Проблема ближневосточных беженцев в миграционной политике Германии

Аннотация

The article deals with millions of refugees, have been emerged as a result of internal disagreements in the Middle East and moving towards Europe, and the German “open door” policy for those refugees, as a result of internal dissatisfaction in Germany, government conflicts, the rise of crime in German society, the fear of the disappearance of the national state and traditions, the fear of Islam and the rise of public political movements. Keywords and expressions: Middle East, refugees, migration, Germany, Islamo- phobia, racism, antimigration, AfD. 132 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 4 Бугунги кунда Германия олдида турган энг долзарб масала шубҳасиз мигрантлардир. Айниқса, 2011 йил “Араб баҳори” номи билан аталган Яқин Шарқ минтақасидаги ихтилофлар миллионлаб инсонларни мажбурий миг- рантларга, яна ҳам тўғрироғи қочоқларга айлантирди. Суриядаги можаролар эса тамоман инсоний инқирознинг бир кўриниши бўлди. Сурия аҳолисининг салкам ярми (14 миллион атрофида) ички (мамлакат ичида) ва ташқи (мам- лакат ташқарисига) қочоқларга айланди. Яқин Шарқдаги ички можаролар натижасида минтақадан Европага 2 миллион атрофида қочоқлар кириб борди. Шулардан бир миллиондан ортиғи Германияга бориб жойлашди. Германия дастлаб қочоқларга эшигини очди ва илиқ кутиб олди. Аммо бир оз вақт ўтиб, бу Германия жамиятида катта норозиликка олиб келди. Бунинг ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ва албатта, маданий сабаблари бор эди. Немис жамияти орасида қочоқ ва иммигрантларга қарши мухолифат партия (AfD) ва ҳаракатлар обрў қозона бошлади. Ҳатто, исломга қарши номи билан янги PEGIDA ташкилоти тузилди. Мазкур ҳолатлар А. Меркел ҳукуматига қаттиқ зарба бўлди. Канцлер А. Меркелнинг қочоқлар муаммосини ҳал қилиш бўйича саъй-ҳаракатлари нафақат мамлакат ички сиёсий доирасида балки, Европа Иттифоқи (ЕИ) доирасида ҳам етарлича қўллаб қувватланмади. Бу қочоқлар муаммосида А. Меркелнинг яккаланиб қолганини билдирар эди. Бошқа томондан бу Европа инқирози деб номланди. Европа ва айниқса, Германияда қочоқлар муаммоси, унинг турли аспектла- ри, нега ушбу муаммонинг оптимал ечимини топилиши қийин бўлаётганлиги, бу муаммо яқинда вужудга келган Яқин Шарқ қочоқлари билан боғлиқми ёки унинг орқасида ётган тарихий, социологик ва сиёсий сабаблари борми? Дарҳақиқат, Европа иккинчи жаҳон урушидан кейин то ҳозиргача миг- рация учун энг жозибадор минтақа бўлиб қолмоқда. Бошланишида унинг жозибадорлиги юқори маош бўлган бўлса, кейинчалик унга эркинлик, ҳуррият, яшаш стандартларининг юқорилиги, малакали тиббий ва таълим олиш имкониятлари, ижтимоий ҳақлар ва бошқа омиллар ҳам қўшилди. Бу йилдан йилга Европага кетишни истовчилар сонини кўпайтириб борди. Натижада, бугунги ЕИ минтақасида 60 миллион атрофида1, бу тахминан иттифоқ аҳолисининг 10–12% ини ташкил этувчи иммиграция жамиятини пайдо бўлишига олиб келди. Европа, дастлаб (Ғарбий Европа назарда тутиляпти), режали асосда ўз меҳнат кучи талабини қондириш учун назоратли ва маълум муддатга мухо- жир ишчи олишни йўлга қўйганди. Бу иккинчи жаҳон урушидан кейинги иқтисодий ривожланишнинг асосий омили эди. Лекин, бир оз вақт ўтиши 1 Европа қитъасида (Россия ва Шарқий Европа давлатларини ҳам қўшганда) 2017 йилги маълумотларга кўра, иммиграция сони 77,9 миллионни ташкил этган. Шундан, ЕИга аъзо давлатлардаги кўрсатгич автор томонидан ҳисоблаб чиқилди. Батафсилроқ қаранг: International Migration Report 2017. Highlights. Department of Economic and Social Affairs, United Nations, New York, 2017. 133 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 4 билан 1975 ва айниқса, 1980 йилларда мухожир ишчиларни келиши тўх- татилди. Бунинг бир қанча сабаблари бор эди. Асосийлари: биринчидан, иқтисодий ўсишнинг секинлашиши (бу 1973 йил нефть ин- қирозидан кейин вужудга келганди); иккинчидан, жамиятда иммигрантларга қарши кайфиятдаги аҳолининг кўпайиб бориши ва эътирозлари; учинчидан, кучли ижтимоий ҳимояга асосланган социал давлат мақомининг аста-секин чўка бошлаши. Албатта, 1980 йилга келиб мухожир ишчи олиш тамоман тўхтатилган бўлсада, миграция тўхтамади. Агар, олдин режали ва маълум муддатга ишчи қабул қилиш тизими йўлга қўйилган бўлса, кейинроқ, Европада қолиб кетган ишчиларнинг оилаларини бирлаштириш сиёсати олиб борилди. Бу эндиликда, доимий истиқомат қилиш ва ҳатто, Европа давлатларининг фуқаролигини олиш ҳуқуқини берар эди. Мазкур ҳолат Европада кўп маданиятли бир жамият шаклланишини бошлаб берди. Бу ҳақда, Кристофер Калдуэл шундай деганди: “Бошланишида мигрантларнинг сони кўп бўлмас- лиги тахмини бор эди. Уларнинг кўпчилигига Европага вақтинчалик кири- шига рухсат бериларди. Баъзилари бироз узоқроқ вақт қолиши мумкин эди. Бу иммигрантларнинг фаровон яхши бир ҳаёт кечиришини ҳеч ким тахмин этмаганди. Ўз қишлоғи, оиласи, бозор ери ва ибодатларига ўрганган одатла- ри билан маданиятини Европада ҳам давом эттиришини ҳеч кимнинг ҳаёлига бир дақиқа бўлсада келмаганди”1. Европада кейинги йилларда яъни, 1990 ва 2000 йилларда иммиграция- нинг ошишига ҳеч шубҳасиз қочоқлар, бошпана сўровчилар ва ноқонуний ми