Совершенствование государственной службы в Узбекистане и опыт Японии

Аннотация

The article deals with service reforms in Uzbekistan and its role in the country and social life. It is also analyzed the experience of Japan in order to make attention is important to learn world experience. Keywords and expressions: state, society, governance, reform, government service, civil servant, public officer, competence, efficiency, bureaucracy. Ўзбекистон Республикасида давлат хизмати тизимини такомиллаштириш қонунларга қатъий риоя этадиган, инсон ва жамият манфаатларини кўзлаб давлатнинг вазифалари ва функцияларини амалга оширадиган, юқори малакали давлат хизматчилари корпусини шакллантиришни назарда тутади. Давлат хиз- матининг ҳолати мамлакат ахолисида давлатга нисбатан тасаввурларни пайдо қилади. Яъни, давлат номидан иш олиб бораётган хизматчига қараб давлатга ёки давлат аппаратига баҳо берилади. Шу сабабли, ҳар бир давлатда давлат хизматининг қай даражада шакллангани жуда муҳим аҳамият касб этади. Давлат хизматининг тўғри ташкил этилиши давлатда қабул қилинадиган қонун ҳужжатлари билан боғлиқдир. Бугунги кунда Ўзбекистонда давлат хизмати тизимини ислоҳ қилиш, давлат хизмати муносабатларини шакллан- тириш ва уларнинг жамият ҳаётидаги ўрни тўғрисида янгича қарашлар шаклланди. Анъанавий мезонларга кўра, давлат хизматчисидан масъулиятли 70 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 4 вазифаси сифатида ўз ватанига ва ундаги аҳолига хизмат қилиш ҳамда садоқатли бўлиш талаб этилган. Юртимизда эса давлат хизмати тизими сифатини ошириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2017 йилнинг 12 декабрида “Аҳолига давлат хизматлари кўрсатишнинг миллий тизимини тубдан ислоҳ қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонга имзо чекди. Ушбу фармон доирасида 38 та штат бирлиги сонига эга Ўзбекистон Респуб- ликаси Адлия вазирлигининг Давлат хизматлари кўрсатишни мувофиқлаш- тириш ва ривожлантириш бошқармаси ҳамда унинг ҳудудий бўлимлари ташкил этилди1. Шунингдек, 2018 йил 1 январдан Тадбиркорлик субъектла- рига “ягона дарча” тамойили бўйича давлат хизматлари кўрсатиш ягона марказлари Ўзбекистон Республикаси Президентининг туман (шаҳар)ларда- ги Халқ қабулхоналари ҳузурида фаолият юритувчи Давлат хизматлари марказларига айлантирилди. Улар давлат хизматларини кўрсатиш жараёни- да тизимли камчиликлар борлигини маълум қилишди. Масалан, бюрократия, ортиқча оворагарчилик, коррупция ва бошқа ҳалқимиз давлат идоралари фаолиятидан норозилик даражасини кескин ошириб юборган омиллардир. Ўзбекистон Республикасининг Адлия вазирлиги қошидаги Давлат хиз- матлари агентлиги сайтида маълум қилинишича, бугунги кунда мамлакатимиз бўйлаб 201 та Давлат хизматлари марказлари фаолиятини олиб бормоқда: ҳар бир шаҳар (туманда) биттадан. Илгари мавжуд бўлган «Ягона дарча» марказ- ларидан асосий фарқи эса давлат хизматлари нафақат юридик, балки жисмоний шахсларга ҳам кўрсатилишидир. Шу туфайли, кўрсатилаётган хизматлар сони 2017 йилда 32 та хизмат туридан, ҳозирги кунда 100 тадан ортди. Сентябрь ойидан эса улар сонига яна аҳоли ўртасида 6 нафар энг оммабоп хизматлари кўшилди. Ўзбекистон Республикасининг Адлия вазирлиги қошидаги Давлат хизматлари агентлиги директори ўринбосари Нўмон Муҳаммадиев 2020 йил охиригача бу кўрсаткич 163 тани ташкил этиши ҳақида хабар берди2. Охирги даврдаги рақамларни таққослаб кўрадиган бўлсак, 2017 йил давомида умумий 120 мингдан зиёд хизматлар кўрсатилган бўлса, жорий йилнинг фақатгина апрель-май ойларининг ўзида уларнинг сони 570 мингдан ошиқни ташкил этди. Ўтган 8 ой мобайнида эса уларнинг сони 2 миллиондан ошди3. Давлат хизматлари марказларида хизмат турларининг ортиши бу ерга одамлар оқими кўпайишига олиб келмоқда. Агар қиёсланадиган бўлса, 1 Aholiga davlat xizmatlari ko‘rsatishning milliy tizimini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5287-sonli Farmoni, 2017.12.12./http://www.lex.uz/pages /getpage. aspx? lactid=3454462 2 “O‘ziyurar” davlat xizmatlari yoki davlat xizmati ko‘rsatish uchun endi huzuringizga borishadi.25.01.2018/ http://uza.uz/uz/society/o-ziyurar-davlat-xizmatlari-yoki-davlat-xizmati-ko- rsatishu-25-01-2018?ELEMENT-CODE =o-ziyurar-davlat-xizmatlari-yoki davlat xizmati ko‘rsatish uchun endi huzuringizga borishadi 3 http://davxizmat.uz/blog/post/davlat-hizmatlari-ozirgi-olat-zamonavij-tendenciyalar- rivozhlanish-ustuvorlari 71 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 4 2017 йилда марказларга бир кунда ўртача 20-40 киши иш билан келган бўлса, 2018 йилда кунлик кўрсаткич 350-600 кишини ташкил этмоқда1. Агентликка 2018 йил 1 январдан 1 октябрь кунига қадар жами 1263 та мурожаат келиб тушган2. Бундан кўриниб турибдики, тез орада янги, замонавий, инновацион, келувчилар учун барча қулайликларга эга биноларни қуриш керак. Ҳозирда Агентлик мутасаддилари айни шу борада иш олиб бормоқда. Давлат хизматларини ривожлантириш узлуксиз жараён бўлиб, Давлат хизматлари агентлиги томонидан доимо янги давлат хизмат кўрсатиш метод ва усуллари синовдан ўтказиб келинмоқда. Масалан, “мобиль” ёки сайёр давлат х