Развитие жанров малой прозы в индийской литературе

Аннотация

The article examines the emergence, formation and development of such small prose genres in Hindi and Punjabi literature as a sketch ("rekhachitra"), also their distinctive features, and role in literature. The Rekhachitra (image) genre is a virtually unexplored genre in Russian Indology. There are opinions given of some Russian Indologists, such as E.P. Chelysheva, A.P. Senkevich and N.P. Utekhina also the opinions of some Hindi literature scholars, in particular, Mahendra Kumar Dhingra, Lakshmisagar Varshaya, Nagendra and Tripathi on this genre. An attempt made to shed light on this topic using the example of the works of writers in the genre of "rekhachitr" (image). Speaking about the origin of the documentary-journalistic genre of sketching, it should be noted that it is directly related to the development of the media in the Hindi language. It was in them that the first works of this type, written in different genres, appeared, the best of which later made up his "golden fund". The sketching genre has come a long way before it emerged as an independent genre. Today it is not a story or an essay, but a separate genre based on its own laws, and, of course, a story, essay and other genres that develop in accordance with changing times and social life. Today it is not a story or an essay, but a separate genre based on its own laws, and, of course, a story, essay and other genres that develop in accordance with changing times and social life. This article provides some reflections on this genre. Keywords and expressions: Article, story, different, essay, to introduce, to present, form and fiction, view point, artificiality, deep study. Кириш. Ҳинди адабиётида ХХ аср насри алоҳида аҳамият касб этади. Чунки бу даврда наср анчагина ривожланди ва, айниқса, кичик насрий жанрлардан бўлган “рекхачитр” (эскиз) жанри кўпгина ёзувчиларнинг ижод махсули бўлди. Кичик насрий жанрнинг ривожланишига асосий сабаблардан бири давр муамоларини тез ва қисқа эскизлар ва улардаги образлар орқали оммага етказиш, бу муаммоларнинг ечимиига йўл кўрсатиш, айрим холларда қаттиқ танқид остига олиш кабилар айни шу жанрда кучли акс этган ва шу боис эскиз жанри ХХ аср ҳинд жамияти ҳақида ўзига хос тасаввур берувчи жанр сифатида баҳоланади. Мақолада айни шу масалаларга катта ўрин берилган. Мақсад ва вазифалар: Мақолада ҳинди адабиётида ХХ асрда ўз ривожини топган кичик насрий жанрлар, хусуан, “рекхачитр” (эскиз) жанри масаласи ҳақида изланишлар олиб борилди. Усуллар: Мақолада таҳлил, герменевтик тахлил, қисман қиёсий тахлил, тарихий ёндошув каби усуллардан фойдаланилган. 53 SHA RQ MA SH’ A LI Натижалар ва мулоҳаза: Мақолада ХХ аср ҳинди адабиётидаги кичик жанрлардан бўлган “рекхачитр” (эскиз) жанрининг тараққиёт даври, унинг ички олами, шу жанрда ижод қилган адиблар ва уларнинг асарлари, “рекхачитр” (эскиз) жанрининг ўзига хос жиҳатлари ва мавзулар кўлами, ундаги образлар ҳақида хулосалар берилади. Ҳиндий тилидаги исталган кичик насрий жанр, жумладан, хикоя, очерк ёки эскиз (рекхачитра)1ни яхлит адабий жараёндан, яъни узвий қисмини ушбу жанрларда яратилган асарлар ташкил қиладиган маданий, ижтимоий муҳитдан айро тавсифлаш мумкин эмас. Бу фикрнинг асослилигини таниқли адабиётшунос Е.П. Челышев ҳам қуйидагича эътироф этади: «Ҳиндий адабиётидаги у ёки бу асарни тўғри англаш ва муносиб баҳолаш учун мазкур асарни умумий ҳинд адабий анъаналари, адабий оқим ва йўналишларнинг тараққиёт тарихи, ёзувчининг дунёқараши, ижтимоий муҳит билан чамбарчас боғлиқликда кўриб чиқиш лозим»2. XX асрнинг 20-йилларидан бошлаб Ҳиндистон бадиий адабиёти «тарихий даврни тобора муваффақиятли илғаб олар, жамият тарихининг ўтиш даврида туғилган янги характерларни акс эттирар, тараққиётнинг ижтимоий тамойилларини тадқиқ этар экан, у тез-тез публи- цистика билан бирлашиб кетар эди»3 шу тариқа, бир-бирига яқин бўлган ёндош (бадиий- публицистик) тур шакллана бошлади. МДҲ ва россиялик олимларнинг айрим ишларида очерк, эскиз, кундалик, қайдлар ва бошқалар «бадиий-ҳужжатли жанрлар»деб номланган4. Бадиий ҳужжатли турнинг туғилиши ҳақида гапирганда, унинг ҳиндий тилидаги оммавий ахборот воситаларининг тараққиёти билан бевосита боғлиқ эканлигини таъкидлаш жоиз. Айнан уларда турли жанрларда ёзилган бу типдаги илк асарлар пайдо бўлди ва улардан энг саралари кейинчалик унинг «олтин заҳираси»ни ташкил этди. Ёзувчиларнинг ватанпар- варлик руҳидаги газета, адабий журнал ва альманахлар билан ҳамкорлиги бу жанрларни зиёлиларнинг кенг доирасида эътироф этилишигасабаб бўлди. Биринчидан, илғор демок- ратик фикрловчи адабиётшунослар кўпмингсонли аудиторияга чиқиш ва бу орқали мамлакат тарихидаги муҳим воқеаларга тезкорлик билан ўз вақтида муносабат билдириш, жамиятнинг энг муҳим муаммолари ҳақидаги ўз фикрларини баён қилиш имкониятига эга бўлдилар. Иккинчидан, бадиий публицистика доирасидаги янги шакл ва мазмун борасидаги барча изланишлар кўпсонли омма нигоҳида синовдан ўтиб, муштарийлар томонидан қўллаб- қувватланар ёки ишни такомиллаштириш таклифи билдирилар эди. Бнр сўз билан айтганда, х