iqtisodiyot, ma’naviyat. Ҳозирги глобаллашув жараёнидаги таҳликали замонда ҳам эзгу мақсадла- ридан оғишмай бораётган Ўзбекистонимиздаги ислоҳатлар бардавом амал- га оширилмоқда. Бу йўлда олиб борилган ишлар натижасида эришилаётган ютуқлар эътироф этиб келинмоқда. Лекин шу билан бирга глобаллашув жа- раёнидаги ахборотларнинг тезлиги ошиб, бир зумда миллионлаб одамларга таъсир этиш имкониятига эгалиги ва бу ахборотларни барчасини ҳам ижобий дейиш нотўғрилиги ҳақ гапдир. Ана шундай шароитда ёш авлодни тарбия- лашда унинг баркамоллиги йўлида ўзининг самарасини берадиган таълим ти- зимида унумли фойдаланиш зарур бўлган меросимиз ҳақида фикр юритмоқ- чимиз. Барча соҳалар каби таълим тизимида ўрганилиши талаб этиладиган бебаҳо аждодлар мероси ҳозирги даврда талаб даражасида эмас десак, муболаға бўлмас. Жамият ва давлат ривожига салбий таъсир этаётган “Ғарб мадани- яти”, “Оммавий маданият”, турли хил ижтимоий тармоқлар гўёки “ёмғирдан кейинги қўзиқоринлардай” кўпайиб бормоқда. Афсуски бу табиийки инсонлар онгига уларнинг дунёқарашларига ва ҳаёт тарзига таъсир этмасдан қолмайди. Биз ахборот маконига унинг тарқалиш ёки тарқатиш усулларини қоралашдан йироқмиз. Шу билан бирга жамиятда илдиз отаётган иллатларга бефарқ қараб туролмаймиз, айниқса, бу келажак авлод тарбиясга таъсир этса. Таълим ти- зимидаги инновацион ривожланишнинг, уларни такомиллаштиришнинг барча STARS International University 81 ҳуқуқий асослари ва шароитлари яратилган бўлиб, бу шубҳасиз комил инсон- ни тарбиялашга ҳизмат қилиши талаб этилади. Бу аждодларимизнинг азалий орзулари бўлиб, мазкур меросни ўрганиш жуда муҳимдир. Бу бебаҳо мерос талаб даражасида ўрганилса, икки буюк мақсад йўлида “йўлчи юлдуз” каби ҳизмат қилади. Биринчидан жамиятимизнинг аъзоларини комилликка етаклаб тарбияласа, иккинчидан аждодлар руҳини шод этади. Тарихий меросга та- яниш, келажак авлодни тарбиялашда ва жамиятдаги умумий фаровонликка эришишда энг зарур, устувор йўналишлардан бири сифатида эътироф этиб келинмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг таъбирича, “Жамиятнинг танаси иқтисодиёт бўлса, уни жони ва руҳи маънавиятдир. Биз янги Ўзбекистонни барпо этишда ана шу иккита мустаҳкам устунга, бозор та- мойилларига асосланган кучли иқтисодиётга ҳамда аждодларимизнинг бой мероси миллий ва умуминсоний ғояларни мужассам этадиган кучли маъна- виятга таянамиз” деган сўзларининг маъносини чуқур англашимиз объектив заруратдир. Бу ишлар дунёдаги ҳар қандай ўзгаришлардан қатъи назар, бар- давом олиб борилаётгани шоҳидимиз. Ютуқлардан кўз юммаган ҳолда жамият ва давлат тараққиётига, хавфсизлигига таҳдид соладиган, миллий қадриятлар- га путур етказадиган жиҳатлари борлигини тан олмасак, хато бўлади. Бунинг сабаби оддий, ҳозирги авлод келажак олдида барпо этилаётган жамият учун масъулдир. Энг тўғри йўл аждодларимиз илгари сурган миллий ва умуминсо- ний ғояларни ривожлантириб, улар орзу қилган одил фуқаролик жамиятини қуришдир. Шу ўринда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг қуйидаги сўзларини келтиришни ўринли деб ўйлаймиз, “Тарихий меросни асраб авайлаш, ўрганиш ва авлодлардан-авлодларга қолдириш давлатимиз сиёсатининг энг муҳим устувор йўналишларидан биридир. Янги таҳдидлар, жумладан, “оммавий маданият” хавфи ва боқимандалик кайфияти пайдо бўла- ётган, одоб-ахлоқ, қадриятларнинг йўқолиш хавфи юзага келаётган ҳозирги глобаллашув шароитида бу ғоят муҳим аҳамият касб этмоқда”. Бу сўзлар маъ- носини англаш, жамият ва давлат тараққиётида уларни дастуриламал қилиш мақсадга мувофиқдир. Бу жараёнларда энг олдинги ўринда ёш авлодни тар- бия, таълим, маънавий-маърифий билимларини эгаллашлари учун масъул бўл- ган давлат органлари ва муассасалари туришлари давр талабидир. Шу билан бирга жамиятнинг асосини ташкил қилувчи оила пешқадам бўлишини замон талаб қилмоқда. Буни ҳамма бирдек чуқур англаши ва ҳамжиҳат ҳаракат қили- ши мақсадга мувофиқдир. Ёш авлодга барча эзгу фазилатлар, яхши хислатлар ота-она, боғча-мактаб, ўрта-олий таълим муссасалари яхлит тизими шаклида амалга оширилиши муҳимдир. Шу мақсадларда айнан шу соҳаларда манфаатдор ташкилот ва му- ассасалар зарур барча ислоҳатларни кечиктирмай амалга оширишлари лозим. Ҳаёт фақат ўз манфаати йўлида азоб чекиш эмас, жамият учун фойда келти- ришдадир. Инсон ўзидан яхши ном ва яхши амал қолдириши унинг бу ҳаётда- ги қилган эзгу ишлари билан ўлчанади. Айнан шу эзгу ғоя асрлар давомида аждодларимиз турмуш тарзи бўлган десак, хато бўлмайди. Ўз навбатида