Проблемы исполнения судебных решений

Аннотация

афсуски, қабул қилинган суд қарорлари ижросини In the introductory part of the article the author таъминлаш чоралари ҳалигача аниқ амалий натижа characterizes the conditions necessary for an effective бераётгани йўқ, бу қарорларнинг аксарияти ойлаб, utilization of arbitration as means of the resolution of dis- ҳатто йиллаб бажарилмасдан қолмоқда”1. putes. Дарҳақиқат, қонун ҳужжатларини тўлиқ ижро In the basic part of the article the international con- этиш шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини tracts in sphere of a recognition and execution foreign ҳимоя қилишда устиворлик касб этади. Бинобарин, judicial and arbitral awards are considered. қабул қилинган ҳуқуқий норма белгиланган тартибда In the conclusion the author comes to opinion, that ижро этилмас экан, мазкур қонуннинг аҳамиятига, нуфузига путур етиши муқаррар. Ҳуқуқий in Uzbekistan it is necessary to give more attention to нормаларнинг, шу жумладан суд ҳужжатлари ва бошқа questions of execution of judgements of the foreign states. орган ҳужжатларининг ҳам ижроси лозим даражада амалга оширилмас экан мазкур жамиятда инсон ҳуқуқларини тўлақонли ҳимоя қилиш каби вазифалар тўлиқ бажарилмай қолади, жамиятнинг иқтисодий негизларига салбий таъсир кўрсатиб, мамлакат иқтисодиётидаги самарадорликни пасайишига сабаб бўлади. Шунингдек, суд ҳужжатларининг ижро қилинмаслиги қарздорнинг манфаатларига хизмат қилиб, ундирувчи танг аҳволда қолишига олиб келади, бунинг натижасида эса иқтисодий муносабатларда ўзаро рақобат ва тенг шерикчилик муносабатларига путур етади, инсон ҳуқуқларининг ҳимояси эса заифлашади. Охир-оқибат иқтисодий ўсишдаги самарадорлик ва жадаллашув йўқолиб, жамиятда фуқаролик муомалаларида жиноий ҳолатларнинг юз бериш ҳоллари кузатила бошлайди. Ўз навбатида, суд ҳокимиятининг ҳам самарадорлиги ва нуфузига салбий таъсир кўрсатади, зеро, суд ҳал қилув қарорлари тегишлича ижро этилмас экан унинг ҳуқуқий баҳоси ва аҳамиятига путур етади, таъсирчанлиги йўқолади. Мамлакатимизда суд-ҳуқуқ соҳасида амалга оширилаётган кенг кўламдаги ислоҳотлар натижасида суд қарорларини ижро этиш соҳаси ривожланди ва янада такомиллашиб бораётганлигини алоҳида қайд 1 Каримов И.А. Бизнинг бош мақсадимиз — жамиятни демократлаштириш ва янгилаш, мамлакатни модернизация ва ислоҳ этишдир. Тошкент: Ўзбекистон, 2005; Ислом Каримовнинг 2006 йилда мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва 2007 йилда иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштиришнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган “Янгиланиш ва барқарор тараққиёт йўлидан янада изчил ҳаракат қилиш, халқимиз учун фаровон турмуш шароитини яратиш – асосий вазифамиздир” номли Вазирлар Маҳкамаси мажлисидаги маърузаси // Халқ сўзи. 2007 й. 13 феврал. 85 2009 №1-2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ўтиш жоиз. Хусусан, 2001 йилнинг 29 августида кодексларига, Ер кодексига, Маъмурий жавобгарлик Ўзбекистон Республикасининг “Суд ҳужжатлари ва тўғрисидаги кодексига, шунингдек, “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида” Қонуни қабул қилинди.1 Бу борада ҳуқуқшунос ги Қонуни ва бошқа бир қатор қонунларга ўзгартириш олимлар ҳам ўз фикрларини билдириб, Ўзбекистон ва қўшимчалар киритилди. Республикасининг “Суд ҳужжатлари ва бошқа Ўзбекистон Республикасининг “ Суд органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро Қонуни қабул қилиниши муносабати билан турли ҳуқуқ этиш тўғрисида”ги Қонунига бир қатор қўшимча ва тармоқларига оид бўлган нормаларни бирлаштирди ва ўзгартишлар, янги ҳуқуқий нормалар киритилди. фақат суд органларининг қарорлари эмас, балки Мазкур қонунга асосан, суд ҳужжатлари ва бошқа бошқа органларнинг (масалан, маъмурий органлар, органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш меҳнат низолари комиссияси, солиқ органлари ва механизми такомиллаштирилди. Хусусан, қарздор бошқ.) қарорларини ҳам ижро этиш тартиби белгилаб тушунчасига янгидан таъриф ишлаб чиқилди, ижро берилди. Мазкур қонунда айрим тоифадаги низоли ишини юритишда ундирувчининг шахсан иштирок этиш ишлар юзасидан қабул қилинган суд ҳал қилув тартиби аниқлаштирилди, ижро иши юритишда қарорларини ижро этиш хусусиятларига оид айрим иштирок этувчи шахсларни хабардор қилиш ва ҳуқуқий нормалар мустаҳкамлаб қўйилганки, бу ўз чақириш тартибига аниқлик киритилди. Суд навбатида фуқароларнинг муҳим ижтимоий-иқтисодий ижрочиларининг нафақат ички ишлар органлари билан ҳуқуқларини ўз вақтида, самарали ҳимоя қилиш ва ўзаро ҳамкорлиги, эндиликда Ўзбекистон тиклашга қаратилган чора сифатида эътироф Республикаси Ер ресурслари, геодизия, картография, этилишини таъкидлашади.2 давлат кадастри давлат қўмитаси, Ўзбекистон Шунингдек, мамлакатимизда суд тизимини Республикаси Марказий банки, банклар ва бошқа янада ислоҳ қилиш, судлар фаолиятини моддий- кредит ташкилотлари, давлат солиқ хизмати оргналри, техника жиҳатидан ва молиявий таъминла