Природа реалистических новых принципов в творчестве современного китайского писателя Тяо Е (цяойэ)

Аннотация

This article discusses the reforms carried out in China in the last quarter of the twentieth century, population growth, strong economic growth, and other factors that have made China one of the leading countries in the world and has a say in world politics. Naturally, all this has a serious impact on culture, spirituality, art and literature. A generation of writers of the 1970s entered the world of literature. Also during this period, the relatively older generation continued their creative activity. With regard to literature in general, women's literature has undergone great qualitative changes. Now writers have begun to write about false ideals, reforms, class interests, and their impact on the fate of 5 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 4 humanity. One of the most famous representatives of women's literature of the 21st century is the talented writer Tiao Ye. Keywords and expressions: China, women's literature, Tiao Ye, western literature. Аср бошида Хитойдаги барқарор иқтисодий ўсиш ва нисбатан сиёсий бар- қарорлик хитой адабиётининг жамоатчилик ҳаётининг перефириясига қоришиб кетишига олиб келди. ХХ аср охирги ўн йиллигида бозор муносабатларининг жадаллашуви адабиётнинг деидеологизациясига, уни оммавий маданият билан тўқнашувига олиб келди ва тижорий рақобат шароитига қўйди. Бундай шароитда неореализм ривожланди, оддий инсон ҳаётини ҳеч қандай безаксиз, натуралистик тасвирлаш тамойили кузатилди ва аёллар адабиётида психологик наср ривожланди. Адабиёт анъаналарига қарши, ҳар қандай таъқиқ ва чеклов- ларни инкор қилувчи «индивидуал услуб» тарафдорлари чиқди. Айнан шу ўн йилликда тижорий мақсадда эротика, саргузашт ва детектив руҳдаги кўплаб асарлар яратилди1. Адабиёт оламига ХХ асрнинг 70-йилларида туғилган ёзув- чилар авлоди кириб келди. Шунингдек, бу даврда нисбатан катта авлод ҳам ўз ижодий фаолиятида давом этди. Умум адабиёт кесимида аёллар адабиёти сифат жиҳатдан катта ўзгаришларни бошидан кечирди. Энди ёзувчилар ўтган асрдаги каби сохта идеаллар, ислоҳотлар, синфий манфаатларни эмас, уларнинг инсонлар тақдирига таъсири, асоратлари ҳақида ёза бошладилар. Уларнинг асарларининг қаҳрамонлари сиёсий йўлбошчилар, раҳнамолар эмас, оддий ишчилар, хизматчилар. Шаҳар ва қишлоқлардаги турмуш тарзининг қиёси, анъаналар ва янгиликларнинг тўқнашуви, инсонларнинг «янги дунё», мегапо- лисларга мослашиши, одамларнинг маиший турмуш тарзидаги ўзгаришлар тасвири кенг ўрин эгаллади. XXI аср дастлабки ўн йиллигида ҳам наср ва назмда кўплаб аёллар ижод қилди. Уларнинг ижоди нафақат хитой, балки хорижлик ўқувчи ва мунақ- қидлар эътиборига тушган, адабиёт соҳасидаги нуфузли мукофотларга сазо- вор бўлган адибаларнинг асарлари таҳлилга тортилди. Булар Тяо Йэ (乔叶), Лу Мин (鲁敏), Фан Сяотинг (范小青), Вэй Вэй (魏微), Чи Цзицян (迟子建 )лардир. Уларнинг ижоди замонавий хитой реалистик адабиётининг бадиий баркамол намуналари бўлиши билан бирга аёллар адабиёти хусусиятларини ўзида акс эттирганлиги билан ҳам эътиборга моликдир. Бу давр аёллар насрида қисса, ҳикоя, эссе каби жанрлар етакчилик қилди. ХХI аср аёллар адабиётининг таниқли намояндаларидан бири истеъдодли адиба Тяо Йэ бўлиб, унинг ҳақиқий исми Ли Цяоянь. Адиба ўз ижодини 1993 йил публицистик услубида бошлаган бўлиб, 2001 йилдан бадиий- насрий асарлар ёза бошлади. Хитой Ёзувчилар Уюшмасининг аъзоси, бир қатор мукофотлар совриндори. Саккизта эссе, бир қанча қисса ва ҳикоялар тўплами муаллифи. 2008 йилда нашр этилган «Умрдан узунроқ ҳеч нарса йўқ» (《最慢的是活着》) қиссаси учун адиба Хитойда адабиёт соҳасидаги 1 Китайская проза XXI века. С.4 6 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2021, № 4 энг нуфузли ҳисобланган Лу Син номидаги мукофотга лойиқ деб топилди. Хитой мунаққидларининг фикрича, адибанинг бадиий насри замонавий аёлнинг кечинмаларга бой ички оламини маҳорат билан очиб беради 1. Тяо Йэ асарларининг бош мавзуси - аёл тақдири ва асосий қаҳрамони Аёл. Асарларининг сюжети ўта ҳаётийлиги, оддий инсонларнинг кундалик турмушидан олинганлиги билан характерланади. Жумладан, адибанинг жуда юқори баҳоланган «Умрдан узунроқ ҳеч нарса йўқ» қиссаси сюжети асосида бош қаҳрамон қиз – Сяжоннинг бувиси билан муносабатлари туради. У қишлоқдаги катта бир оиланинг кенжа фарзанди бўлиб, ота-онаси куну тун ишлашади. Болалар тарбияси кекса бувининг зиммасида. Сяжон бувиси қиёфасида ўта қаттиққўл, золим, «қиролича Циси»2 қиёфасидаги адолатсиз ва қолоқ ҳукмдорни тасаввур қилади. Сяжоннинг ягона орзуси тезроқ катта бўлиб, бу уйдан узоқларга, ҳеч ким уни ўғил бола бўлмаганлиги учун «иккинчи нав» одам деб ҳисобламайдиган жойларга бош олиб чиқиб кетиш ва бахтли ҳаёт кечиришдир. Аммо мустақил ҳаёт кечира бошлагач, у амин бўладики, бувиси томонидан ўтказилган тазйиқлар ҳаёт қийинчилик- лари, ноҳақликлари олдида арзимас заррага айланиб қолади. У бувиси билан яшаган даврларни қўмсайди. Оддий хитой оиласининг маиший турмуш тарзи тасвирланган бу қиссада бувининг характери шаклланган тарихий даврга урғу берилади. Буви Хитойнинг ўтмиши ҳосиласи. Сяжон Янги Хитойнинг рамзи сифати