Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
Выяснение хозяйственно-культурных традиций жителей Ферганской долины в этнологических исследованиях (конец 20 века - начало 21 века)
ОДИЛОВ БОБУР · Таянч докторант
Востоковедения · 1 · 2018
Аннотация
The article analyzes the economic activity, economic and cultural traditions of people of Fergana Valley. Keywords and expressions: traditional farming, agriculture, cattle-breeding, workmanship, foothills, irrigated agriculture, “lyalmi”, sheep breeding, economic- cultural groups, ethnos, products. Ўзбекистон мустақиллигининг дастлабки йилларидан этнологик изла- нишлар янгича илмий қарашлар, назарий-методологик ёндашувлар асосида ривожланиб, тадқиқотчилар фаннинг кам ўрганилган ёки умуман ўрганил- маган муаммолари билан шуғуллана бошладилар. Тадқиқотлар бевосита мамлакатимизда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар ва демократик ўзгаришлар билан уйғун ҳолда давом этди. Ўзбекистон этнологиясининг кам ўрганилган муаммоларидан бири – аҳолининг иқтисодий-хўжалик фаолияти ва хўжалик-маданий анъаналарини тарихий-этнографик, этнологик, этносоциологик аспектда тадқиқ қилиш бўлиб, бу борада айниқса, Фарғона водийси бўйича амалга оширилган тадқиқотлар муҳим аҳамият касб этади. Албатта, тадқиқотларда эътироф этилганидек, “Фарғона водийси – Ўрта Осиёнинг энг қадимий ва қизиқарли тарихий-маданий вилоятларидан бири...”1 бўлган. Ҳақиқатдан ҳам турли ижтимоий-иқтисодий, сиёсий воқеалар таъсирида нафақат ёндош минтақалар, балки қуйи Амударё, Зарафшон, Тошкент ва шу 1 Губаева С.С. Население Ферганской долины в конце XIX – начале ХХ в. (этнокультурные процессы). – Т., 1991. – С. 1. 113 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 2 каби тарихий-маданий минтақалардан ҳам одамларнинг яшаш учун қулай жойларга келиб ўрнашганлиги сабабли Фарғона водийси Ўрта Осиёнинг аҳолиси энг зич ва кўп миллатли ҳудудига айланди1. Қолаверса, водийнинг ранг-баранг табиий шароити у ердаги аҳолининг кўпқиррали машғулотлари шаклланишига олиб келди. Баланд тоғликлар ёзги яйловлар сифатида хизмат қилган бўлса, яримдашт ҳамда тоғолди адирлари эрта баҳор яйловлари ва лалми деҳқончилиги ривожи учун катта аҳамиятга эга бўлди. Ўлканинг табиий изоляцияланганлиги унинг бир қадар осойишта бўлишига ва ҳатто баъзида сиёсий воқеалар таъсиридан ташқарида қолишига ҳам имкон берарди2. Фарғона водийсининг юқорида таъкидланган ўзига хос хусусиятлари кўп- лаб тадқиқотчиларни қизиқтирган бўлиб, улар орасида С. С. Губаева3, У. С. Абдуллаев4, В. Б. Ҳақлиев5, А. А. Аширов6, А. Саримсоқов7, З. Исоқов8, А. Р. Қаюмов9, С. Т. Давлатова1ларнинг ишлари водий аҳолисининг хўжалик- 1 Миндон ва миндонликлар. – Т.: Янги нашр, 2015. – Б. 252. 2 Қаранг: Губаева С.С. Население Ферганской долины..... – С. 4.; Миндон ва миндонликлар... – Б. 39. 3 Губаева С.С. Население Ферганской долины в конце XIX – начале ХХ в. (этнокультурные процессы). – Ташкент, 1991.: Основные направления этнических процессов в Ферганской долине в конце XIX – начале ХХ в. (К проблеме поздних этапов этнической истории Средней Азии). – Тарих фан. докт… дисс. автореферати. – М., 1992. 4 Абдуллаев У.С. К вопросу хозяйственно-культурных связей народов Ферганской долины в конце XIX – начале ХХ века // Республика ижтимоий-иқтисодий тараққиётининг истиқболлари ва долзарб муаммолари. – Андижон: Ҳаёт, 2001. – Б. 100-104. Ўша муаллиф. Фарғона водийси халқларининг хўжалик фаолияти соҳасидаги ўзаро муносабатлар тарихидан // O’zbekiston tarixi. – Т., 2002. – № 4. – Б. 48–54. Ўша муаллиф. Фарғона водийсида этнослараро жараёнлар. – Т., 2005. Ўша муаллиф. Фарғона водийси чорвадор халқларида деҳқончилик хўжалигини шаклланиш тарихидан (XIX – ХX аср бошлари) // Ўзбекистон ҳудудида деҳқончилик маданиятининг тарихий илдизлари ва замонавий жараёнлар. – Т., 2006. – Б. 106–113. 5 Хақлиев В.Б. ХIХ аср охири – ХХ аср биринчи чоракларида Фарғона водийсида қишлоқ жамоаси // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар. 1997. № 3–2. – Б. 85–91. Ўша муаллиф. Сельская община Северной Ферганы в конце ХIХ – начале ХХ в. (Историко- этнографическое исследование). – Автореф. дисс... канд. ист. наук. – Т., 1998. 6 Аширов А. “Авесто” ва деҳқончилик анъаналари хусусида айрим мулоҳазалар // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар. 2005. №1–2. – Б. 212–217. 7 Қаранг: Саримсақов А. Шимолий Фарғона қипчоқларининги чорвачилик билан боғлиқ маросим ва урф-одатлари // Марказий Осиёда анъанавий ва замонавий этномаданий жараёнлар. 2-қисм. – Т., 2005. – Б. 136–141. 8 Исоков З.С. Характерные особенности традиционного земледельческого хозяйства Ферганской долины в конец XIX – начало XX века (характеристика и анализ хозяйственно- культурнқх традициий) Автореф. на соискание ученой стетени канд. ист .наук. – Т., 2011; Фарғона водийси анъанавий деҳқончилик маданияти (хўжалик маданий анъаналари: тавсифи ва таҳлили). – Т.: Янги нашр, 2011. – Б. 144. 9 Қаюмов А. Ўзбекистон халқлари хўжалик анъаналарида этник ва локал хусусиятлар // Ўзбекистон ҳудудида деҳқончилик маданиятининг тарихий илдизлари ва замонавий жараёнлар. – Тошкент, 2006. – Б. 176-183.; Фарғона водийси халқлари хўжалик хусусиятларининг қиёсий таҳлилига доир // Марғилон шаҳрининг 2000 йиллигига 114 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2018, № 2 маданий анъаналарини ёритишда тарихий-этнографик, этносоциологи
Доказательный фрагмент
«The article analyzes the economic activity, economic and cultural traditions of people of Fergana Valley.»
Образец извлечения
Демо-превьюThe article analyzes the economic activity, economic and cultural traditions of people of Fergana Valley. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- and expressions: traditional farming, agriculture, cattle-breeding, хўжалик маданий типлар, традиционное хозяйство, неполивные земли, хозяйственно-культурные типы, поливное земледелие, “lyalmi”, овцеводство, скотоводство, тоғолди, traditional farming, анъанавий хўжалик, деҳқончилик, маҳсулот, workmanship, ҳунармандчилик, земледелие, предгорья, ремесленничество, sheep breeding, продукция, лалми, этнос, қўйчилик, foothills, чорвачилик, economiccultural groups, products, irrigated agriculture, суғорма деҳқончилик, ethnos
Смежные источники
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЖУРНАЛ ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙСуванов Сардор Бахадирович2026