Предметы возмещения вреда, причиненного автотранспортным средством

Аннотация

жабрланувчи олдида жавобгарлик субъекти сифатида, In the introductory part of the article the author ошиқча хавф манбаини меҳнат муносабатлари characterizes concept and essence of the institute of re- асосида бошқараётган шахслар (ҳайдовчи) ни habilitation. эътироф этиб бўлмайди.Шу сабабли ошиқча хавф In the basic part questions of efficiency of the insti- манбаини ҳуқуқий жиҳатдан расмийлаштирмасдан tute of rehabilitation are considered. бошқа шасхга бериш юридик эганинг ўзгаришига олиб In the conclusion the author makes the offers and келмайди. Бунда ошиқча хавф манбаининг титул эгаси to a conclusion on perfection of institute of rehabilitation. – мулкдор, тўла хўжалик юритиш ва оператив бошқариш ҳуқуқининг эгаси, ошиқча хавф манбаининг фактик эгаси томонидан етказилган зарар учун жавобгарликдан озод этилмайди2. Бунда ошиқча хавф манбаининг тиутл эгаси ҳам фактик эгаси ҳам етказилган зарар учун жавобгарликка тортилишилари лозим. Кўпчилик мутахасисларнинг таъкидлашларича титул эга ва фактик эга бу вазиятда солидар жавобгар бўлиши лозим3. Моддийлик белгиси эса шу билан изоҳланадики, унга кўра, ошиқча хавф манбаининг эгаси, бу –шундай манбани реал эгаллаб турган шахсдир. Масалан, автомобил ижарага берилган бўлса-ю, автомобиль 1 Быков А.Г., Половинчик Д.И. Основы автотранспортного права.-М.:Юрид.лит.1980.-275-276 с. 2 Гражданское право. В 2 т. Том II. Полутом 2: Учеб- ник/Отв.ред.Е.А.Суханов.-М.БЕК.2002.-418-419 с 3 Белякова А.М. Гражданско-правовая ответственность за причинение вреда (теория и практика) / Диссертация на со- иск.учен.степ.док.юрид. наук в форме научного доклада, вы- полняющего также функции автореферати.-М.:1987.-123 с. 43 2009 №3-4 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ҳайдовчиси ижарага берувчи билан меҳнат етказиш воситаси ҳисобланган автомобилнинг эгаси муносабатлари асосида боғлиқ бўлса, ижарага автотранспорт ташкилоти ҳисобланса ҳам бунинг учун олувчини ошиқча хавф манбаи эгаси деб ҳисоблаш у жавобгар ҳисобланмайди. Бунда етказилган зарарни мумкин эмас. автомобилни ўғирлаб кетган шахс қоплаши лозим Албатта автотранспорт ташкилотларини ошиқча бўлади. хавф манбаи сифатида эътироф этилиш муҳим Мазкур ҳолат ФКнинг 999- моддасининг 5- юридик аҳамият касб этади. Ҳозирги кунда қисмида қуйидагича ўз ифодасини топган: ошиқча автотранспорт ташкилотларига нисбатан хавф манбаининг эгаси шу манба етказган зарар учун, мулкчиликнинг турли шакллари амал қилаётганлигини агар манба эгасининг тасарруфидан бошқа ҳисобга олиб давлатга тегишли автотранспорт шахсларнинг ғайриҳуқуқий ҳаракатлари ташкилотлари ва давлатга тегишли бўлмаган (ҳаракатсизлиги) натижасида чиқиб кетганлигини автотранспорт ташкилотларининг етказилган зарарни исботласа, жавобгар бўлмайди. Бундай ҳолларда қоплашда бир хилда иштирок этишларини таъкидлаш ошиқча хавф манбаи томонидан етказилган зарар учун лозим. жавобгарлик манбани ғайриҳуқуқий эгаллаб олган Ошиқча хавф манбасига нисбатан эгаликнинг шахснинг зиммасида бўлади. Бу манбани эгасининг бир шахсдан иккинчисига ўтиши ошиқча хавф тасарруфидан ғайриҳуқуқий тортиб олишда эгасининг манбасини бевосита назорат қилишнинг биринчи айби бўлган тақдирда, жавобгарлик унинг эгасига ҳам, шахсдан иккинчи шасх ихтиёрига тўлиқ ўтишида ва ошиқча хавф манбаини эгаллаб олган шахсларга ҳам зарар етказилганда янги эганинг жавобгарлиги юзага юкланиши мумкин. келишида ифодаланади. Шунинг учун ҳам суд Баъзи ҳолатларда автомобил учинчи амалиётида, шундай ҳолат кузатиладики, масалан, шасхларнинг ҳуқуққа хилоф ҳаракатлари натижасида автомбиль таъмирдан чиққанидан сўнг уни атотранспорт ташкилотининг назоратидан четга чиқиб тузатилганлигини текшириш мақсадида амалга кетган бўлса ҳам автотранспорт ташкилотига нисбатан оширилган синов пайтида зарар етказилган бўлса, зарарни қоплаш мажбуриятин юкалша мумкин бўлади. бунинг учун автомобилни таъмирлаган ташкилот Бунда ҳуқуққа хилоф ҳаркат орқали автомбилни жавобгар бўлади. Агар ошқича хавф манбаини бериш автотранспорт ташкилотининг назоратидан олиб чиқиб шартларига кўра аввалги эганинг автомобилни кетган ва зазар етказган шахс билан бирга назорат қилиш ҳуқуқи тўлиқ чекланмаган бўлса, автотранспорт ташкилоти ўзига қарашли ошиқча хавф етказилган зарар учун солидар жавобгарлик вужудга манбани етарли даражада назорат қила олмаганлиги келади. учун жавобгар сифатида етказилган зарарнинг муайян Автомобил транспорт соҳасидаги давлат қисмини қоплаши керак бўлади. ташкилотларининг фаолиятини мувофиқлаштириш, Бироқ бу ҳолатда иш вақти тугаган бўлишига таркибий ва институционал ўзгартириш масалаларини қарамасдан ҳайдовчи автомобилни авторанспорт ҳал қилиш, хизматлар бозорини шакллантириш ва ташкилотининг гаражига қўйиш ўрнига ўзининг шахсий ривожлантиришга ҳамда автомобиль ва дарё эҳтиёжларини қондириш учун ёки фойда кўриш транспортида юк ва йўловчилар ташиш хавфсизлигини мақсадида кира қилиб юрган бўлса, бундай вазиятда таъминлашга кўмаклашиш