К содержанию
РецензированоRU1986

Вопросы борьбы с болезнями скота в Туркестане. (Конец XIX – начало XX)

Ўрмонов У.А.

Актуальные проблемы истории Узбекистана · 561 · 1986

Аннотация

Мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистонда чорва хайвонлари орасида энг кўп тарқалган вабо, куйдирги, сап, яшур, ўпка қурти каби юқумли касалликларининг оқибати ва мазкур касалликларнинг тез тарқалиши натижасида чорва молларининг нобуд бўлиши шунингдек Туркистонда ветеринария врачлик пунктларининг фаолияти, муассасаларда керакли тиббиёт қисмлари етишмаслиги, ветеринария ишлар юқори савияда олиб борилмаганлиги тўғрисида маълумотлар таҳлил қилинган. Калит сўз ва иборалар: Чорвачилик, чорва бозорлари, савдо, экспорт, импорт, темир йўл, вабо, куйдирги, сап, яшур, ўпка қурти, чорвадор, ветеринария, пичоқ. Аннотация: В статье рассмотрены последствия таких инфекционных болезней, как холера, сибирская язва, желтая лихорадка, легочный червь, которые были наиболее распространены среди скота в Туркестане в конце 19-начале 20 века, и истребление скота как в результате быстрого распространения этих заболеваний, а также деятельности ветеринарных клиник в Туркестане, необходимой медицинской части в учреждениях, данных о ее отсутствии, анализе того, что ветеринарная работа не проводилась на высоком уровне. Ключевые слова и фразы: Животноводство, скотоводческие рынки, торговля, экспорт, импорт, железная дорога, холера, сибирская язва, сок, яшур, легочный червь, пастух, ветеринария, нож. Annotation: The article discusses the consequences of such infectious diseases as cholera, anthrax, yellow fever, lung worm, which were most common among livestock in Turkestan in the late 19th - early 20th centuries, and the extermination of livestock as a result of 383 Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана the rapid spread of these diseases, as well as the activities veterinary clinics in Turkestan, the necessary medical unit in institutions, data on its absence, analysis of the fact that veterinary work was not carried out at a high level. Key words and phrases: Animal husbandry, livestock markets, trade, export, import, railway, cholera, anthrax, juice, yashur, lung worm, shepherd, veterinary medicine, knife XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистонда вақти-вақти билан чорва молларида касаллик учраб турган. Мазкур даврда чорваларда учраган ва энг кўп тарқалган юқумли касаллик бу вабо касаллиги бўлган. Бу касаллик айниқса, Туркистон генерал-губернаторлигининг Сирдарё ва Еттисув вилоятларида кўп учраган. Чорвада вабо касаллиги май-октябр ойларида юзага келган [5: 149]. Шуни таъкидлаб жоизки, яйловларда боқилган чорвалар касалликларнинг енгил формаларига чалинган бўлган ва аксинча яхши шароитда бўрдоқиликка боқилган чорвалар орасида касалликдан нобуд бўлиш ҳолатлари кўпроқ учраган. Чорва молларида учраган вабо касаллигига қарши сиқилган сут суюқлигидан даволаш учун фойдаланилган. Маҳаллий маъмурият чорва моллари касалликларига қарши курашишда қийинчиликларга дуч келганлар. Аксарият чорвадорлар ўз чорваларининг касал бўлганлиги сир сақлашган. Мазкур аниқланган чорва касалликлари ветеринар врачлик пунктларидаги вабога қарши чорваларни текшириш жараёнида аниқланган бўлиб, бу вақтгача ушбу подада кўплаб чорва моллари касалликка чалинган ва уларнинг қанчаси нобуд бўлганлиги тўғрисида маълумотларни аниқлаш имконсиз бўлган. Бундан ташқари, чорвадорлар бундай тиббий текширувларга ўзларининг сифатли чорва молларини олиб келган бўлиб, бу подадаги ҳақиқий аҳволни аниқлашга қийинчилик туғдирган. Чорва молларидаги касалликлар яна Туркистон бўйлаб вақти- вақти билан одамлар ва ҳайвонлар орасида тропик касалликларни текшириш жараёнида аниқланган [1: 172]. Куйдирги касаллигига вақти-вақти билан амалга оширилган ветеринар текширувида аниқланган бўлса, отлардаги сап номли юқумли касалликлар ҳар йили ветеринарлар томонидан от бозорларида йилқи савдоси билан 384 Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана шуғулланувчи савдогарларнинг касал ҳайвонларни сотаётганда аниқланган. Сап касаллигига қарши курашиш учун 1911 йилда махсус низом ишлаб чиқилган ва амалиётга татбиқ этилган. 1912 йилда қорамол, қўй ва эчкида учраган яшур номли юқумли касаллик Сирдарё вилоятининг 29 та аҳоли яшаш манзилгоҳларида аниқланган бўлиб, 3628 бош чорва моллари ушбу касалликка чалинган ва улар орасидаги 161 бош ёш чорвалар нобуд бўлган. Ушбу касаллик енгил формадаги чорва касалликлар турларига кирган бўлиб, бутун подага тарқалмаган. Бундан ташқари, ушбу касалликдан асосан ёш чорва моллари нобуд бўлган [1: 172]. Дашт минтақаси – Жиззах ва унга қўшни туманларнинг қўй боқувчилари 1916 йил баҳорда қўйлардан катта йўқотишларга дуч келган. Ўпка қурти касаллиги тарқалган ҳамда бу касаллик жуда кўплаб қўйларнинг нобуд бўлишига сабаб бўлган. Айниқса бир ёшли қўзиларга ушбу касаллик катта зиён етказган. Мазкур касаллик яйловларга шудринг тушганда ривожланган. Жиззах даштида одатда шамолнинг қуритиш таъсири натижасида вужудга келган қуруқ тупроққа қараганда нам муҳитда таъсирланган ўпкадан қусиш орқали қуруқ балғам яхши сақланиб қолган. Ушбу касаллик ўпкада ва улардаги барча йўлларда қуртларни

Доказательный фрагмент

«Мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистонда чорва хайвонлари орасида энг кўп тарқалган вабо, куйдирги, сап, яшур, ўпка қурти каби юқумли касалликларининг оқибати ва мазкур касалликларнинг тез тарқалиши натиж…»

Образец извлечения

Демо-превью

Мақолада XIX аср охири – XX аср бошларида Туркистонда чорва хайвонлари орасида энг кўп тарқалган вабо, куйдирги, сап, яшур, ўпка қурти каби юқумли касалликларининг оқибати ва мазкур касалликларнинг тез тарқалиши натиж… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
and phrases: Animal husbandry, livestock markets, trade, export, import, ветеринария, скотоводческие рынки, сап, Животноводство, железная дорога, легочный червь, пичоқ, ўпка қурти, lung worm, yashur, Чорвачилик, railway, shepherd, чорвадор, яшур, чорва бозорлари, juice, Animal husbandry, савдо, холера, cholera, veterinary medicine, торговля, темир йўл, anthrax, пастух, knife, сибирская язва, сок, экспорт, вабо, нож, импорт, куйдирги
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники