12–13 ЁШЛИ БОКСЧИЛАРДА КУЧ СИФАТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ

Аннотация

The article examines the development of strength in 12–13-year-old boxers. Strength is a crucial component of physical fitness, affecting both technique and tactical skills. The study analyzes effective methods and exercises for muscle strength development, considering age-specific characteristics, training intensity, and duration. The aim is to achieve a systematic and comprehensive improvement of strength in young boxers, enhance sports performance, and reduce injury risk. The results highlight the key principles of effective strength training and their practical application in boxing. Keywords: Boxing, young boxers, strength qualities, physical fitness, muscle strength, training methods, training regimen, sports performance, injury prevention. 626 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 12 Кириш Мамлакатимиз мустақилликка эришган кундан бошлаб жисмоний тарбия ва спортга давлат сиёсати даражасида этибор берилаётгани ҳеч кимга сир эмас. Айниқса, бу борада кейинги йилларда жисмоний тарбия ва спортни янада ривожлантириш борасида Президент фармони ва Вазирлар Маҳкамаси қарорларининг қабул қилиниши соҳага берилаётган этиборнинг тасдиғидир. Ҳеч шубҳасиз, бугунги кунда бокс спорт тури мамлакатимиз аҳолисининг барча қатдамларида, айниқса, ёшларнинг энг севимли спорт турларидан бирига айланган. Мамнуният билан айтиш жоиз, боксчиларимиз жаҳон рингларида кўп йиллардан буён ўтказиб келинаётган нуфузли мусобақаларнинг деярли барчасида муваффақиятли иштирок этиб, биринчи ўринларни банд этиб, шохсупанинг энг чўққисини эгалаб етакчиликни қўлдан бермай келишмоқдалар. Ҳозирги кунда спортнинг барча турларида, жумладан боксда ҳам юқори натижаларга эришиш спортчининг жисмоний тайёргарлиги даражасига бевосита боғлиқ. Бокс спорт тури тезкорлик, чаққонлик, чидамлилик ва айниқса куч сифатининг юқори даражада ривожланган бўлишини талаб қилади. Шу боис ёш боксчиларни тайёрлаш жараёнида куч сифатини ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратиш муҳим ҳисобланади. 12–13 ёш даври ўсмирларнинг жисмоний ва функционал ривожланишида муҳим босқич бўлиб, бу пайтда организмда жадал ўсиш ва морфологик ўзгаришлар юз беради. Ушбу ёшда мушак тизими фаол ривожланади, ҳаракат координацияси яхшиланади ҳамда спорт машғулотларини ўзлаштириш қобилияти ортади. Шу билан бирга, суяк- мушак тизимининг тўлиқ шаклланиб улгурмаганлиги туфайли куч машқларини тўғри режалаштириш ва хавфсиз усулларда амалга ошириш талаб этилади. Ёш боксчиларда куч сифатини ривожлантириш нафақат зарба кучини ошириш, балки умумий жисмоний тайёргарликни мустаҳкамлаш, жароҳатлар хавфини камайтириш ва спорт маҳоратининг кейинги босқичларига пойдевор яратишда муҳим аҳамият касб этади. Айниқса, бошланғич тайёргарлик босқичида кучни ривожлантириш умумий машқлар, ўз танаси оғирлиги билан бажариладиган ҳаракатлар ва ўйин элементлари орқали олиб борилиши мақсадга мувофиқ ҳисобланади. Бугунги кунда мураббийлар олдида турган асосий вазифалардан бири — 12–13 ёшли боксчиларнинг ёш ва индивидуал хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, илмий асосланган ва самарали машғулот тизимини ишлаб чиқишдир. Шу нуқтаи назардан, ушбу мавзу ёш спортчиларни тайёрлаш жараёнида куч сифатини ривожлантиришнинг мазмуни, аҳамияти ва асосий йўналишларини ўрганишга қаратилган бўлиб, амалиёт учун ҳам, илмий-тадқиқот ишлари учун ҳам долзарб ҳисобланади. Тадқиқот мақсади: Ушбу тадқиқот ишининг асосий мақсади 12 - 13 ёшли боксчиларда куч сифатини самарали ривожлантириш жараёнида замонавий инновацион технологиялардан фойдаланиш имкониятларини ўрганиш ва уларни машғулот жараёнига жорий этишдан иборат. Ёш спортчиларнинг жисмоний тайёргарлигини оширишда анъанавий усуллар билан бир қаторда рақамли ва технологик воситалардан фойдаланиш машғулотлар самарадорлигини сезиларли даражада оширишга хизмат қилади. Тадқиқотнинг яна бир муҳим мақсади – 12 - 13 ёшли боксчиларнинг ёш ва физиологик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, куч сифатини ривожлантиришга қаратилган инновацион машғулот моделини ишлаб чиқишдир. 627 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 12 Бунда ҳаракат сенсорлари, интерактив тренажёрлар, махсус мобил иловалар, видеотаҳлил тизимлари ҳамда функционал диагностика воситаларидан фойдаланиш орқали машқларнинг аниқлиги, хавфсизлиги ва назорат даражасини ошириш кўзда тутилади. Шунингдек, ушбу ишнинг мақсади инновацион технологиялар ёрдамида ёш боксчиларнинг куч кўрсаткичларини баҳолаш, уларнинг динамикасини кузатиб бориш ва индивидуал юклама режаларини шакллантириш имкониятларини аниқлашдан иборат. Бу эса ҳар бир спортчининг жисмоний имкониятларига мос келадиган самарали машғулот жараёнини ташкил этишга ёрдам беради. Тадқиқот натижасида инновацион технологиялардан фойдаланиш орқали куч сифатини ривожлантириш самарадорлигини ошириш, машғулотларга бўлган қизиқишни кучайтириш ҳамда ёш боксчиларни юқори спорт натижаларига тайёрлаш учун илмий- амалий тавсиялар ишлаб чиқиш мақсад қилиб олинган. Тадқиқот вазифалари: Ушбу тадқиқот ишининг мақсадидан келиб чиққан ҳолда қуйидаги асосий вазифалар белгилаб олинди: