Дифференциация вспомогательных глаголов в корейском языке

Аннотация

In Korean linguistics, the study of auxiliary verbs, which began in the 1930s with the study of the traditional grammar of Choi Hyun Bye, is still the subject of continuous research. This article focuses on auxiliary verbs in Korean linguistics and the criteria for distinguishing them. It addresses issues such as the connection of auxiliary verbs to the main verb, and the complementary meaning of auxiliary verbs that gives the auxiliary verb to the main verb. Such features of the auxiliary verb as semantic and syntactic subordination to the main verb, aspect and modal meanings are investigated. It also explains the relationship of auxiliary verbs with subordinate forms and their use in combination with a main verb in a similar form. Keywords and expressions: main verb, auxiliary verb, semantic-syntactic dependence, subordinate forms, modal meaning, aspect meaning, connecting affixes. Кириш. ХХ аср бошларида тилшунослар кўмакчи феълларни алоҳида сўз туркуми сифатида ўрганганлар. Шунингдек, уларнинг тадқиқотларида кўмакчи феъллар қўшимчалар категория- сига киритган ҳолда, умумий жиҳатдан қўшимча сифатида тадқиқ қилишган. Чхве Хён Бе тадқиқотининг корейс тилшунослигидаги аҳамияти шундаки, у илк маротаба корейс тилида кўмакчи феълларни фундаментал жиҳатдан тартибга келтиради. XX аср бошларида бир қатор корейс тилшунос олимлари бу даврда кўмакчи феълларни белгилаш мезони ва уларни таснифлаш масалалари бўйича тадқиқот олиб борадилар. Ким Сок Дик ва Ким Ги Ҳёклар ўз тадқиқотларида кўмакчи феълларнинг структур хусусиятларини, синтактик тузилишини қўшма феъллар билан қиёслаган ҳолда тушунтириб берганлар. Корейс тилида кўмакчи феълларни ажратиб олиш мезонлари бўйича тилшунослар томонидан турлича фикрлар билдирилади. Улар мезонларга синтактик бошқарув; бирикма алоҳида қисмининг қисқармаслиги, балки бир бутун ҳолда қисқариши; кўмакчи феълнинг давомий қўлланиши; ўхшаш кўмакчи феълларнинг такроран қўллаш мумкинлиги; аргументга алоқадор эмаслиги; фикр тўхталишида шаклланиш мумкинлиги1 каби бир қанча мезонларни келтиришади. Мазкур мақолада корейс тилида кўмакчи феълларни фарқлашнинг асосий мезонлари кўриб чиқилади. Асосий қисм. Кўмакчи феълларни гапда фарқлашнинг асосий мезонларидан бири, бу уларнинг мустақил феъл ўрнида кела олмаслигидир. Мустақил феълнинг гапдаги асосий функцияси кесим вазифасида келишдир. Кўмакчи феъл эса алоҳида ўзи кесим функциясини бажара олмайди2. Бу жиҳат уларни асосий феъллардан фарқлайди. Жумладан, Чхве Хён Бе кўмакчи феълларнинг синтактик тобелик хусусиятини кўмакчи феълларни белгилашнинг асосий мезони деб таъкидлаган.3 Шунингдек, бошқа тадқиқотчилар ҳам бу хусусиятни асосий мезон сифатида кўрсатишган. Қуйидаги мисолларда кўмакчи феълларнинг ўзига хос жиҳатларидан бирини кўриш мумкин: 나 혼자 집으로 와 버렸어. Мен бир ўзим уйга кела қолдим. 와 버렸어 кўмакчи феълли бирикмада 버리다 [peorida] кўмакчи феъл вазифасида қўлланилган. Ушбу жумлада 보다 [poda] кўмакчи феъл сифатида қўлланилган. Ушбу гапда 보다 [poda]нинг асосий феъл сифатида қўллана олмаслигини қуйидаги жумла билан тасдиқлаш мумкин. 나 혼자 집으로 버렸어 4. * Мен бир ўзим уй томон ташладим. (Жумла корейс тили грамматикаси ва семантик жиҳатдан маънога эга эмаслиги кўринади). 1손세모돌. 국어 보조용언 연구. 서울: 한국문화사, 1996. рр.40-69 2 Кўпгина тадқиқотларда бу ҳолат қисқача тарзда “синтактик тобелик” номи остида кўрсатилган. 3 최현배. 우리말본. 여덟번째 고침. 서울: 정음사, 1980. рр.253, 489-490. 4 손 세 모 돌. 국어 보조용언 연구. 서울: 한국문화사, 1996. – P. 42. 51 SHA RQ MA SH’ A LI Юқоридаги мисолда,버리다 [peorida] кўмакчи феълларининг алоҳида ўзи кесим сифатида қўллана олмаслиги гапларнинг иккинчи қисмида ўз тасдиғини топди. Яъни, гапларнинг иккинчи қисмидаги: ‘Чесу, фикрни кўринг’, ‘Мен бир ўзим уй томон ташладим’ жумлалар маъносиз бўлиб қолган. Бундан 보다 [poda] ва 버리다 [peorida] кўмакчи феъллари гап мазмунини аниқ ифодалаши учун айнан етакчи феълга қўшилиб келиши кераклиги намоён бўлган. Корейс тилида кўмакчи феълларнинг бундай хусусияти феълларга хос бошқа грамматик шакллар билан ўхшаш жиҳатга эга. Шунингдек, кўмакчи феъл асосий феълга тобе бўлганлиги сабабли, гапнинг бош бўлакларига боғлиқ бўлмайди. Кўмакчи феълли бирикма ўзига хос ички структурага эга бўлиб, яхлит бўлинмас қўшилмани ташкил қилади. Бундай қўшилмада кўмакчи феъл фақат боғловчи аффикслар –어 [eo] ва -고 [go] воситасида асосий феълга боғланади. Асосий феълга хос бўлган грамматик шакллар (замон, аспект, модаллик ва ҳурмат шакли аффикслари) эса кўмакчи феълга қўшилади. Грамматик шаклларнинг кўмакчи феълга қўшилиши қўшилманинг яхлит бўлинмаслигини кўрсатади. Шунинг учун бу структура таркибига бошқа лексик бирликларни қўшиб бўлмайди. Ушбу ҳолатни феъллар билан бирга одатда қўлланувчи равиш лексемалар орқали кўрсатиш мумкин. Маълумки, равишлар феълнинг ҳолатини аниқлаб келиб, гапда маълум синтактик вазифани бажаради. Уларнинг ноўрин ишлатилиши эса гап структураси ва семантикасининг бузилишига олиб келади. Қуйида равишларнинг кўмакчи феълли бирикма, қўшма феъл ва қўшма гапнинг кесимлари билан қўлланилиши мисолларда кўрсатилган. 1. 좀 이따가 내가 작문을 써 주마. Кейинроқ