Тема родины в творчестве Мухаммада Юсуфа

Аннотация

This article discusses the poetry of the People's Poet of Uzbekistan Muhammad Yusuf, his style, the way of expression, and gives examples to prove them. His love for his homeland, using simple words, 3 S H ARQ M AS H ’ AL I reaches the depths of the human heart, encourages them to love the history and traditions of our country, urges them not to forget our ancestors who left their mark on the past, to think about Islam as a believer. The period in which Muhammad Yusuf lived was the period of the Soviet regime. Of course, he not only wants his country to be independent, but also strives to contribute to the path to independence, emphasizes his readiness to sacrifice his life for the Motherland, and rebels against chauvinism. As a result of the excessive pressure, injustice and slander against our country by the Center of the former Soviet regime at that time, the poet, as a staunch supporter of the Motherland, rebelled and called on the people to wake up. Poems dedicated to the traitors and traitors who sold their homeland are written among our people, and the theme of indifference to the fate of other nations, including the Crimean Tatar people, is raised. He denounced the war in Afghanistan during the stagnation, saying that the Afghan and Uzbek peoples have always been friends and enemies, and could not bear to make them enemies. Independence ends poems about enemies who could not see him. He believes that one day "Istiqlol kuychisi" will be awarded by his people and will remain in our hearts forever. Keywords and expressions: Muhammad Yusuf, Vatan, Soviet regime, "Istiqlol kuychisi", independence, ghazal, history. Муҳаммад Юсуф Ватанини – Ўзбекистонни жонидан ортиқроқ севар эди. Оддий сўзлар билан инсон қалбини ларзага солувчи, Ватанга меҳр-у муҳаббатни орттирувчи, уни севишга ундовчи, ардоқловчи ифодаларни халқнинг ўзидан олиб, ўзига бера оларди. Мен дунёни нима қилдим, Ўзинг ёруғ жаҳоним, Ўзинг хоқон, Ўзинг султон, Сен тахти Сулаймоним, Ёлғизим, Ягонам дейми, Топинган кошонам дейми, Ўзинг менинг улуғлардан Улуғимсан Ватаним... 1 У Ватанимиз тарихини, ўтмишини, урф-одатларини, улуғ фарзандларини жуда яхши билар, уларни қадрларди, улар билан ғурурланарди. Ҳар бир учрашувда хоҳ талабалар бўлсин, хоҳ оддий колхозчи бўлсин, хоҳ зиёли бўлсин мана шу қадрли тупроқларни, улуғ инсонларни севишга ундарди. Ким Қашқарни қилди макон, Ким Энасой томонда, Жалолиддин – Курдистонда, Бобуринг – Ҳиндистонда, Бу қандай юз қаролик деб, Ётарлар зимистонда, Тарқаб кетган тўқсон олти Уруғимсан, Ватаним...2 Бобокалонларимиз тақдир тақозоси билан бир қанча давлатларга тарқалиб кетишган. Уларнинг қабрлари Афғонистонда, Ҳиндистонда, Энасой томонларда қолиб кетган. Уларни ҳеч қачон унутмасликка чақирарди. Миллат, Халқ бўлиши учун бирлашмоғи, Ватанида жипслашмоғи, Ватанининг ҳар қарич тупроғини ўзига қўрғон билмоғи керак дерди. 1 Muhammad Yusuf. Saylanma. “Vatanimsan”. Toshkent – 2014. 18-bet 2 Muhammad Yusuf. Saylanma. “Vatanimsan”. Toshkent – 2014. 19-bet 4 S H ARQ M AS H ’ AL I Бўлар элнинг болалари бир-бирбирин дер, Бўлмас элнинг болалари бир-бирин ер. Бир бўл энди. Қадри баланд қаддингни кер, Халқ бўл, элим, халқ бўл, элим, халқ бўл, элим!1 Муҳаммад Юсуф ниҳоятда довюрак, қўрқмас ва эътиқодли инсон эди. Дини бутун, иймонли, пок инсон эди. Гарчи рус тили ва адабиёт институтида ўқиётган бўлса ҳам шарқ мумтоз адабиётини ва тасаввуфни жуда яхши билар эди. Шоир яшаган даврдаги тизим даҳрийлик тизими бўлсада, у Ислом динини қадрлар ва уни тарғиб қилишга интилар эди. Менинг кўшким кўкда – унга етмайди қўл, Менинг кўрким кўнгил, унга элтай бир ёʼл, Тирикман мен, кел истасанг муридим бўл – Сен Исломдан иймон дарсин ўрган, дунё!..2 Муҳаммад Юсуф бошқа шоирлардан фарқли ўлароқ, дунё кезгани йўқ. У фақатгина Ўзбе- кистонни кезди. Ўзбекистоннинг сўлим гўшалари-ю дашт-у воҳаларини қаричма-қарич юрган шоир. (Фақатгина бир ярим йил (1978-79) Россияда армия сафида бўлиб қайтди.) Муҳаммад Юсуфни қушларнинг сайраши, сойларнинг шилдираб оқиши, ям-яшил далаларнинг узаниб ётиши, табиатнинг ўзгариши, кўкламнинг келиши ҳайратга солар эди. Ям-яшил бедапояда узала ётиб, табиатни кузатишни севар эди. Бўлиб ўтаётган ҳар қандай жараён унга илҳом берар эди. Сайроқи беданаларга Ватан бўлган бедапояларни ҳам ўзгалардан қизғонар эди. О, ота маконим, Онажон ўлкам, Ўзбекистон, жоним тўшай соянгга, Сендай меҳрибон ёʼқ, Сенингдек кўркам, Римни алишмасман бедапоянгга.3 Шоир бу мисраларда Римни унинг шон-шуҳратини ерга урмоқчи эмас. Рим барибир Рим. Лекин Муҳаммад Юсуф учун уни ардоқлаган, уни аллалаган, уни ёʼргаклаган бедапояни Римдан ҳам кўпроқ севади, кўпроқ қадрлайди. Ўзбекнинг лойшувоқ уйларини, чанг-тупроқ кўчаларини, ҳаттоки лойдан ясалган кичкина тандирчани ҳам Парижга алмаштиришни хоҳламайди. Кўрдим сулувларнинг энг фарангларин, Ё худбинман, ё бир содда касман мен: Парижнинг энг гўзал ресторанларин, Битта тандирингга алишмасман мен.4 Шоир униб ўсган қишлоғини, шарқираб оқаётган ариқ ва сойларни, бағри кенг Марҳамат боғларини, бирга ўсиб улғайган дўстларин