Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
РАСПРОСТРАНЕНИЕ И ПОПУЛЯЦИОННЫЕ ОСОБЕННОСТИ НЕМАТОД РОДА MESORHABDITIS, ВЫДЕЛЕННЫХ ИЗ КОРНЕВОЙ СИСТЕМЫ ШИПОВНИКА (ROSA CANINA L.) В УСЛОВИЯХ СУРХАНДАРЬИНСКОЙ ОБЛАСТИ
Turopova Muxlisa Barot qizi
Современная наука и исследования · 2 · 681-683 · 2026
Аннотация
This study investigates the distribution, population density, and ecological characteristics of nematodes belonging to the genus Mesorhabditis (M. spiculigera, M. franseni, M. irregularis) isolated from the rhizosphere of wild rose (Rosa canina L.) in the Sariosiyo, Termez, and Boysun districts of the Surkhandarya region. A total of 300 nematode specimens were collected. The findings indicate a wide distribution of Mesorhabditis species in the root zone of wild rose and their strong ecological adaptability. Keywords: rose hip (Rosa canina L.), Mesorhabditis, rhizosphere, nematode distribution, population density, Surkhandarya region. РАСПРОСТРАНЕНИЕ И ПОПУЛЯЦИОННЫЕ ОСОБЕННОСТИ НЕМАТОД РОДА MESORHABDITIS, ВЫДЕЛЕННЫХ ИЗ КОРНЕВОЙ СИСТЕМЫ ШИПОВНИКА (ROSA CANINA L.) В УСЛОВИЯХ СУРХАНДАРЬИНСКОЙ ОБЛАСТИ Аннотация. В статье изучаются распространение, популяционная плотность и экологические особенности нематод рода Mesorhabditis (M. spiculigera, M. franseni, M. irregularis), выделенных из ризосферы шиповника (Rosa canina L.) в Сариосийском, Термезском и Бойсунском районах Сурхандарьинской области. Всего было собрано 300 образцов нематод. Результаты показывают широкое распространение видов Mesorhabditis в корневой зоне шиповника и их высокую экологическую пластичность. Ключевые слова: шиповник (Rosa canina L.), Mesorhabditis, шиповник, ризосфера, распространение нематод, популяционная плотность, Сурхандарьинская область. Parazit nematodalar o‘simliklarning ildiz tizimida yashab, ularning oziqlanishiga, o‘sishiga, metabolik jarayonlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Na’matak (Rosa canina L.) Surxondaryo viloyatining tabiiy flora elementlaridan biri bo‘lib, ko‘plab tuproq omillari bilan o‘zaro ta’sirchan muhitni hosil qiladi. 493 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 12 Mesorhabditis avlodiga mansub nematodalar, jumladan M. spiculigera, M. franseni, M. irregularis, tuproqdagi organik modda va rizosferada keng tarqalganligi bilan ajralib turadi. Hududiy tadqiqotlar nematodalar populyatsiyasining o‘zgaruvchanligi va ekologik moslashuvchanligini o‘rganishda alohida ahamiyatga ega. Surxondaryo iqlimining quruq- subtropik xususiyati, tuproq turlarining xilma-xilligi nematoda turlarining tarqalishini belgilovchi asosiy omillardandir. Mazkur tadqiqot na’matak ildiz zonasidan ajratilgan Mesorhabditis avlodi nematodalarining viloyat hududidagi real tarqalish holatini aniqlashga qaratilgan. Mesorhabditis avlodi nematodalari yig’ilgan hududlar kesimida 1-jadval № O‘simlik O‘simlik Viloyat Kordinata nuqtasi Nematoda turi Yig‘ilgan turi organi Tuman nematodalar soni 1. Na’matak Ildizi Sariosiyo 37.8865009, Mesorhabditis 150 (Rosa 66.9351784, spiculigera canina L.) 38.4217921,67.97242 Mesorhabditis 67, franseni, 38.4025774,67.96091 Mesorhabditis 57. irregularis 2. Na’matak Ildizi Termiz 37.3488982,67.34474 Mesorhabditis 60 (Rosa 48 spiculigera canina L.) 37.3125639, Mesorhabditis 66.6567993, franseni 37.3399159,67.23413 Mesorhabditis 77. irregularis 3. Na’matak Ildizi Boysun 38.3317694,67.08028 Mesorhabditis 90 (Rosa 75, spiculigera canina L.) 38.3318916,67.00818 Mesorhabditis 56, franseni 38.2819281,67.28598 Mesorhabditis 8. irregularis Jami: 300 Tadqiqot davomida Surxondaryo viloyatining uch tumani Sariosiyo, Termiz va Boysun hududlarida o‘suvchi na’matak (Rosa canina L.) o‘simligining ildiz zonasidan Mesorhabditis avlodiga mansub nematodalar ajratib olindi. Har bir hududdan olingan namunalar aniq koordinatalar bilan qayd etildi. Sariosiyo tumani eng yuqori nematoda zichligiga ega hudud bo‘lib, bu yerdan jami 150 dona nematoda ajratildi. Quyidagi uch tur qayd etildi: Mesorhabditis spiculigera Osche, 1952 Mesorhabditis franseni Sudhaus, 2011 Mesorhabditis irregularis Dougherty, 1953 Koordinatalar: 37.8865009, 66.9351784; 38.4217921, 67.9724267; 38.4025774, 67.9609157. Termiz tumani bo‘yicha olingan namunalarda jami 60 dona nematoda aniqlandi. Quyidagi turlar uchraydi: Mesorhabditis spiculigera Osche, 1952 Mesorhabditis franseni Sudhaus, 2011 Mesorhabditis irregularis Dougherty, 1953 494 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 12 Koordinatalar: 37.3488982, 67.3447448; 37.3125639, 66.6567993; 37.3399159, 67.2341377. Boysun tumani o‘rta darajadagi zichlikka ega bo‘lib, bu hududdan jami 90 dona nematoda ajratib olindi. Qayd etilgan turlar: Mesorhabditis spiculigera Osche, 1952 Mesorhabditis franseni Sudhaus, 2011 Mesorhabditis irregularis Dougherty, 1953 Koordinatalar: 38.3317694, 67.0802875; 38.3318916, 67.0081856; 38.2819281, 67.285988. Yuqorida berib o’tilgan 1-jadvalda Surxondaryo viloyatining turli hududlarida na’matak o‘simligi ildiz tizimi atrofi rizosferasidan ajratib olingan Mesorhabditis avlodiga mansub nematodalar keltirib o‘tilgan .Bundan kutilayotgan natija turlar tarkibi va ularning ekologik sharoitlarga bog‘liq holdagi tarqalish xususiyatlarini o‘rganishga qaratildi. Hududlar kesimida olib qaralganda eng yuqori natijani Sariosiyo tumani, tarqalishi bo‘yicha eng past natija Termiz tumanida e
Доказательный фрагмент
«This study investigates the distribution, population density, and ecological characteristics of nematodes belonging to the genus Mesorhabditis (M.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis study investigates the distribution, population density, and ecological characteristics of nematodes belonging to the genus Mesorhabditis (M. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- rose hip (Rosa canina L.), Mesorhabditis, rhizosphere, nematode, Сурхандарьинская область., nematodalar tarqalishi, популяционная плотность, шиповник, шиповник (Rosa canina L.), population density, populyatsiya zichligi, nematode distribution, Surkhandarya region., Surxondaryo viloyati., распространение нематод, rizosfera, na’matak, ризосфера
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025