Текст научной работы на тему «Лингвопрагматический анализ единиц речевого этикета, выражающих приветствия и пожелания в корейском языке»

Аннотация

Today, the relations between Uzbekistan and the Republic of Korea are becoming more active. In this regard, it is natural that there is an interest in understanding the ethnic identity of the Korean people. Despite the existence of a universal system in international relations, the Korean people still adhere to traditional forms of morality. In our country, there are agencies of the Republic of Korea in various fields, companies working on the basis of joint projects, and it is obvious that in these offices also work the citizens of our country. Therefore, in the current process of globalization, the study of behavior, speech culture and ethics of various linguistic and cultural communities is relevant in all respects. Morality is every action and its content, and manners are the moral direction, its form. Etiquette is inseparable from morality. A person's morals, in particular, are reflected in the tone of his speech, speech, appearance (dress), manner of communication, and so on. Greetings, introductions, treatment, job interviews, congratulations on various holidays, and observance of public order are all part of the moral code. At the same time, it is important to know about the rules of reception at work, sitting at the table. Keywords and expressions: morality, etiquette, speech etiquette, address, congratulations, congratu- latory expressions, respect, reverence. Кириш. Қариндошлик ва ижтимоий муносабатларнинг ниҳоятда ривожланган тизими ва ёши катталарга кўрсатиладиган алоҳида эҳтиром, ҳурмат кўрсатиш аксарият халқлар маданиятида бўлгани каби, этикет қоидаларига риоя қилишда, табрик йўллашда нутқ формулаларини тўғри қўллаш билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқаради. Нутқ – инсон психик камолотининг, шахс сифатида шаклланишининг қудратли омили- дир. Нутқий мулоқотсиз шахснинг шаклланиши, тарбияланиши, интеллектининг ривож- ланиши мумкин эмас. Шу сабаб муомала кишиларга биргаликдаги ишларни ташкил этиш, уларни амалга оширишга ёрдам беради. Инсоннинг ривожланишини, индивиднинг шахс бўлиб шаклланишини, унинг жамият билан алоқасини мулоқотсиз асло тасаввур этиб бўлмайди. Бизнинг объектив оламдаги барча хатти-ҳаракатларимиз нутқий фаолиятимизда ўз аксини топади1. Нутқий мулоқот – маълум бир гапнинг аниқ мулоқот муҳитида талаффуз этилишидир. Шунингдек, нутқий мулоқот инсонлар ўртасидаги муносабатларга таъсир кўрсатади, суҳбат- дошларнинг ўзаро тушунишларини таъминлайди. Шу сабабли она тилида сўзлашувчилар ва 1 Toirova G., Hamroyeva N. G‘.G‘ulomning “Mening o‘g‘rigina bolam” hikoyasida fatik muloqotning namunasi// “Adabiyot va huquq uyg‘unligi: G‘afur G‘ulom ijodida insonparvarlik, odillik va mehr-oqibat masalalari” On-layn konferensiya metriallari. [Toirova G., Khamroyeva N. G.Gulam's story "My thief is my child" is an example of fatal communication. Proceedings of the online conference "The Harmony of Literature and Law: Issues of Humanity, Justice and Compassion in the Works of Gafur Gulam"] – Toshkent. 2020. – B. 121. 46 S H ARQ M AS H ’ AL I нутқ этикет қоидаларини ўрганувчилар учун ҳам муайян қийинчиликлар мавжуд: салом йўллаш, кишини хафа қилмаслик, катталарга қай тарзда ҳурмат кўрсатиш, туғилган кун, байрам табрикларини тўғри йўллаш, оилада кимни биринчи бўлиб табриклаш, табрик йўллаш учун қайси қариндошлар уйига биринчи бўлиб ташриф буюриши ва ҳоказо. Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, бугунги кунда корейс тилшунос олимлари томонидан илгари сурилаётган, тил ўрганишда ва мулоқотда долзарблик касб этувчи муаммолардан бири корейс халқининг ижтимоий ва оилавий турмуш тарзи тобора Европа моделига яқинлашаётгани ва миллий мулоқот анъаналари аста-секин унутилаётгани билан боғлиқ. Олимларни ташвишга солаётган муҳим масала илгари корейс тилида мавжуд бўлган анъанавий табрик йўллаш билан боғлиқ сўзлар ва табрик йўллаш қоидалари бошқа тиллар таъсири остида бирмунча ўзгаргаришга учраган ва соддалаштирилган. Натижада, Европа маданияти таъсири остида оила аъзолари билан бирга дастурхон атрофида йиғилиш, ширинлик устига ёқиб қўйилган шамни пуфлаб ўчириш ҳамда туғилган кунини нишонланаётган инсонни “Happy birthday to you” ёки корейсча эквиваленти “생일 축하합니다”[sengil chukhahamnida] “Туғилган кунингиз билан табриклаймиз!” деб табриклаш тобора урф бўлиб бормоқда. Анъанавий табрик сўзлари ҳисобланган “강녕” (康寧) [gangnyeong] “саломатлик”, “만수무강” (萬壽無彊) [mansumugang] “узоқ умр кўриш”, “장” [jang] “фаровонлик” ва бошқа қатор мураккаб иероглифли сўзлар ёш авлод вакиллари орасида аста-секин истеъмолдан чиқиб кетмоқда. Шунингдек, “생일” (生日) [sengil] ва 생신 (生辰) [sengsin] “туғилган кун” сўзларининг биргаликда қўлланилиши ҳам хатоликларни келтириб чиқармоқда. Мазкур мақолада корейс тилшунос олимларининг тадқиқот ишларида берилган турли табрик ва истак сўзларини тўғри қўллаш бўйича тавсиялари тизимли равишда таҳлил қилинди. Мақсад ва вазифалар. Корейс нутқий этикетида қўлланиладиган анъанавий ибораларни тизимли таҳлил қилишдан иборат. Усуллар. Мақолани ёритишда таҳлил, таснифлаш методларидан фойдаланилган. Корейс халқи декабрь ойи якун