Культурная дипломатия в современных международных отношениях: опыт Китая и России

Аннотация

In the context of an increasingly complex system of international relations, powerful states are paying close attention to the factor of cultural diplomacy. After all, this factor becomes a solid criterion for mutually beneficial cooperation and stability. Cultural diplomacy not only contributes to the development and development of international rela- tions, but also enhances trust and promising relations not only between states, but also between nations. In particular, countries such as Russia and China are trying to effectively use cultural diplomacy, taking into account historical experience. The cultural diplomacy of these countries in international affairs is aimed at restoring historical cultural ties with neighboring countries. It should be noted that the cultural diplomacy of Russia and China is 170 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 3 carried out differently in each region or country and has a number of similar features. In this regard, cultural diplomacy between Russia and China with the Central Asian region, including Uzbekistan, is an important element of the soft power policy, but also plays a special role in the development of cultural cooperation between peoples. For the Republic of Uzbekistan, the experience of not only leading developed coun- tries, but also Russia and China, the largest countries of the Eurasian region, is impor- tant for the Republic of Uzbekistan with a rich history of diplomacy, including cultural diplomacy. If they do not take into account their geopolitical position, their military-eco- nomic power, as well as their common history (with Russia) and their interests, Uzbekis- tan will not be able to build a foreign policy strategy with them in the geo-economic space. Countries such as Russia and China have long used cultural diplomacy as an important foreign policy mechanism, and this process continues today. Therefore, it is important to study the features and experience of the cultural diplomacy policy of the two countries. This article analyzes the diplomatic experience of China and Russia in interna- tional relations, in particular the similarities and differences between cultural diplomacy. Keywords and expressions: international relations, cultural diplomacy, soft power, diaspora, Confucius Institute. Кириш. Бугунги кунда Евроосиё маконида катта рол ўйнайдиган Россия ва Хитой давлатлари ўзининг тарихий-маданий алоқаларини мустаҳкамлаш ва ўз маданий дипломатиясини хорижда қўллаш амалиётида катта тажрибага эга. Бу давлатларни тажрибасини таҳлил этиш ва маданий дипломатиянинг ўзига хос хусусиятларини Ўзбекистон ташқи сиёсатида ҳам амалга ошириш масалалари долзарб аҳамият касб этади. Мақсад ва вазифалар. Мақолани ёзишда асосий мақсад сифатида Хитой ва Россия маданий дипломатиясини қиёсий таҳлил этиш белгилаб олинди. Мақ- саддан келиб чиққан ҳолда, мақолада Россия ташқи сиёсатида маданий дип- ломатиянинг роли, Россия маданий дипломатиясининг Ўзбекистонда қўллани- лиши жараёнларини кўрсатиб бериш, шунингдек, Хитой маданий дипломатия- сининг ўзига хос жиҳатлари ҳамда унинг Марказий Осиё ва Ўзбекистондаги маданий сиёсатини очиб бериш сингари вазифалар қайд этилади. Усуллар: мақолада тарихийлик, тизимли ва қиёсий таҳлил усулларидан фойдаланилди. Натижалар ва мулоҳаза. Маълумки, СССР тарқаганидан ҳамда янги мус- тақил давлатлар пайдо бўлганидан сўнг Москва статус-кво мақомини ўзгариш- сиз сақлаб қолишга ёки Россия учун сезиларли зарар етказмаган ҳолда геосиёсий вазиятни қўлда ушлаб туришга уринган эди. Россия Федерацияси- нинг биринчи президенти Борис Ельцин даврида Россиянинг заифлашиб қолганлиги ва икки қутбли оламнинг таназзули боис, 1990 йилларга келиб Россиянинг жаҳоннинг турли минтақаларидаги шу жумладан Марказий Осиё худудидаги турли шакллардаги – маданий ва иқтисодийдан геосиёсий ҳамда стратегик мавжудлиги Совет Иттифоқи даврида шаклланган мавқеи ва сало- ҳиятини йўқотди. Россиянинг минтақадан узоқлашиши билан бир вақтда ғарб- нинг геосиёсий мавжудлиги кучайиши юз берди. Ўз асарида 1990 йилларнинг 171 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 3 бошидаги Россиядаги вазиятга урғу берган ҳолда Г.И. Цвык “Ташқи тарғибот ва хорижда маданиятни тарқатиш давлат тузилмаларининг иши амалда тўхтаб қолганлигини, умуман давлатнинг ўзи ҳам заифлашганлигини, давлат мафку- раси йўқотилганлигини, умуммиллий манфаатлар бой берилганлигини, миллий ўзликни англаш хиралашганлигини, миллий мақсадлар ва қадриятлар сиёсий ҳокимиятни мустаҳкамлаш ва давлат мулкини хусусийлаштириш вазифасига айланиб қолганлигини” 1 таъкидлаган. Ҳукумат тепасига Владимир Путин келишидан бошлаб, Россиянинг ташқи сиёсий, шу жумладан дунё ва минтақа даражасидаги маданий дипломатия соҳа- сидаги стратегияси Ўзбекистонга нисбатан ҳам XXI асрнинг бошида ўзгара бошлади. Россия 2000 йилларнинг ибтидосидан бошлаб ўз замонавий халқаро маданий сиёсатини ҳужжатлар асосида шакллантиришни бошлаган ҳолда, ҳозирги босқичда ҳудди кўплаб бошқа давлатлар сингари ўз ташқи сиёсий фаолият ст