Новоинтерпретированные рассказы периода новых исследований (на примере рассказов Селима)

Аннотация

This article examines the peculiarities of modern Turkish storytelling in the 1970s, including the work of Selim Ileri, a master of Turkish storytelling, and his mastery of the storytelling genre. The article analyzes the author's stories from a literary point of view, such as “The Magic Organ”, “The Engaged Girl”, “My Mother's Geraniums”, “Nights without Morning”, “The Mermaid's Tale”, “At the Foot of the Sea”, “The Last Day of Friendship”, “Close Economy”. Unlike some Turkish writers, Selim Ileri’s stories were created under the influence of masterpieces of world literature. The author's “Engaged Girl” was written under the influence of A.P. Chekhov, the story “Nights without Morning” by Dostoevsky, the story “The Mermaid`s Tale” and “At the Foot of the Sea” by Faulkner, the story “Close Economy” by Shakespeare. Accordingly, S. Ileri follows in the footsteps of local artists in content and foreign writers in shape. The works of Virginia Woolf, William Faulkner, Catherine Mansfeld are important sources of the writer's work. He quotes from the works of Virginia Woolf, using melodrama techniques. In particular, some aspects of Faulkner’s literary style are clearly visible in S. Ileri’s stories. The plot lines in S. Ileri’s stories have an abstract structure. Therefore, it is difficult to understand the true meaning of his works. The nature of the images is often revealed through an inner monologue and a stream of consciousness. In this respect, S. Ileri is close to the work of U. Faulkner. In the author's work “At the Foot of the Sea” there is a strong desire for postmodernism. The creative process, the connection between reality and texture is the main issue of the work. The distinguishing feature of the postmodern work is the focus on the boundary between the subconscious, fantasy and reality. In creating “The Close Economy”, the author was influenced by Western literature, particularly Shakespeare's Hamlet. In this tragedy, Hamlet shows himself to the people around him as an insane and stupid. As we have analyzed, S. Ileri’s stories cover the psychological state of the modern man in Turkish society, the suffering of a person trapped in a whirlpool of spiritual problems, the tragedy of loneliness, the problems of selfishness and lack of compassion. 10 S H ARQ M AS H ’ AL I Changes in the psyche of the heroes are captured. It is clear that the writer used the traditions of modern world prose according to the principle of form. In this sense, the writer has contributed to the introduction of new heroes, new ways of expression and imagery in modern Turkish storytelling. In this sense, the writer has contributed to the introduction of new heroes, new ways of expression and imagery in modern Turkish storytelling. Keywords and expressions: Turkish literature, world literature, story, genre, postmodernism, analysis, hero, psyche, interpretation, creativity. Кириш. ХХ асрнинг 70-йилларидан эътиборан турк ҳикоячилигида реалистик анъаналар изчил давом этиши билан бирга янгича шаклий изланишлар ҳам кўзга ташланади. Турк ҳикоячилигида инсон маънавий олами, дунёқараши ва туйғуларини бадиий акс эттириш тамойиллари янгиланиб, ички оламнинг бадиий талқин этиш тамойиллари илгари сурила бошлади. 1970-1990 йилларда турк замонавий адабий жараёнида ғарб модернизми, авангард адабиётига қизиқиш кучайгани кузатилади. Ж.Жойс, Ж.-П.Сартр, А.Камю, Ф.Кафка, В.Вулф асарлари ўрганилди ва таржима қилинди. Модернизм эстетикасига оид илмий адабиётлар ўрганила бошланди. Шу маънода турк адабиётшуноси M.Аккая бу давр адабиётининг ўзига хос қирраларини қуйидагича таҳлил этади: “Турк адабиётига модернизм ва постмодернизм методлари деярли бир пайтда кириб келди ва бир даврда тараққиётни бошдан кечирди. Ёзувчиларимиз бошидан ўтган шиддатли қайтиш, туб ўзгаришлар таъсирида янги изланиш- ларга йўналди ва шу орада ҳам модернизм, ҳам постмодернизм имкониятларидан фойдала- ниш йўлини танлади.”1 И.Чешитли, Й.Балжи ва Э.Колачлар ҳамкорликда ёзган тадқиқотда анъанавий ҳикоя жанрининг янгича тараққиёт босқичи аниқ кўрсатилади ва бу 70-йиллар билан изоҳланади: “Турк ҳикоячилигида 1970 йиллардан кейин Ғарб ҳикоячилиги таъсири- даги модернистик, постмодернистик тушунчалар юзага келди; билвосита анъанавий ҳикоя- лардан анча фарқли янгича ҳикоя шакли пайдо бўла бошлади.”2 Дарҳақиқат, бу давр турк адабиётида жаҳон адабиётининг йирик модерн ёзувчилари қизи- қиш билан мутолаа қилиниши билан бирга, уларнинг ижодидан таъсирланиб қатор асарлар яратилди. Аҳмад Ҳамди Танпинар, Саид Фоиқ Абасиёниқ сингари моҳир ҳикоянавислар ижодида кузатилган модернистик насрий жанр Юсуф Отилган (1921-1989), Ферид Эдгу (1936), Нозли Эрой (1945), Мустафо Қутлу (1947), Селим Илери (1949) ва Муродхон Мунган (1955) каби йирик ёзувчилар ижодида ривожлантирилди. Мақсад ва вазифа: Замонавий турк насри доирасида ҳикоя жанрининг тараққиёт тамо- йилларини тадқиқ этиш, хусусан, Селим Илери ижодининг услубий ўзига хосликлари, асарларидаги замон ва қаҳрамон психологияси, модернизм ва постмодерниз