Обязательство - понятие и правовая природа перевода долга на другое лицо в правоотношении.

Аннотация

лда амалга оширилади ва пул маблағлари бўйича In the introductory part of the article the author амалга ошириладиган операциялар бўйича банклар characterizes concept and essence of drawing of harm the томонидан турли тариф ставкалари қўлланилади. Кор- vehicle. хона ҳисобрақамидаги пул маблағини бошқа корхона In the basic part a circle of subjects of compensa- ҳисобрақамига ўтказиш учун банклар фоизда хизмат tion of harm by the put vehicle are considered. ҳақини олишади. In the conclusion the author makes the offers on ФКнинг 322-моддасида қарздорнинг ўз қарзини perfection of legal regulation of the specified relations. бошқа шахсга ўтказишига фақат кредиторнинг розили- ги билан йўл қўйилиши белгиланган. Бу ўринда қарзни бошқа шахсга ўтказишнинг мазмун моҳияти нималарда кўриниши ҳақида фикр юритиш ўринли бўлади. Юридик адабиётларда тарафларнинг эрк ирода- си ва натижага боғлиқ равишда қарзни бошқа шахсга ўтказишни уч турини алоҳида кўрсатиб ўтишади. 1) ички бунда тарафлар кредиторга таъсир эт- майдиган келишувга эришишни хоҳлашади; иккинчи тараф биринчи қарздор олдида унинг қарзини тўлаш мажбуриятини олади ёки биринчи қарздор иккинчи қарздор учун кредиторга қарзни тўлашга топшириқ беради; кредитор тўлов амалга ошгунига қадар бирин- чи қарздорга нисбатан даъво қилиш ҳуқуқига эга бўлган ҳолда иккинчи қарздорга нисбатан даъво қилишга ҳақли бўлмайди; 2) кумулятив бунда тарафлар кредиторнинг эски қарздорга нисбатан даъво қилиш ҳуқуқини йўқотмаган ҳолда, янги қарздорга нисбатан даъво қилиш ҳуқуқини олишни хоҳлашади; 3) приватив ёки ҳақиқий бундай тарафлар кре- диторнинг эски қарздорга нисбатан барча ҳуқуқларини 47 2009 №3-4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА йўқотган ҳолда янги қарздорга нисбатан даъво қилиш қилувчи ҳаракатларни амалга оширади7. М.Чориев ҳуқуқини олишни хоҳлашади1. эса, бир шахс ўз ҳисобидан бошқа шахс фойдасига Бу борада хорижий давлатларда ўзига хос ён- ўтказган ҳар қандай мулкий манфаат ҳадя предмети дошув мавжудлигини таъкилаш лозим. хусусан, Фран- сифатида кўрилиши мумкин. Нафақат буюмлар, балки ция Фуқаролик кодекси хусусий йўл билан қарзни мулкий ҳуқуқлар ва ўзининг ёки бошқа шахснинг олди- ўтказишга йўл қўймайди. Бироқ, Германия Фуқаролик даги мажбуриятлардан озод қилиш ҳам мулкий ман- тузуклари приватив йўл билан қарзни ўтказишни на- фаат сифатида қаралади.8 зарда тутади. Бунда кредитор билан тузилган шартно- Ю.Н.Гайдукнинг таъкидлашича, қарзни бошқа ма воситасида (414- модда), ёки иккита қарздор шахсга ўтказиш шартномаси ўзида мураккаб юридик ўртасидаги шартнома бўйича (415- модда) ўзганинг таркибни ифодалайди, унинг асосида ҳуқуқий тартибга қарз мажбуриятини олиш институтига йўл қўйилади.2 солишга мухтож бўлган янги муносабатлар вужудга Швейцария қонунчилиги бўйича эса, қарзни бошқа келади. Мазкур ҳуқуқий муносабат тарафларнинг ҳуқуқ шахсга ўтказиш кредитор ва янги қарздор ўртасида ва мажбуриятларини тартибга солиш қарзни бошқа тузиладиган шартнома воситасида амалга оширилиши шахсга ўтказишни моҳиятини тўлиқ ифодаламайди. Бу мумкин, бунда дастлабки қарздорга бу ҳақда хабар эса, шартнома мажбуриятларини ижро этилишида та- берилади3. рафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини бузилишига В.А.Беловнинг фикрича, РФ ГК учун қарздорни олиб келади. Шу сабабли қарзни бошқа шахсга ўзгариши олиб келадиган бошқа институт ҳам маълум. ўтказишга доир ҳуқуқий муносабатни тартибга солиш- Яъни, қарз цессияси (ёки пассив цессия, интерцессия). ни такомиллаштириш лозим9. Мазкур шартнома бўйича бир тараф (янги қарздор) Фикримизча, қарзни бошқа шахсга ўтказиш эски бошқа тараф (кредитор) олдида муайян мажбуриятни қарздорнинг қарзни янги қарздорга ўтказишга учинчи шахс (қарздор) учун бажаришни ўз зиммасига қаратилган ҳар қандай фуқаролик ҳуқуқий битимни олади. Бунда кредитор эски қарздорни ўз мажбурияти- ўзида ифодалайди. Натижада янги қарздор фуқаролик ни озод этади ёки озод этиш мажбуриятини олади4. қонунчилигида назарда тутилган ёки назарда тутилма- Биз юқорида мажбурият ҳуқуқига доир цивили- ган бўлсада, унга зид бўлмаган ўзга шахснинг қарзини стик тадқиқотлар нисбатан кенг доирада амалга оши- зиммасига олади. Масалан, учинчи шахс олдидаги рилганлигини таъкидлаган эдик. Бу ўринда мавжуд мажбуриятдан озод қилиш шаклидаги ҳадя шартнома- цивилистик назарияларда қарзни бошқа шахсга си ёки новация (дастлабки мажбуриятни янгилаш йўли ўтказиш ҳақидаги ғоялар билан танишиб чиқиш ўринли билан учинчи шахс олдидаги мажбуриятдан озод бўлади. В.А.Беловнинг таъкидлашича, қарзни бошқа этиш) натижасида амалга оширилиши мумкин. Бунда шахсга ўтказиш мураккаб юридик таркибни амалга асосийси, қарзни бошқа шахсга ўтказишда кредитор- ошириш натижаси саналади. Бунда қарзни бошқа нинг розилиги талаб этилади. Тарафлар қарзни бошқа шахсга ўтказиш а) шартнома асосида бир тараф (эски шахсга ўтказишни қуйидаги усулларда амалга оши- қарздор, делегант ёки ўтказувчи) муайян мажбурият ришлари мумкин: мазмуни