Нейрореабилитация больных перенесших инсульт

Аннотация

Maqolada insultdan keying reabilitatsiya jarayoni,o`tkazish muddatlari,turlari bo`yicha adabiyotlar taxlili keltirilgan. Neyroreabilitatsiya – bu insult o`tkazgan bemorlarda yo`qolgan yoki kamaygan funksiyalarni tiklashga qaratilgan jarayondir.Neyroreabilitatsiyani erta boshlash bemorning o’ziga xizmat qilishining zaruriy darajasiga erishish,insultdan keying davrda uning ijtimoiy , psixologik, jismoniy adaptatsiyasi va nihoyat mehnat qobiliyatini tiklash ,hamda jamiyatda insultdan keyingi nogironlikni kamayishiga va bemorlar hayot sifatini yaxshilashga olib keladi. Kalit so`zlar: reabilitatsiya, insult, neyroreabilitatsiya, nogironlik, funksiyalar tiklanishi. Yakuthon Nabievna MAJIDOVA Khurshida Nabievna MAKSUDOVA Alisher Fahriddinovich DAVLATBAEV Gavharoy Bohodir qizi TURGUNOVA Department of neurology, pediatric neurologyand medical genetics, Tashkent pediatric medical institute NEUROREHABILITATION OF PATIENTS WITH STROKE ANNOTATION The article provides an analysis of the literature on the process of post-stroke rehabilitation, timing and types. Neurorehabilitation is a process aimed at restoring lost or reduced function in patients with stroke. Early initiation of neurorehabilitation leads to the achievement of the necessary level of self- care of the patient, his social, psychological, physical adaptation and finally restoration of ability to work in the post-stroke period, as well as reduction of post-stroke disability in society and improvement of patients' quality of life. Keywords: rehabilitation, stroke, neurorehabilitation, disability, restoration of functions. 170 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №3 | 2021 Якутхон Набиевна МАДЖИДОВА Хуршида Набиевна МАКСУДОВА Алишер Фахриддинович ДАВЛАТБОЕВ Гавхарой Боходир кизи ТУРГУНОВА Кафедра неврологии, детской неврологии и медицинской генетики Ташкентский педиатрический медицинский институт НЕЙРОРЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ПЕРЕНЕСШИХ ИНСУЛЬТ АННОТАЦИЯ В статье представлен анализ литературы о процессе постинсультной реабилитации, сроках и видах. Нейрореабилитация - это процесс, направленный на восстановление утраченной или пониженной функции у пациентов с инсультом. Раннее начало нейрореабилитации приводит к достижению необходимого уровня самообслуживания пациента, его социальной, психологической, физической адаптации и окончательному восстановлению трудоспособности в постинсультном периоде, а также снижению постинсультной инвалидности. в обществе и улучшение качества жизни пациентов. Ключевые слова: реабилитация, инсульт, нейрореабилитация, инвалидность, восстановление функций. Lotinchadan tarjima qilinganda «tiklanish qobilyati» ma’nosini bildiruvchi reabilitatsiya so’zining ko’plab ta’riflari mavjud. Nevrologiya jamiyatining Yevropa federatsiyasi 1997-yilda reabilitatsiyaning ushbu ta’rifini qabul qildi:”Reabilitatsiya –faol jarayondir. Uning natijasida nogironlikka olib keluvchi shikastlanish yoki kasallikdan keyin to’liq tiklanishga erishiladi to’liq tiklanish imkoni bo’lmasa, optimal jismoniy,aqliy va ijtimoiy potensialga erishiladi va bemorlar ularning ijtimoiy muhitini atrofidagi muhitga birlashtiradilar”[21,51]. Qisqa qilib aytganda, reabilitatsiya bemorning kasallik natijasida buzilgan va shikastlangan funksiyalarining tiklanishiga va ijtimoiy qayta adaptatsiyasiga yo’naltirilgan tadbirlar (tibbiy,pedagogik,psixologik,ijtimoiy- huquqiy) kompleksi deyishimiz mumkin [2,3,41]. Reabilitatsiyaning vazifasi kasallik oqibatida vazifasini qisman yoki to`liq yo`qotgan o`rganlar vazifasini tiklashdir. Shunday qilib, miya yarimshari insultining eng ko’p uchraydigan simptomlari gemiparez hisoblanadi,u miya qon aylanishi o’tkir buzilishining 80-90% holatlarida namoyon bo’ladi [10,11,14]. Shuningdek sezuvchanlik, nutq izdan chiqishi va emotsional buzilishlar kabi o`zgarishlar ham ko`p hollarda yuzaga keladi [23,30,31,32,33,41]. Buzilgan funksiyalar natijasida bemor kundalik hayot faolligi ya’ni o`z-o’ziga xizmat qilish qobiliyatini yo’qotadi. O`z-o’ziga xizmat qilish mustaqil kiyinish,ovqatlanish,shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish,vanna va tualetdan foydalanish,bino ichida yoki ko’chada mustaqil harakatlanish (hassaga tayangan holda,hassasiz,aravachada),mustaqil o’tirib turishni o’z ichiga oladi[20]. N.P.Bazeko va Y.V.Alekseyenko ma’lumoylariga qaraganda (2012)o’tkazilgan insultdan keyin birinchi yil oxiriga kelib 60% shaxslar o’zgalar yordamiga muhtoj bo’lishmaydi,o’zlariga xizmat qila oladilar,uyda ishlay oladilar.Taxminan 20% bemorlarda faqat murakkab vazifalarni (masalan vannadan foydalanish vaqtida) bajarishdagina yordam talab qilinadi,15% atrofdagi odamlarga qaram bo’ladilar va faqat 5%bemorlargina kundalik hayotda ojiz bo’lib qoladilar va doimiy parvarishga muhtoj bo’ladilar.Ishga layoqatli yoshdagi bemorlarning 30% ga yaqini o’z ishiga qaytishi mumkin[1].Buyerdan kelib chiqadiki reabilitatsiyaning birinchi navbatdagi maqsadi o’z- o’ziga xizmat va harakat qobilyatini tiklashga qaratilgan.