Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Поражение нервной системы при ВИЧ-инфекции
Саида Набиевна САИДХОДЖАЕВА · Сайдулло Убайдуллаевич САФАРОВ · Тошкент, Ўзбекистон (Тошкент педиатрия тиббиёт институти) · ОИВ ИНФЕКЦИЯСИДА НЕРВ ТИЗИМНИНГ ЗАРАРЛАНИШИ (Тошкент педиатрия тиббиёт институти)
Журнал биомедицины и практики · 6 · 50-56 · 2021
Аннотация
Қисқача адабиётлар таҳлили кўриб чиқилган бўлиб, ОИВ – инфекциясининг нерв системасига таъсири муаммолари кўриб чиқилди. Патогенез, классификация, нерв системаси зарарланиши диагностикаси каби масалалар ёритиб берилди. Болаларда касаллик кечиш жараёни ўзига хос аспектлари кўриб чиқилди. Калит сўзлар: ОИВ – инфекция, нерв системаси, диагностика, болалар. Саида Набиевна САИДХОДЖАЕВА Сайдулло Убайдуллаевич САФАРОВ Кафедра Неврологии, детской неврологии и медицинской генетики Ташкентский педиатрический медицинский институт Ташкент. Узбекистан ПОРАЖЕНИЕ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ ПРИ ВИЧ-ИНФЕКЦИИ АННОТАЦИЯ Представлен краткий обзор литературы по проблеме неврологических проявлений ВИЧ-инфекции. Отражены вопросы патогенеза, классификации, диагностики поражения нервной системы. Рассмотрены особенности течения заболевания у детей. Ключевые слова: ВИЧ-инфекция, нервная система, диагностика, дети. Saida Nabievna SAIDKHODJAEVA Saydullo Ubaydullayevich SAFAROV Department of Neurology, 50 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №2 | 2021 pediatric neurology and medical genetics Tashkent pediatric medical institute Tashkent, Uzbekistan AFFECTION OF NERVOUS SYSTEM AT HIV-INFECTION ANNOTATION Overview of literature on problems of nervous manifestations of HIV-infection is presented. Issues of pathogenesis, classification, diagnostics of nervous system affection are reflected. Characteristics of illness proceeding in children are considered. Key words: HIV-infection, nervous system, diagnostics, children. ОИВ-инфекцияси – ретровируслар чақирувчи касаллик бўлиб, иммун, нерв ва бошқа аъзо ҳужайраларининг зарарланиши билан характерланади [1,2]. Нерв системасининг зарарланиши биринчи ўринда бош миянинг шикастланиши билан кечади. ОИВ-инфекцияси билан касалланган беморларнинг 50-80% ида неврологик зарарланишлар кузатилиб, уларнинг 10% ида клиник белгилар юзага чиқади [3,4]. Бирламчи нерв системасининг зарарланиши 7,2% беморларда учрайди [6]. ОИВ-инфекциясининг марказий нерв системасига киришининг бир неча гипотезалари мавжуд бўлиб, улар қуйидагилар: - ОИВ-инфекциясининг гематоэнцефалик барер орқали инфицирланган лимфоцит ва макрофаглар орқали кириши; - ОИВ-инфекциясининг нерв толалари орқали кириши; - капилярлар эндотелиал ҳужайраларининг ёриқлари орқали кириши. ОИВ-инфекциясида неврологик бузилишларнинг сабаблари: тўғридан - тўғри ОИВ- инфекциясининг мия тўқимасининг цитокинлар томонидан зарарлаши, иккиламчи инфекциянинг таъсири, қон-томир касалликлари, ўсмалар ҳисобланади. Патогенетик таъсирга психоген ва ятроген сабаблар ҳам таъсир кўрсатиши мумкин [4,5,7]. 70-90% ОИТСдан ўлган беморларда мия тўқимаси ўзгаришларини кўриш мумкин [4]. Патоморфологик ўзгаришлар периваскуляр инфилтрация, қон-томир ҳужайраларининг пролиферацияси, олигодендро ва микроглия, реактив глиоз, оқ модданинг дегенератив ўзгаришлари, ўчоқли димеилинизация кўринишида юзага келади [5,6,8]. ОИВ-инфекциясининг топик классификацияси қуйидаги неврологик манифестация вариантларга бўлинади: − Бош мия ва бош мия қобиқлари: ОИВ-менингоэнцефалит, МНС нинг оппортунистик инфекциялари, неопластик жараёнлар, бош мия қон айланишининг ўткир бузилишлари, талваса синдроми; − Орқа мия: ОИВ-инфекцияли вакуоляр миелопатиялар, оппартунистик инфекцияларда ўткир миелопатия; − Переферик нерв системаси: дистал симметрик полинейропатиялар, юз нерви нейропатияси, нейрал амиотрофия, демиелинизацияланувчи полирадикулонейропатия. Асептик менингит сероконверсия давомида юзага келади, ўткир ва сурункали шакллари кузатилади. Менингитнинг субклиник кечиши хам кузатилиши мумкин [4]. Специфик клиник белгилар бўлмайди. Цереброспинал суюқликда мононуклеар полиоцитоз хужайралар 20 тагача ва ундан ортиқ аниқланади. ОИВ ликворда ҳам аниқланиши мумкин. Кечиши ижобий, баъзан рецидив ҳам кузатилиши мумкин [4, 5, 7]. Ўткир энцефалит асосан касалликнинг биринчи 3 ойида юзага келади ва клиникаси умумий ҳолсизлик, иситма, кайфиятнинг бузилиши, эпилептик хуружлар, эс-ҳушининг бузилиши билан кечади [3,4]. Функцияларнинг тўлиқ тикланиши 2 −4 ҳафтани ўз ичига олади. Ўткир менингоэнцефалит 5−10% ҳолатларда учрайди, асосан V,VII, VIII жуфт бош мия нервларининг зарарланиши билан кечади [4,7]. Ўткир энцефалит 6−21% беморларда учрайди. Кўп ҳолларда ОИТС – ДК (ОИТС − Деменция комплекси) чуқур иммунодефицит фонида ривожланади. Аммо бу ОИВ инфекциясининг бирламчи ривожланиш босқичи бўлиши мумкин. ОИТС – ДКга қуйидаги триада белгилари хос: билиш жараёнининг бузилиши, ҳулқ – атворнинг ўзгариши ва 51 БИОМЕДИЦИНА ВА АМАЛИЁТ ЖУРНАЛИ | ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ | JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE №2 | 2021 ҳаракатнинг бузилиши [5]. Пешона – пўстлоқ ости деменсияси, когнитив фаолиятнинг яққол бузилиши, диққатни жамлаш ва хотира бузилиши ҳам кузатилади [3,4,5]. Одатда уйқунинг бузилиши акинетик ригидлик синдром, тремор, мияча атаксияси учрайди. Орал автоматизм симптомлари ва кўзни ҳаракатлантирувчи нервнинг бузилишлари юзага келиши мумкин [4,5]. Неврологик сататусда мушак
Доказательный фрагмент
«Қисқача адабиётлар таҳлили кўриб чиқилган бўлиб, ОИВ – инфекциясининг нерв системасига таъсири муаммолари кўриб чиқилди.»
Образец извлечения
Демо-превьюҚисқача адабиётлар таҳлили кўриб чиқилган бўлиб, ОИВ – инфекциясининг нерв системасига таъсири муаммолари кўриб чиқилди. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- HIV-infection, nervous system, diagnostics, children, дети, ОИВ – инфекция, диагностика, болалар, нервная система, ВИЧ-инфекция, нерв системаси
Смежные источники
Лучшие интеллектуальные исследованияIkramov Kamronbek Dilshodbek о‘g‘li2025
Журнал универсальных научных исследованийЭ.Я Эрметов, Д.Э Яхшибоева2024
Медицина, педагогика и технологии: теория и практикаТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, DAVOLASH USULLARI +42023