Стилистико-функциональная характеристика именных и прилагательных словосочетаний в персидском публицистическом стиле

Аннотация

Currently, one of the actively developing directions in linguistics is language learning in a functional- stylistic aspect. Special attention is paid to the study of the use of language units in different functional styles. Publicist texts are studied according to the functional approach to linguistic analysis of newspaper texts, investigated based on semantics and form of language units, their function in text formation. In the 106 SHA RQ MA SH’ A LI implementation of this function, the semantics and form of the language unit are transformed into a means of generating newspaper text. Although the analysis of the application of parts of speech and their semantic groups within functional styles is particularly important in iranistics, there are no studies on this subject. The study of the newspaper-publicist style of Persian is the most important direction of modern iranistics. Keywords and expressions: stylistics, newspaper style, qualitative adjectives, relative adjectives, text, thematic group, noun, onims. Кириш. Дунё тилшунослигида публицистик матнлар, хусусан, газета матнини линг- вистик таҳлил қилишга функционал ёндашувда тил бирликларининг семантикаси ва шакли, уларнинг матн ҳосил қилишдаги вазифасидан келиб чиқиб ўрганилади. Ушбу функцияни бажаришда тил бирлигининг семантикаси ва шакли уни газета матнини вужудга келтирувчи воситага айланади. Эроншуносликда ҳам сўз туркумлари ва уларнинг маъновий гуруҳларини функционал услублар доирасида қўлланиши таҳлили алоҳида аҳамият касб этса-да, бу борада махсус тадқиқотлар амалга ошириш долзарб ҳисобланади. Форс тили газета-публицистик услубини тадқиқ этиш замонавий эроншуносликнинг муҳим йўналишларидан саналади. Бугунга қадар газеталар лексикаси бўйича ўзбек тилшунослигида муайян илмий ишлар амалга оширилган бўлса-да, ушбу мавзу газета матнларига янги ёндашувни қўллаш орқали ўрганилмаганлиги, тилшуносликка янги йўналишларнинг кириб келишини таъминлаши билан бирга, газета матнлари тадқиқининг янги методларини шакллантириш лозимлигини кўрсатади. Бу борада газета-публицистик услубини стилистик жиҳатдан фарқлаш мезонларини белгилаш, газета матнларида сўз туркумларининг услубий маъносини аниқлаш, кўп маъноли сўз туркум- ларини тавсифлаш каби масалалар янада долзарб ҳисобланади. Мавзунинг мақсади форс тили газета матнларида сўз туркумларининг таркиби, уларнинг функционал-услубий хосликларини аниқлашдан иборат. Дунёда ижтимоий-сиёсий вазиятнинг ўзгариб бориши, ўз навбатида жамиятнинг ян- гиликларга бўлган талабини оширади. Ҳозирги кунда ҳаётимизда матбуот воситаларининг аҳамияти ошиб боргани сари, уларни чуқур ўрганиш талаби ҳам ошмоқда. Газета тили матн бирликларидан ташкил топади. Ушбу бирликлар ўз навбатида стилистиканинг ўрганиш объекти саналади. Ҳозирги кунда Эрон тилшунослигида стилистикага оид қатор тадқиқотларни кузатиш мумкин1. Бу асарларни ўрганиш жараёнида ХХ асрнинг охиригача бўлган давр мобайнида стилистика бўйича яратилган асарлар асосан адабий стилистика, яъни адабий жанрлар стилистикасига бағишланганининг гувоҳи бўлиш мумкин. ХХ аср охири-ХХI аср бошларида Эрон тилшунослигида стилистикага янгича ёндашув кузатилади. Форс тилида «услуб»کبس, قایس, هیوگ, یدربراک هنوگ терминлари билан ифодаланади. Эрон тилшунослигида услубнинг турли таснифлари мавжуд. Услуб таснифларида якдиллик бўлмаса-да, таҳлил қилиш жараёнида улар орасида умумийлик мавжудлиги, бир услуб турли номлар билан аталгани ёки бир услубнинг бир неча гуруҳларга ажратилган таснифини кўриш мумкин. Услубни ажратишда сўзловчи ва тингловчи муносабати, уларнинг ижтимоий фарқланиши, замон ва маконда жойлашуви асос қилиб олинган. رتكد.۱۳۴۹نارهتیسانش کبس .ارعشلا کلم راهب یقت دمحم .http//farsi.blogfa.com.یسراف نابز رد یهوژپکبس زادنامشچ1 .ىحوتف رتكد.۱۳۷۷ نارهت .ىسراف رعش و نابز ىسانشكبس .ناویك سرمویك .۱۹۹۵ نارهت .ىناعم و نایب .اسیمش سوریس . یرقاب یدهم .۱۳۹۰ نارهت .ن اریا و اپورا رد یملع یسانشکبس و کبس ةنیشیپ .یرقاب یدهم . ۱۳۹۴ نارهت .ىسانشكبس . ۱۳۹۰ نارهت .ناریا و اپورا رد یملع یسانشکبس و کبس ةنیشیپ 107 SHA RQ MA SH’ A LI Публицистик услуб сиёсат ва баъзи ижтимоий соҳаларда қўлланувчи услуб бўлиб, икки асосий вазифа, яъни информатив ва таъсир кўрсатиш функцияларини бажаради1. Форс тилида публицистик услубни расмий, илмий, бадиий ва оғзаки услуб элементларини ўз ичига қамраб олишидан келиб чиқиб, уни функционал услублар системасида энг очиқ услублар қаторига киритиш мумкин. Публицистик услубда газета тили алоҳида ўрин эгаллайди. Зеро, газета ва публицистика бир-бири билан чамбарчас боғлиқ. Газетадаги ҳар бир публицистик мақола ўзига хос ижтимоий масалаларни кўтариб чиқиши ёки жамиятдаги турли янгиликларни бадиий ифода этиши мумкин2. Ҳозирги кунда Эронда газета тилига бўлган қизиқишнинг ортиб бораётганини бу соҳада амалга оширилган қатор тадқиқотларда кўриш мумкин3. Изланишларни ўрганиш жараёнида уларда қисқалик, терминларни камроқ қўллаш, тўғри баён услубини танлаш ҳамда ҳозирги кунда форс тилининг софлигини сақлаб қолишга интилиш кузатилади. Шу билан бирга, олимлар газетанинг ёшлар тарбиясида катта аҳамия