Искусство в мировом и узбекском переводоведении

Аннотация

They related opinions about lexicology in linguistics to the study of word meaning. “... linguistic analysis of translation covers linguistic and speech factors. An integrated, structural-functional approach to the study of translation is in line with the development trend of modern linguistics, which is characterized by its refusal to limit its subject to the field of "internal linguistics" and considers language as a "form of activity." The thing in the universe, the event, the behavior are reflected as a concept in human thinking. They 132 SHA RQ MA SH’ A LI expressed the concept through the integrity of meaning and the form of action. Language represents being. Existence and language are inextricably linked. It is on the basis of these two concepts and a number of approaches to their relationship have emerged. Some linguists believe that language and being are inextricably linked, and that language represents the objective world. Some argue that language and being are separate concepts. They don't talk about animals, or they don't have mythical expressions, such as mermaids or giants in textiles, but they are expressed in language. Keywords and expressions: verbal representation of human behavior, Pu Sunglin, semantics, lexeme, lexical-semantic, communicative semantics, diachronic perspective. Кириш. Бугунги кунда тилшуносликда борлиқни тилда онг орқали ўз ифодасини топиши эътироф этилади. “Маданият, халқ тафаккури, унинг оламни идрок этишидаги ўзига хос жиҳатларнинг тилда акс этишини ўрганиш лингвокултурологиянинг асосий мақсадидир”1. Борлиқ оламининг элементлари тилда акс этиши инсон онгида турли шакллар орқали ўз ифодасини топади. Пу Сунглин ўз ҳикояларида воқеа ва ҳодисаларни, инсон хатти- ҳаракатларини ғайри оддий тушунчалар орқали акс эттирганини кўришимиз мумкин. 蛇人 2Шé рéн “Илон одам” ҳикоясида бир инсоннинг илон билан суҳбатлашиши: 某甲把手一挥，说：“去吧，世上哪有百年不散的筵席！你从现在就稳居在大山里，将 来一定会变成神龙的3. Мǒу жиǎ бǎшǒу йī ҳуī, шуō:“Қù ба, шìшàнг нǎ йǒу бǎиниáн бú сàн де йáнхí! Нǐ cóнг хиàнзàи жиù wěн жū зàи дàшāн ли, жиāнглáи йīдìнг ҳуì биàн чéнг шéнлóнг де. “Моужиа қўли билан уни ҳайдаб: “Бор кет, дунёнинг ҳеч қаерида абадий зиёфат бўлмайди, сен катта тоғларда сукунатда яшашинг керак, келажакда катта аждарга айланиб кетишинг мумкин”4. Яъни муаллиф ўз нутқидаги 神龙5шéнлóнг катта аждар сўзини қўллаган. Хитой халқи учун аждар сўзи миллий маданиятини акс эттиради. “... Тилнинг семантик хусусияти унинг таркибий қисми бўлиб, тилнинг товуш тизими, грамматик қурилишини, ҳамда сўз бойлигини аниқлайди”6 Мақсад ва вазифалар. Бугунги кунда фалсафий адабиётларда тил ва борлиқ муносабатига бағишланган асарларда борлиқни тилда онг орқали ўз ифодасини топиши эътироф этилади. Шунинг учун ҳам номлаш жараёни борлиқ элементларининг онгда акс этиши ва бу акс этган, умумлашган образни тилда ўз ифодасини топиши босқичларини ўз ичига олади. Бизнинг қуршаб турган борлиқ инсон онгида турли шаклларда акс этади ва тил орқали ўз ифодасини топади. Методлар. Тадқиқотни амалга оширишда тавсифий, таҳлилий ва таҳлилий қиёсий методлардан фойдаланилди. Инсон онгида пайдо болган ҳар қандай фикр, мазмун ва шаклга кўра моддий дунёнинг акс этишидан бошқа нарса эмас. Бизнинг ўрганиш обектимиз моддий дунёнинг предмет - ҳодисаларигина эмас, балки руҳий ҳодисалар ҳам бодиши мумкин. Ҳар қандай руҳий 1 Сабитова З.К. Лингвокультурология: учебник. – М.: Флинта: Наука, 2013. – С. 10. 2 清代蒲松龄。 – 页，12。 3清代蒲松龄。 – 页，13。 4 Ziyamuhammedov Jasur, Shansiyeva Zebo. LiaoZhai (Pu Sungling) novellalari 5 汉俄词典 北京：2008 年，– 页795. 6 Соболев Л.Н. О мере точности в переводе. – В.: Теория и методика учебного перевода. – М.: 1950, С-145 133 SHA RQ MA SH’ A LI ҳодисалар борлиқнинг билвосита акс этишидир. Чунки ҳар бир тушунча, фикр ва хулосалар моддий дунёнинг акс этилишидир. Шундай қилиб, инсон моддий дунёдаги нарса ва ҳодисаларининг умумий ва хусусий белгиларини ажратган ҳолда, онгда акс эттириш имкониятига эга. Қуйида келтириладиган мисол ҳам айни онгда акс эттирилган аммо борлиқда мавжуд бўлмаган образ ҳақида берилиган: “Шу пайт, кутилмаганда, шамолнинг гувиллаши, дарахт ва новдаларнинг қасир-қусур синган товуши эшитилибди. Қиз шошганча, Зҳанни ўзидан итариб унга: “Денгиз подшоси қайтди” дебди”1. 忽然听风声呼呼，树木和野草发生折断声和沙沙声。女子急忙推张生教他起来，说：“ 海公子回来了”2。 Зҳāнг шēнг ҳé нǚзǐ хиāнгйī хиāнг бàо, зҳèнгзàи нáнфēннáнжиě зҳī жì, ҳūрáн тīнг фēнгшēнг ҳū ҳū, шùмù ҳé йěcǎо фāшēнг зҳéдуàн шēнг ҳé шāшā шēнг. Нǚзǐ жíмáнг туī зҳāнгшēнгжиàо тā қǐлáи, шуō:“Ҳǎи гōнгзǐ ҳуíлáиле” Ушбу клтирилган мисолда 海公子Ҳǎи гōнгзǐ “Денгиз подшоси” тариқ номланган. Инсон онгида барча нарсалар бир система тарзида жамланади. Чунки оламнинг ўзи бир системадир. Оламнинг системалиги шундаки, у ўзаро шартланган, бир-бирини тақозо этувчи элементлар муносабатидан ташкил топган яхлитликдир. Бу яхлитлик кичик бутунликларга бўлинувчанлик хусусиятига эга. Бизни қуршаб турган оламни ташкил этган элементлар маълум умумий белгиларга кўра синфларга бирлашади ҳамда синфга бирлашган элементлар шу синф таркибида бир-биридан фарқли белгиларга кўра