Краски в языковом ландшафте турецких пожеланий и аплодисментов

Аннотация

In recent years, various levels of research in the field of linguistics have been carried out, based on the lexical-semantic and grammatical features of the language. In particular, effective work is being done to study the linguistic features of artistic sources on folklore. In subsequent years, scientific papers and studies appeared on the linguistic features of proverbs, phraseologies, as well as wishes and applause (applause-curses). They are studied by folklorists as cultural units. In particular, research was conducted on the names of epics, fairy tales, wedding ceremonies, the linguistic features of wedding songs, the lexical and semantic analysis of Uzbek folk riddles. It seems that there is not enough information about the work done or ongoing in the above areas related to the cultural life of the peoples of the East. This article is dedicated to Turkish wishes and applause, as well as the participation and art of colors in their linguistic landscape. There are aspects that should be considered when studying wishes and applause. These cultural units are characteristic of oral discourse, although they are found in both formal and formal literature. Naturally, in order to conduct research on such a subject, it is necessary to know the way of thinking of these people. The word applause comes from the ancient Turkic language and means praise, honor, wish good wishes. The participation of flowers in Turkish wishes and applause is aimed at revealing the meanings and artistic image of these flowers in terminology. In fact, everything around us is made up of different colors. Colors are an important tool for distinguishing things from each other. You can see the place and meanings of white in desires, the positive and negative meanings of black and the use of green in life as blessings and blessings. In addition, the article provides examples of synonyms for red and white. Keywords and expressions: White power, green life, "black wind". Инсон ҳаётида рангларнинг ўрни беқиёсдир. Биз яшаб турган ҳаётимизни рангларсиз тасаввур қилишимиз қийин. Қачон, қаерда, нима иш қилмайлик рангларга дуч келамиз. Ранг- лар ҳақидаги саволга Абу Носир Фаробий: “Ранг ялтироқ жисмнинг нимага ялтироқ бўлгани- нинг чегарасидир, у жисмларнинг юзида ифодаланади”1, – деб жавоб берган эди. Аслида ранглар ҳақида дастлабки тасаввурлар инсониятда қадимги даврлардан бошланган. Анимис- тик, тотемистик, фетишистик ва илоҳий қарашлар бошланиши билан бу саволларга турли жавоблар берилган. Ранглар миллат, элат ва қабилаларнинг урф-одати, диний-эътиқодий қарашлар натижасида ҳар бир халқда турли талқинлар қилинган. Ибтидоий даврда инсонлар асосан, оқ, қизил ва қора рангларни билган, қолган ранглар улар ҳаётида унчалик катта аҳамиятга эга бўлмаган, деган фикрлар бор. Бу уч ранг ўша даврда яшаган инсонларда диний- фалсафий қарашлари ҳақида тасаввур мавжудлигини ифодалайди. Қадимги давр одамлари барча рангларни тўлиқ илғай олмаганлар, ранглар ибтидоси, уларнинг тадрижий ривожи, маъно кўламининг кенгайиши тадқиқ этилган барча тадқиқотларда кузатиш мумкин.2 Бизни ўраб турган борлиқ ранг-барангдир. Нарсаларни шу ранглари орқали бир-биридан ажратамиз. Ҳаётимизда шундай ҳолатлар бўладики, биргина ранг орқали уни ифодалай оламиз. Оқ, қизил, қора рангларнинг дастлабки мифологик тасаввури ҳақида этнограф олима Л.Миранова шундай ёзган: “Қизил рангда ибтидоий одам қон, олов, иссиқлик ва қуёшни кўрган”.3 Вақт ўтиши билан инсонларнинг кундалик яшаш тарзидаги қилган ишлари анъана 1 Абу Носир Фаробий. Фалсафий саволлар ва уларга жавоблар. – Тошкент: Фан, 1953. 74- б . 2 Мыфи народов мира. Энциклопедия Т2.-М., 1982. с.-107. 3 Рўзиева М.Ё. Ўзбек халқ қўшиқларида ранг символикаси.- Филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. – Тошкент, 2017. 12-б. 81 S H ARQ M AS H ’ AL I ва одатларга айланган ва ўзига хос тарзда маданий қатламнинг юзага келишига туртки бўлди. Халқ маросимлари ва одатлари фольклорга айланди. Туркий халқлар маросим ва фольклорида рангларнинг ўзига хос рамзий маъноларга эга эканлигини кўриш мумкин. Ранглар ҳар бир халқ фольклорида мақол, ибора тилак, олқиш ва дуоларнинг бадиийлигини орттиришда рамзий маънода фаол қўлланилади. Ранглар ҳар бир соҳа бўйича турли маъно касб этади. Ҳар бир халқ фольклорида ранглар бир хил ўринда айнан ўша маънони билдирмаслиги ҳам мумкин. Рангларнинг семантик доираси халқларнинг диний, эътиқодий, ижтимоий-сиёсий ҳамда маданий характери билан ўзаро боғлиқдир. М.Жуманазарова ўзининг илмий изланишларида ранглар хусусида ҳам кўплаб маълумот- лар келтириб ўтган. Ҳар бир ранг ўзида маълум мантиқий таассурот кодини ташиганлиги учун ҳам ранглар гаммасида маъно ифодаловчи, информацион, коммуникатив, эстетик ва бадиий-поэтик хусусиятлари қадимдан маълум. Ранглар воситасида эксперессивлик ҳосил қилиш қадимдан мавжуд. Инсоният тарихида рангларнинг хилма-хил рамзий маънолари мавжуд бўлиб, улар муайян этник гуруҳларнинг ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, маънавий ва маърифий ҳаётига тегишли маълумотларни ифодалаган. Шарқ ха