Туризм как приоритетное направление экономики стран Ближнего и Среднего Востока

Аннотация

Based on data reflecting the share of the tourism industry in the world economy, as well as its accelerated development in recent years, this article substantiates the important role and relevance of this industry in the development of the economy of Uzbekistan. Along with this, an analysis is made of the current state and development trends of the tourism industry in the countries of the Near and Middle East, and its place, role and priority importance in national economies are disclosed. Factors are shown which influence positively or negatively on the development of this industry in Turkey, which is among the leading countries of the world and is considered a leader among the countries of the region and other non-Arab countries, like Iran and Israel. In the article, economic indicators, such as statistics on the number of tourists arriving in the country, tourism income and shares in GDP, reflecting the state of international tourism are given in table form. These data on the development of tourism in the countries of the Near and Middle East are compared with the indicators of the leading countries of the industry in the world. The paramount importance of peace and tranquility, social and political stability in the country is especially noted. Also, the importance of tourism development in Uzbekistan and its forecasts for the near future are outlined. Keywords and expressions: Tourism industry, World Travel and Tourism Council, share of tourism in GDP, eco-tourism, medical tourism, cognitive tourism, congress tourism, religious tourism (pilgrimage, ziyarat), hunting tourism, educational tourism, shopping tourism, village tourism. Жаҳон иқтисодиётида туризм индустрияси сўнгги йилларда нисбатан жадал суръатларда ривожланаётган соҳалар сирасига киради. Халқаро саёҳат ва туризм Ҳайъати (WTTC) маълумотларига кўра, асримиз бошидан ҳозирги кунга қадар дунё бўйича хорижий туристлар сонининг йиллик ўсиш суръати ўртача 5 фоиздан зиёд бўлса, туризмдан келадиган даромад, яъни валюта тушумлари эса ўртача 14 фоиздан ошиб бормоқда.1 Жаҳонда туризм аҳамиятининг тобора ортиб бориши, аввало, унинг миллий даромадлардаги улушининг кўпайиши ва биноба- рин, унинг иқтисодиётларда устувор аҳамият касб этиши билан изоҳланмоқда. Ўзбекистонда туризмни ривожлантириш, соҳага инвестициялар жалб этиш, янги иш ўринлари яратиш, кадрлар салоҳиятини ошириш, пировардида, ту- ризмни иқтисодиётнинг локомотив соҳаларидан бирига айлантириш масаласи 1 WTTC статистик маълумотлари асосида 136 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 3 бугунги куннинг энг долзарб вазифаларидан саналади. ”Бизда туризм кўпинча қадимий шаҳарларимиз, тарихий-маданий ёдгорликлар доирасида чекланиб қолмоқда. Ваҳоланки, мамлакатимизнинг бетакрор табиати, миллий қўриқхона- лар, тоғли ҳудудларда туризмни ривожлантириш учун катта салоҳият мавжуд. Айниқса, тиббиёт туризми, зиёрат туризми ва экотуризмни ривожлантириш нафақат иқтисодиёт, балки ижтимоий соҳалар ривожига ҳам катта туртки беради”.1 Бундан ташқари, халқаро майдонда когнитив туризм, конгресс туриз- ми, овчилик туризми, таълим туризми, шоптур, қишлоқ туризми каби туризм- нинг яна бошқа жозибадор турлари жадал суръатларда оммалашиб бормоқда. Дунё харитасида каттагина ҳудудни эгаллаган Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатлари(ЯЎШМ) Шимолий Африка, Арабистон ярим ороли ва Форс кўрфазида жойлашган араб давлатлари ҳамда Туркия, Эрон ва Исроил каби ноараб давлатлардан иборат. Ушбу мамлакатларнинг аксарияти нафақат иқти- содий жиҳатдан, балки туризм нуқтаи назаридан ҳам ниҳоятда жозибадор ҳисобланади. Иқтисодий жиҳатдан жозибадорлиги уларнинг аксариятида углеводород қазилма бойликлар захирасининг мавжудлиги бўлса, туристик нуқтаи назардан эса мазкур минтақа мамлакатларининг, деярли, барчаси денгиз соҳилларида жойлашганлиги ва бой тарихий- маданий ёдгорликларга эга эканлиги билан ажралиб туради. Мазкур минтақа давлатларида туризм индустриясининг ривожланиши ва ундан келаётган даромадларнинг ортиб бориши мазкур давлатлардаги ижти- моий ва иқтисодий муаммоларни ҳал этишда муҳим омил бўлиб хизмат қил- моқда. Хусусан, туризм индустриясининг шаклланиши ва такомиллашиб бори- ши, янги иш ўринларининг яратилиши, тарихий-маданий ёдгорликларнинг қайта тикланиши ва экологик мувозанатни сақлашга эътиборнинг кучайиши шулар жумласидандир. Ўзининг бой тарихи, юксак маданияти ва гўзал табиати ила Туркия азалдан сайёҳлар эътиборини қозонган мамлакатдир. Зангори денгиз соҳиллари, яшил ўрмонлар, қорли тоғлар, меҳмоннавоз аҳоли ва бетакрор турк таомлари ушбу мамлакатни тавсифловчи хислатлар сирасига киради. Ёзги таътил оммавий марказларига Анталия, Алания, Мармарис, Бодрум, Фетхие ва Каш киради. Истанбул ва Анталия хорижий туристларни қабул қилувчи асосий шаҳарлардан ҳисобланади. Ҳозирда мамлакатнинг барча туристик имкониятларини янада кенгроқ тарғиб қилишни назарда тутувчи «Турк туристик секторига янгича нигоҳ» лойиҳаси доирасида янгича инновацион дастурлар қўлланмоқда. Шу билан бир қаторда, Туркия бугунги кунда тиббиёт муассасалари,