В рассказах Гады ас-Самман и дочери Зульфии Куролбай общность и неповторимость образа психики

Аннотация

In the works of prominent representatives of modern Arabic and Uzbek literature, Gad al-Samman and Zulfiya Kurolboy kizi, the psychological image and style, which is very relevant in the field of literature today, is in the center of attention of a wide 36 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 4 range of readers and literary critics. The prose of these two writers, in particular, is characterized by the fact that their stories are created in the environment and reality of different socio-political situations. This article discusses the issues of psychologism and psychological analysis in the stories of Gada as Samman and Zulfiya Kurolboy kyzy, as well as the common features of the works of the two writers. The similarity of the style of writers is revealed, as well as the possibility of using tools of psychological analysis, such as internal monologue, speech characteristics, psychological portrait, hallucinations, dreams, reveals the inner world of the protagonist. The writers Gada as Samman and Zulfiya Kurolboy kizi also include psychological analysis in their work, such as inner speech - inner replica, inner dialogue, inner monologue (monologue-discussion, monologue-memory, monologue-reflection), speech characteristics, portrait, repetition, hallucinations, skillfully using their tools, create prose works enriched with elements of psychological and magical realism. In particular, the depiction of psychological images, inner speech, and the concept of inner monologue play an important role in their work. Similar ideas in the works of two writers who lived and worked in different countries, having no connection and influence, the harmony of the author's intention, commonality in society, the harmony of the author's style ¬ Gada al-Samman and the daughter of Zulfiya Kurolba, a certain shift in literary processes proves that he was one of the creators who influenced the rise. Keywords and expressions: Artistic psychologism, artistic image, psychological analysis, psychological realism, magical realism, internal monologue, speech characteristic, psychological portrait, hallucination. Ғада ас-Самман ҳамда Зулфия Қуролбой қизи ижодини қиёсий тадқиқ этар эканмиз, уларнинг яна бир қатор муштарак жиҳатларига гувоҳ бўламиз. Иккала адиба асарларнинг бош ғояси – Инсон ва жамият бўлиб, унда зид- диятлар инсон ва инсон, инсон ва жамият, шунингдек, инсон ва замон/макон кўринишларида юзага келади. Уларнинг асарлари айнан халқчиллиги ва гуманизми билан китобхон эътиборини ўзига тортади. Муаллифлар оддий одамлар ҳаётидаги мураккаб вазиятлар ва оғир синовларни истиора, ташбеҳ, ўхшатиш ҳамда мажоз ёрдамида баён қилиб, воқеаларни янада таъсирли ва аниқ қилиб ифода қилиб, асар бадииятини оширса, ички нутқ – ички диалог, ички реплика, ички монолог, жумладан монолог-хотира, монолог-мулоҳаза, монолог-мушоҳада, портрет, нутқий характеристика, пауза воситаси, такрор сўзлар орқали психологик тасвирни кучайтириб, персонаж руҳий оламига саёҳат қилади. Иккала адиба баёнчилик услубидаги муштараклик, шунинг- дек, улар асарларидаги рамзийлик ва мажоз орқали маънони кучайтириш, фалсафийлик ва инсон экзистенцияси масалаларида ҳам намоён бўлади. Мазкур иккала ёзувчи аёл ижодкор бўлгани сабаб, уларнинг деярли барча асарлари аёллар мавзусига бағишланади. Улар ҳаётнинг турли мураккаб вазиятларини бошдан кечираётган аёллар хусусида фикр юритади. Ғада ас- Самман ва Зулфия Қуролбой қизи аёл образлари оддий инсонлар бўлиб, улар ўзининг Шарқ аёлларига хос бўлган матонати, сабр-бардоши, ақл- заковати билан ажралиб туради. Ғада ас-Самман ва Зулфия Қуролбой қизи 37 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 4 яратган образларни бирлаштириб турувчи асосий ғоя бу ўзликни сақлаб қолиш ғояси бўлиб, улар ўз қаҳрамонлари орқали ҳар қандай оғир ва мурак- каб ҳаётий вазиятда ҳам инсон ўз аслига қарши чиқмаслиги кераклигини тарғиб қилади. Ғада ас-Самман ва Зулфия Қуролбой қизининг психологик ҳикояларида биз аёл образининг турли қиёфаларини учратар эканмиз, улар орасида “она”, “бефарзанд аёл”, “зиёли аёл”, “ёлғиз аёл” каби образлар алоҳида ўрин эгал- лайди. Шунингдек, аёлларнинг оила қобиғидан чиқиб, жамиятда ўз ўрнини топиши, уларнинг мамлакат ижтимоий ҳаёт и билан қадамма-қадам ҳаракатланаётгани тасвирлайдилар. Адибалар ижодида Шарқ жамиятида алоҳида аҳамият касб этувчи оила институти масаласи ҳам кўтарилган бўлиб, Ғада ас-Самман қаҳрамонлари ҳам, Зулфия Қуролбой қизининг яратган образлари ҳам ўз хатти-ҳаракатлари билан оилапарварлик, оила муқаддасилиги, оилани сақлаб қолиш каби масалаларни илгари суради. Оила қурмаган ва ёлғизлик азобини бошдан ўтказаётган персонажлар эса, оила сари талпинади. Ғада ас-Самманнинг “Мушук овози” ҳикоясидаги Яфа, “Ўзга бир совуқ оқшом” ҳикоясидаги Фотима/Тима образ- лари, “Деразамдан мўраларди тонг” ҳикоясидаги Она, “Охирги қуш қўриқчи- лари” ҳикоясидаги рассом аёл образлари, Зулфия Қуролбой қизининг “Ҳилола” ҳикоясидаги Ҳилола, “Ёзсиз йил” ҳикоясидаги Собир, «Тўхтаб қолган вақт суратлари” ҳик