Анализ грамматических тем в школьных и вузовских учебниках

Аннотация

This article is devoted to the analysis of grammatical topics in textbooks written for a specialized school of the Hindi language and a lyceum of oriental languages at the Tashkent State University. Friendly relations between Uzbekistan and India develops fruitfully and we, the Hindi language teachers, should also contribute to the development of these relations. The establishment of scientific cooperation between the two countries requires a high level of Hindi learning for our youth. Unfortunately, over the past twenty years, textbooks on the Hindi language for schoolchildren and students of lyceums have not been created. In this article, teachers of the school and lyceum were suggested to familiarize themselves with the teaching aids prepared by the author of the article, and the task was to create new textbooks under the guidance of teachers of the Hindi at University of Oriental Studies. The article describes the step-by-step study of Hindi by elementary and senior schoolchildren. The 5th grade textbook includes introductory topics in Hindi phonetics, spelling and grammar. Various exercises and pictures are offered to keep students interested in learning Hindi, and helps to increase student activity in the language learning process. Textbooks for high school students contain more detailed phonetic and grammatical sources in Hindi; various topics are given, namely geography, history, texts telling about famous Indian statesmen, about the national holidays of India, grammar tables, dictionaries of each text (or lesson), oral and written exercises, performing tests increases knowledge of the Hindi language. Keywords and expressions: simplepostpositions, none, emphatic particles, complex postpositions, perfictive participles, Gandhi,Tagor, Nehru, Shastri. Кириш. Ўзбекистон ва Ҳиндистон ўртасидаги дўстона муносабатлар кўп асрлик тарихга эгадир. Ўзбек ва ҳинд халқи ўртасидаги илмий ва маданий алоқалар доим ривожланиб келган. ХI асрнинг буюк олими Беруний ҳам ҳинд ва санскрит тилларини ўрганган. Абу Райҳон Беруний астрономия, математика, география, минералогия фанлари бўйича қому- сий асарлар яратиш билан бирга ҳинд халқининг яшаш тарзи, маданияти ва урф-одатларини ҳам ўрганди. Ҳиндистон сафаридан олдин ҳиндий тилини ўрганди. Беруний Ҳиндистонда “Санкҳи” ва “Ёгасутра Патанджал” асарларини санскрит тилидан араб тилига ва Птоломей- нинг “Евклид ва Алмагеси” асарини санскрит тилига таржима қилди. Беруний Ҳиндистонда бир неча йил яшаб ва ижод қилган даврида “Ҳиндистон” номли катта энциклопедик жаҳоншумул асарини яратди. Бу асар нафақат Ҳиндистон, Ўрта Осиёда, балки бутун дунёда машҳур бўлди, араб, форс ва ғарб тилларига ҳам таржима қилинди. Ўзбек китобхонлари асрлар мобайнида бу китобни ўқиб, ҳинд диёри билан танишди ва ҳинд тилига бўлган қизиқиши ортди. Икки давлат ўртасидаги савдо-сотиқ ва дипломатик алоқалар Бобурийлар даврида яна ҳам ривожланди. Бобурийлар саройининг элчилари Бухоро, Самарқанд ва Хоразмда фаолият юритишган бўлса, ўзбек элчилари ва илм-фан вакиллари ҳам Ҳиндистонда ўз фаолиятларини олиб боришди. Ҳинд савдогарлари Бухоро, Самарқанд, Хива, Қўқон шаҳар- ларида савдо қилишарди. Бу алоқалар икки халқнинг дўстона муносабатларини шакллан- тиришга катта ҳисса қўшди. Бобурийлар салтанати уч аср давомида дипломатик алоқаларни ривожлантирди. Ҳозирги кунда Ҳиндистон жаҳондаги ривожланган мамлакатлардан бири ҳисобланади. Сўнги йигирма йил мобайнида бу мамлакат турли соҳаларда етакчи ўринда туришини биламиз. Айниқса, малакали мутахассислар тайёрлашда олий таълимнинг аҳамияти катта. Дунёдаги кўпгина мамлакатнинг ёшлари Ҳиндистоннинг нуфузли олийгоҳларида таълим олишади. Жумладан, Олмазор академик лицейининг ўнлаб битирувчилари Ҳиндистоннинг Деҳли ва Пуна университетларининг коллежларида бакалавр даражасидаги турли хил 103 SHA RQ MA SH’ A LI йўналишларида таълим олишди. Ҳозирги пайтда ҳам кўплаб ўзбек ёшлари Ҳиндистонга бўлган қизиқишларини ҳинд тили, ҳинд адабиётини ўрганиш орқали амалга оширмоқда. Ва албатта, ёшларнинг бу интилишлари келажакда малакали таржимонлар ва етук мутахассис бўлишларига замин яратади. Давлатимиз раҳбарлари томонидан таълим тизимини тубдан яхшилаш соҳасида кўплаб чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Президентимиз тадбирларда ёшлар билан учрашган вақтида уларнинг қайси соҳада ўқишидан қатъи назар саводхон ва ўз касбининг етук мута- хассиси бўлишлари учун билим олишларини доим таъкидлайди. Ўз навбатида биз ўқитув- чиларга ҳам ўқувчилар ва талабалар учун янги типдаги дарсликлар, ўқув қўлланмалар яратиш вазифаси қўйилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил апрел ойидаги ИД-2998 Қарорига кўра Тошкент шаҳар Олмазор туманидаги Лал Баҳодир Шастри номидаги ҳинд тилини чуқурлаштириб ўқитишга ихтисослаштирилган мактабни ташкил этиш тўғрисида қуйидаги вазифалар белгилаб берилди: ушбу мактабда умумий ўрта таъ- лимнинг давлат таълим стандартлари асосида замонавий ахборот ва педагогик технологиялардан кенг фойдаланган ҳолда чет тилларини, айниқса ҳинд тилини чуқур ўқитилишини таш