Как фактор, повлиявший на формирование арабской юридической терминологии Корана и хадисов

Аннотация

It is known that the lexicology of Arabic language has not been deeply studied by orientalists of Uzbekistan as compared to other fields of the Arabic linguistics. Therefore, the article examines legal terms and particularly the terms of criminal law in the Arabic language that are considered to be important lexical layer of this sphere today. In the research work, the concept of terminology, legal terms, criminal law terms, and the history of the legal language of the Arab countries that have passed certain historical stages, as well as examples from the Qur'an and hadiths, which are considered as the main pillars of the fiqh methodology, have been discussed on the basis of the analysis of scientific literature. In verses (ayats) of the Qur'an Karim Sura, there are a number of laws related to different areas of law, including criminal law, which are enriched with the concepts of religious law. In the Qur'an, several types of grave crimes are mentioned. In particular, theft, robbery, premeditated murder, infliction of bodily harm, bribery, adultery, slander, espionage, rebellion, alcohol consumption, deliberate murder of a child by its own parents, danism, etc. In this regard, the Qur'an and Hadiths have been considered as factors affecting the formation of the Arabic legal language. The Sunnah, which is considered to be the second source of Islam, also contains a number of terms related to criminal law. Authentic hadiths reflecting the criminal law and punishment issues in Imam al-Bukhari's collection of Al - Jame'as-sahih hadiths, have been studied as the object of research. In the Hadith collections named" Golden sets: Sahihul Bukhari", parts 3 , 4 and 8 also contain hadiths that describe the types of crimes and the issues which are subject to punishment. The article from "The Book (chapter) of Hadds" contains Hadiths by the Prophet Mohammed about punishment for consumption of wine and commission of thievery. In turn, "The Book on Witnessing" includes Hadiths about testimonies of the hidden witness, honest witnesses and false testimonies. Furthermore, "The Book of Diyakh", besides the descriptions of details of concrete crimes that existed in the period of the Prophet Mohammed, also contains Hadiths about punishments for premeditated murder, infliction of bodily harm and other criminal actions. Issues of law and fiqh as well as the terms provided in ayats of the Koran, Hadiths and Sunnah have been substantiated by a number of examples which served as the basis for creation and formation of criminal law terms in the Arabic language. Keywords and expressions: Arabic lexicology, terminology, legal terminology, criminal law terminology, Qur'anic verses (ayats), hadiths, The Book of Diyakh, testi- monial book, Sunnah, fiqh. 117 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2020, № 1 Кириш. Жаҳон халқларининг барча соҳалардаги алоқалари тез сурат- ларда ривожланиб бораётган бугунги кунда турли миллатларнинг тил ва адабиётига оид масалаларни янгича нуқтаи назардан тадқиқ этиш катта илмий аҳамият касб этади. Дунё тилларининг барчаси ўз ривожланиши давомида турли босқичларни босиб ўтади ва ҳар ҳил сабабларга кўра унда маълум бир ўзгаришлар рўй беради. Буларга илм-фан ва техника тараққиёти натижасида янги сўзлар пайдо бўлиши, қўшни-қардош халқларнинг тилла- ридан маҳаллий тилга янги сўзларнинг кириб келиши, маҳаллий шевалар- нинг бир-бирига кўрсатган таъсири ва бошқалар мисол бўлади. Тил бойлигини, жумладан, турли соҳаларга оид бўлган сўзлар, сўз бирикмалари, уларнинг этимологияси ва тилда ясалиш усулларини батафсил ўрганиш тилшунослар ва айниқса, лексикологлар олдида турган вазифа бўлиб, буларнинг барчаси турли изланишлар, тадқиқотлар олиб боришни талаб қилади.Шуни айтиш жоизки, Ўзбекистонда араб тили лексикологияси араб тилшунослигининг бошқа соҳаларига нисбатан кам ўрганилган. Араблар яшайдиган минтақадаги сиёсий, тарихий шароитлар, археологик бойликлар, диний вазият, сайёҳлик ҳамда иқтисодий, маданий, лингвистик ва бошқа манбалар бутун дунё тадқиқотчиларининг эътиборини тортмай қўймайди. 2011 йил Тунисда бошланган, кейинчалик эса Миср, Ливия, Судан, Сурия ва бошқа араб давлатларида содир бўлган сўнгги воқеалар эса бутун дунёни таш- вишга солди ва яна бир бор ушбу минтақанинг роли муҳимлигини тасдиқлади. Мақсад ва вазифалар: Ўзбекистон учун Араб дунёси нафақат дипломатик алоқаларнинг ўрнати- лиши ва ривожланиши, балки иқтисодиёт, дин, маданият, таълим, сайёҳлик соҳаларида ҳам мустаҳкам ҳамкорлик ўрнатиш керак бўлган асосий минта- қалардан бири ҳисобланади. Будан ташқари, араб-мусулмонлар ҳамжиҳат- лиги давлатимиз ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан биридир. Бугунги кунда ўзбек арабшунослари олдида араб терминологияси бўйича соҳа терминларини алоҳида эътибор бериб ўрганиш эҳтиёжи юзага келяпти. Барча соҳалар қатори аҳамияти ошиб бораётган ҳуқуқий терминларни ўрганиш долзарб аҳамият касб этади. Биз Қуръон ва ҳадис тилининг ҳозирги араб ҳуқуқий терминологиясининг шаклланишига таъсир кўрсатган омил сифати