Современное образование и развитиеAkmalova Nasiba Alisherovna, Aliyev A.L2025
Стилистические приемы в «Кутадгу билиг» (в турецком, английском и русском переводе)
IBRAGIMOV JASURBEK
Востоковедения · 2020
Аннотация
During the last century a great deal of work has been done in the study of the poem Yusuf Has Hajib's "Kutadgu Bilig", which was the first Turkic manuscript. In Uzbekistan, Professor Kayum Karimov did some research on translating this work in Uzbek and presented it in a language that is understandable to readers. On the other hand, this poem has been translated into several languages of the world, and much more has been done. However, there are some disadvantages in conveying its essence. These shortcomings can be seen in the fact that translations in different languages are lost in translation, with some artifacts being lost. This article compares the artistic content of the box knowledge with comparative analysis in foreign languages. Working on a scientific article, three versions were analyzed and studied. Their bytes were compared. As a result, every translation has some differences. But we can see the 168 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2020, № 2 similarity between the translations, especially in translations by May and Ivanov. Because, separately, Walter May has translated this work from a Russian translation by Ivanov. Given that both of the above translations are translated in partnerships, we can see that they have some artwork in place. This is evident in the translation by Robert Denkoff. The main reason was that Denkoff translated this work in prose. Illustrated by specific bytes of the work, it provides a comprehensive comparison of the artistic tools used, including illustrations and epithets, in translations from four books to three different languages. Finally, it became clear that the shortcomings of some translators had a profound effect on the translation of the work without affecting the translation. Keywords and expressions: Kutadgu bilig, stylistic devices, translation, version, simile, metaphor, epithet, semantic epithet, lexical epithet. Аннотация. Илк туркий қўлёзма ҳисобланган Юсуф Хос Ҳожибнинг “Қутадғу билиг” достонини ўрганиш мобайнида сўнгги бир аср ичида жуда катта амалий ишлар бажарилди. Ўзбекистонда профессор Қаюм Каримов ушбу асарни ўзбек тилига ўгириб, уни шу халқ китобхонлари учун тушунарли тилда тақдим этди, лекин ушбу достон жаҳоннинг бир неча тилларига таржима қилинган ва унинг устида кўплаб самарали ишлар олиб борилган. Шундай бўлса ҳам унинг туб моҳиятини етказиб беришда жузъий камчиликлар мавжуд. Бу камчиликлар турли хил тилларда амалга оширилган таржималарда қўлланилган баъзи бир бадиий тасвир воситаларининг таржимада йўқолиб қолиши орқали кўзга ташланади. Мазкур мақолада “Қутадғу билиг”даги бадиий тасвир воситаларини хорижий тиллардаги таржималари асосида қиёслаб таҳлил қилинган. Илмий мақола устида ишлашда учта версиядаги таржималар танлаб олинди ва ўрганилди. Улардаги байтлар бир-бири билан таққослаб чиқилди. Натижада ҳар бир таржимада баъзи бир фарқли томонлар кўзга ташланди. Лекин биз таржималардаги ўхшашликни, айниқса, Мей ва Иванов томонидан қилинган таржималарда кўришимиз мумкин. Чунки Валтер Май бу асарни рус олими Иванов томонидан қилинган табдилидан таржима қилган. Юқоридаги икки таржима ҳам шеърий усулда таржима қилинганлигини ҳисобга олиб, уларда баъзи ўринларда бадиий тасвир воситалари тушиб қолдирилганини кузатишимиз мумкин. Бундай жараён машҳур шарқшунос олим Роберт Денкофф томонидан қилинган таржимада яққол кўриниб туради. Бунинг асосий сабаби Денкофф бу асарни асл ҳолатдан фарқли равишда насрий усулда таржима қилган. Асарнинг маълум бир байтларидан мисоллар келтириб, унда қўлланган бадиий тасвир воситалари, хусусан, истиора, ташбиҳ ва эпитет- ларни, тўрт хил китобдан уч хил тилда амалга оширилган таржималар орқали атрофлича қиёслаб кўрсатилди. Ва сўнггида шу нарса маълум бўлдики, таржимон- ларнинг баъзи ўринларда қилган камчиликлари асарнинг умумий мазмунига жиддий таъсир кўрсатмасдан унинг асосий ғояси сақлаб қолинган. Таянч сўз ва иборалар: Қутадғу билиг, бадиий тасвир воситалари, таржима, версия, ўхшатиш, метафора эпитет, семантик эпитет, лексик эпитет. Аннотация. В течение прошлого столетия была проделана большая работа по изучению поэмы Юсуф Баласагуни «Благодатное Знание», которая была первой тюркской рукописью. В Узбекистане профессор Каюм Каримов прочитал эту работу на узбекском языке и представил ее на понятном читателям языке. 169 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2020, № 2 Однако эта поэма была переведена на несколько языков мира, и была проделана огромная работа. Однако есть некоторые недостатки в передаче ее сути. Эти недостатки можно увидеть в том, что при переводе на разные языки теряются некоторые особенности. В данной статье при переводе сравнивается художественное содержание «Кутадгу Билиг» со сравнительным анализом на иностранных языках. При работе с материалом были изучены и проанализированы три версии. Сравнивались их бейты. В результате каждый перевод имеет некоторые отличия. Но наблюдается сходство между переводами, особенно в переводах Мэя и Иванова. Потому что отдельно Уолтер Мэй переве
Доказательный фрагмент
«During the last century a great deal of work has been done in the study of the poem Yusuf Has Hajib's "Kutadgu Bilig", which was the first Turkic manuscript.»
Образец извлечения
Демо-превьюDuring the last century a great deal of work has been done in the study of the poem Yusuf Has Hajib's "Kutadgu Bilig", which was the first Turkic manuscript. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- and expressions: Kutadgu bilig, stylistic devices, translation, version, stylistic devices, метафора, Қутадғу билиг, simile, эпитет, lexical epithet, epithet, лексик эпитет, перевод, версия, бадиий тасвир воситалари, метафора эпитет, семантик эпитет, сравнение, семантический эпитет, Kutadgu bilig, таржима, лексический эпитет, Кутадгу Билиг, semantic epithet, стилистические приемы, ўхшатиш, metaphor
Смежные источники
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025