Основные правовые принципы экологической экспертизы

Аннотация

Ўзбекистон Республикасининг “Экологик экспертиза тўғрисида”ги қонуннинг 5- моддасида белгиланган In the introductory part of the article authors charac- бўлиб, қонуннинг мазкур нормаси мазмунидан келиб terize a role of enforcement authorities in information sphere. чиқиб, экологик экспертизанинг қуйидаги асосий принципларини ажратиб кўрсатиш мумкин: In the basic part of the article questions of informa- 1) Қонунийлик тамойили. Давлат ёки жамоат tion safety of enforcement authorities of the Republic of экспертизаси ўтказилишидан қатъи назар, экологик Uzbekistan are considered. In the conclusion authors come to opinion, that it is экспертиза эксперти ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига тўла ва оғишмай necessary to develop protection of information safety of риоя этиши, қонунда белгиланган ваколатлари enforcement authorities. доирасидан четга чиқмаслиги ҳамда фаолияти юридик ва жисмоний шахслар манфаатларга зарар етказишга йўналтирилмаган бўлиши лозим2. 2) Холислик. Экологик экспертиза эксперти ўз фаолиятида ваколат доирасида атроф табиий муҳит ҳолати ҳамда корхона, муассаса, ташкилот фаолиятининг унга таъсири тўғрисидаги маълумотларни баҳолашда беғаразлик ва холисоналик билан ёндашиши зарур. Экологик экспертиза эксперти, амалдаги экологик қонунчилик нормалари талабларини инобатга олган ҳолда, ўз хулосасида муайян лойиҳани амалга ошириш мумкин ёки мумкин эмаслигини кўрсатиб ўтиши лозим. Экспертиза натижалари тўғри, одилона бўлиши учун биологик, кимёвий, физикавий, технологик, демографик, агро-экологик, иқтисодий ва бошқа жабҳалардаги билимларни жамлаган ҳолда кенг қамровли ижодий меҳнат маҳсули бўлиши ва текширилаётган объектга нисбатан реал, объектив баҳо берилиши керак3. 1 Комментарий к Федеральному закону “Об экологической экспертизе” (6-12-моддалар) / Под ред. М.М. Бринчука. М.: БЕК, 1999. С.8. 2 Экология ҳуқуқи: Дарслик / Муаллифлар таркиби: Усмонов М.Б., Рустамбоев М.Х., Холмўминов Ж.Т. ва бошқ. / Маъсул муҳаррир: М.Б. Усмонов. Тошкент: Адабиёт жамғармаси, 2001. 87-б. 3 Ekologiya huquqi: Darslik. / Mas’ul muharrir: M.B. Usmonov. Toshkent: TDYI nashriyoti, 2006. 118-b. 88 2008 №3-4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА 3) Асослилик. Экологик экспертиза эксперти балки бу масалага комплекс ёндашилиб, атроф табиий ваколат доирасида берадиган хулосаси илмий муҳитни ягона бир тизим сифатида қабул қилиб, асослантирилган, мавжуд реал ҳолат ифодаланган мазкур масала билан бир қаторда фуқаролар ҳамда унда экспертиза ўтказилган юридик шахс соғлиғига етказилган зарар ҳам комплекс тарзда фаолиятининг таъсири ўз аксини топган бўлиши баҳоланиши лозим. лозим. 7) Экологик экспертизанинг ошкоралиги та- 4) Экологик хавфсизлик талабларини ҳисобга мойили. Экологик экспертиза буюртмачилари уни олишнинг мажбурийлиги тамойили, ўтказиш тўғрисида оммавий ахборот воситаларида режалаштирилаётган фаолиятнинг тегишли хўжалик эълон беришлари мумкин. Бундай ҳолда экологик экс- объектлари шаклланишининг экологик хавфсизлиги пертиза тугалланган кундан бошлаб бир ой ичида билан боғлиқ жиҳатлари текширилиши ва баҳоланиши унинг натижалари тўғрисидаги маълумотлар эълон лозимлигини англатади. Ушбу принцип экологик қилинади. Давлат экологик экспертизаси ўтказилиши экспертиза жараёни қатнашчилари зиммасига инсон, тўғрисидаги эълон ва унинг натижалари тўғрисидаги ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектлари хавфсизлиги маълумотлар оммавий ахборот воситаларида учун зарур бўлган атроф табиий муҳит норматив берилиши шарт бўлган объектларнинг рўйхати қонун сифатларига, атроф табиий муҳит ҳолатига таъсир ҳужжатлари билан белгилаб қўйилади. этувчи объектларни лойиҳалаш, қуриш, жойлаштириш Бироқ, ошкоралик тамойили Ўзбекистон ва фойдаланишнинг экологик-ҳуқуқий талабларига Республикаси қонунчилигида белгиланган давлат риоя этилишини таъминлаш мажбуриятини юклайди1. сирига оид нормаларга зид келмаслигини қайд этиш 5) Ҳар қандай режалаштирилаётган хўжалик зарур. Яъни, давлат, ҳарбий ёки тижорат сири билан ва бошқа хил фаолиятнинг эҳтимол тутилган боғлиқ маълумотларни ўз ичига қамраб олувчи экологик хавфлилик презумпцияси ҳам экологик ҳужжатлар экологик экспертизадан ўтказилганда экспертиза ўтказишнинг муҳим тамойилларидан бири давлат сирига оид қонунчилик ҳужжатлари талабларига бўлиб, унинг моҳияти шунда ифодаланадики, ҳар мувофиқ, махфийлик таъминланиши лозим. қандай фаолият, авваламбор, табиийки ресурслар А.К.Голиченков таъбири билан айтганда, ахборот билан боғлиқ бўлган хўжалик фаолияти атроф табиий тижорат сирини қамраб олган тақдирда ҳам махфий муҳитга таъсир кўрсатишга сабаб бўлади. Бундай тутилиши мумкин. Бироқ, атроф табиий муҳитнинг таъсир натижаси одатда, салбий хусусият касб этади2. ифлосланиши тўғрисидаги маълумотлар тижорат ёки Шундай экан, режалаштирилаётган фаолият ҳар бошқача тусдаги сир сифатида махфийлаштирилиши томонлама экологик хавфсизлик талабларини мумкин эмас5. инобатга олган ҳолда