Образование новых слов в современном арабском языке

Аннотация

In arabic, the term “at-tawlid ad-dilaali” is used in the process of gene- rating new meanings of words, which means a meaningful transformation of words. In the Arabic language, new meanings of words are formed in two ways – by means of “ishtikok”, as well as by introducing foreign words into the Arabic language. The internal types include “ishtikok kabiyr”, “ishtikok sogiyr”, “ishtikok kubbar”, “naht”, “itbaun”, the groups of which are “al-ishtikok ad-dilaaliy” (“sensual ishtikok”), “al- ishtikok as-sovtiy” (“sound ishtikok”), “al-ishtikok al-lafziy” (“ uniform ishtikok”), and also “al-ishtikok ash-shabiy” (“popular ishtikok”). In the internal types of ishtikak, the form of the word changes. The letters that make up the word change places, the voices change, some vowels drop out, or are added. In such cases, some words change their meaning partially, and some acquire a completely different meaning. The above-mentioned terms – “ishtikok kabiyr”, “ishtikok sogiyr”, “ishtikok kubbar” are part of “al-ishtikok al-lafziy”. That is, as a result on the broken form of the word, it leads to a change in meaning and it is admitted in al-ishtikok al-lafziy. The formation of new words that are associated with sound, as well as with intonation, as admitted in “al-ishtikok as-sovtiy”. In “al-ishtikok ash-shabiy” the mentioned words that are considered foreign words are borrowed and change their meaning, acquiring new meanings. In “al-ishtikok ad-dilaaliy” words change in meaning, not in form. This may mean that the meaning of the word can be expanded, narrowed, or in a more general sense. This process is known to Arabic linguists as “at-tawliyd ad-dilaaliy” and includes homonymy, metonymy, ad-dod, al-iktirad. Although in Arabic the words homonyms are similar in form, they have different meanings. However, such words show a connection between moving two names into one 77 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 3 based on the similarities between the two objects. When it comes to ad-dod, Arabic linguists call it the foundation of “tazad” art. It is characterized by the fact that the word reflects two opposite meanings in essence. Interestingly, Arabic linguists are divided into two poles in the traditional approach. One denies the existence of such words, the other emphasizes its existence and emphasizes that such words are found in Arabic poetry, the Quran and Hadith. In Arabic, the term “al-iktirad” (which means “to borrow”) has a special meaning in the formation of words. Thus, the new meaning in is added to the existing meaning of the word. In some cases, the meaning of the word “al-iktirad” is sometimes expressed sequentially, but in some cases it is not observed at all. Keywords and expressions: "يللادلا ديلوتلا", ishtikak, ishtikak kabiyr, ishtikak kubbar, naht, “al-iktirad”, metathora, streach meaning, meanings narrow, change meaning, ad- dod words. Кириш. Сўз ясалиш муносабатлари – бу грамматик эмас, балки лексик ҳодисадир. Араб тили бу борада энг сермаҳсул ва ўзига хос хусусиятли тиллардан бири саналади. Араб тилида янги маъноли сўзларнинг ҳосил бўлиш жараёнига ديلوتلايللادلا атамасини қўллайдилар.Ушбу сўз араб тилидан таржима қилганда “янги маъноли сўзларни ясаш”, деган маънони билдиради. Ат-тавлийд жараёнида сўзлар икки хил йўл орқали ҳосил қилинади. Улар қуйидагилар: 1. Иштиқоқ орқали; 2. Ажнабий сўзларнинг араб тилига кириб келиши орқали1. Иштиқоқ орқали сўзлар таркиб, ҳарф, ҳаракатларни қўшиш, уларни олиб ташлаш, ўрнини ўзгартириш, мавжуд ҳарфни бошқа ҳарф билан алмаштириш ва ҳоказо йўллар билан ҳам ҳосил қилинади. Профессор Розия Бин Арабийя бу жараёнга нисбатан шундай фикр билдирган: “Иштиқоқ кабийр” Халил Ибн Аҳмад Ал-Фараҳидий айтиб ўтган ўрин ал- маштиришларни ўз ичига олса, “иштиқоқ куббар”да эса асл ўзакнинг тарки- бидаги бир ҳарфдан ташқари барча ҳарфлар янги ҳосил бўлган сўзда иштирок этади, масалан,ёрмоқ ва майдаламоқ, тўсқинлик қилиш ва рад этиш, бўйига кесиш ва энига кесиш, бўлмоқ ва синдирмоқ(م سق د ق،مصقو د سلا،طقو ق د،دصلاو ق شو). Бу икки турдан асосий мақсад араб тилини бойитиш ҳамда кўп сонли янги сўзларни шакллантиришдир”2. Юқорида иштиқоққа нисбатан берилган ушбу шарҳлар тор доирада ифодаланган, негаки, иштиқоқнинг юқорида номлари зикр этилган уч туридан ташқари яна ички гуруҳлари ҳам мавжуд, булар қуйидагилар: 1. يظفل قاقتشا ( шаклий иштиқоқ); 2. يللاد قاقتشا ( маъновий иштиқоқ); 1 .5ص .2010.فلش.حلطصملا ةعانص ةيلكشإ .يبرعلا تنب ةيضار Roziya bint al-Arabiy. Ishkaliyya sina’ati al-mustalah [The problem of the term industry].Shalaf., 2010. –B.5. 2 Ўша манба. 78 SHARQSHUNOSLIK / ВОСТОКОВЕДЕНИЕ / ORIENTAL STUDIES 2019, № 3 3. يتوص قاقتشا ( товушли иштиқоқ); 4. يبعش قاقتشا ( халқона иштиқоқ) . يظفل قاقتشا– шаклий иштиқоқ, иштиқоқнинг бу турида ўртадаги шакл жиҳатдан бўлган алоқа сақланган ҳолда янги сўзларни ясалиши назарда тутилиб, ушбу янги ҳосил бўлган сўзлар ўзларининг асоси ҳисобланган сўз маъносига мувофиқ мазмунни касб этади. Иштиқоқ лафзийга, биз, феъл майллари ва боб