O‘ZBEKISTON BANK TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISH VA DEPOZIT FAOLIYATINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

This article analyzes the current state, challenges, and prospects for the development of Uzbekistan’s deposit market. It highlights the reforms implemented in recent years aimed at improving the banking system, fostering a savings culture among the population, and increasing public trust in the banking sector. The study also examines the main directions for further development of the deposit market through the improvement of state policy — strengthening financial stability, liberalizing interest rate policy, expanding the deposit insurance system, and developing digital banking services. In addition, the article proposes measures to enhance financial literacy, promote long-term deposits, and introduce innovative banking products. Keywords: deposit market, banking system, state policy, financial stability, interest rate, inflation, digital banking services, deposit insurance, savings culture, economic development. Аннотация. В данной статье анализируются текущее состояние, проблемы и перспективы развития депозитного рынка Узбекистана. Освещены меры, реализуемые в последние годы по реформированию банковской системы, формированию сберегательной культуры населения и повышению доверия к банковскому сектору. Также рассмотрены основные направления дальнейшего развития депозитного рынка посредством совершенствования государственной политики — укрепление финансовой стабильности, либерализация процентной политики, расширение системы страхования депозитов и развитие цифровых банковских услуг. В статье также предлагаются меры по повышению финансовой грамотности населения, стимулированию долгосрочных депозитов и внедрению инновационных банковских продуктов. Ключевые слова: депозитный рынок, банковская система, государственная политика, финансовая стабильность, процентная ставка, инфляция, цифровые банковские услуги, страхование депозитов, сберегательная культура, экономическое развитие. 4 3 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / SPECIAL ISSUE/ UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Kirish. Bozor iqtisodiyoti sharoitida moliya tizimining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri — bank depozit bozoridir. Depozit bozori aholining jamg‘armalarini iqtisodiyotga jalb etuvchi va moliyaviy barqarorlikni ta’minlovchi asosiy mexanizm hisoblanadi. O‘zbekiston iqtisodiyotida so‘nggi yillarda bank tizimini isloh qilish, jamg‘arma madaniyatini shakllantirish va aholining bank tizimiga ishonchini oshirish borasida sezilarli o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda. Shunga qaramay, depozit bozori rivojida hali ham muayyan muammolar mavjud. Jumladan, aholining moliyaviy savodxonlik darajasi pastligi, foiz siyosatining yetarli darajada moslashuvchan emasligi, inflyatsiyaning yuqoriligi va banklar o‘rtasidagi raqobatning sustligi bu bozorning to‘liq shakllanishiga to‘sqinlik qilmoqda. Shu sababli davlat siyosatini takomillashtirish orqali depozit bozorini yanada samarali va barqaror rivojlantirish bugungi kunning dolzarb vazifasidir. Asosiy qism. O‘zbekiston depozit bozori so‘nggi yillarda barqaror o‘sish tendensiyasini namoyon etmoqda. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yil yakunida tijorat banklarining umumiy depozit portfeli 250 trillion so‘mdan ortgan. Bu 2017-yilga nisbatan qariyb to‘rt barobarga ko‘pdir. Depozitlarning 40 foizdan ortig‘ini aholi jamg‘armalari tashkil etadi, shuningdek, milliy valyutadagi depozitlar ulushi tobora ortib bormoqda. Aholi so‘mda omonat saqlashni afzal ko‘rmoqda, bu esa milliy valyutaga ishonch oshganidan dalolat beradi. Depozit bozorining rivojlanishiga bank xizmatlarini raqamlashtirish, mobil ilovalar orqali omonatlarni boshqarish imkoniyatlarining kengayishi ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, foiz stavkalari 12–16 foiz oralig‘ida shakllanib, bu daromadlilikni inflyatsiya sur’atlariga bog‘laydi. Inflyatsiya yuqori bo‘lgan sharoitda aholining uzoq muddatli depozit ochish istagi kamayadi, bu esa bank resurslarining qisqa muddatliligiga sabab bo‘ladi. Depozit bozorida mavjud muammolardan biri aholining moliyaviy savodxonligi pastligidir. Ko‘plab fuqarolar bank depozitlarining foydasi, xavfsizligi yoki turli turlari haqida yetarli ma’lumotga ega emaslar. Natijada, ularning jamg‘armalari bank tizimi orqali emas, balki norasmiy yo‘llarda saqlanadi. Shu bilan birga, ba’zi banklar orasidagi raqobatning sustligi ham depozit mahsulotlarining xilma-xilligini cheklaydi. Davlat siyosatini takomillashtirish bu borada muhim ahamiyatga ega. Avvalo, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, inflyatsiya darajasini pasaytirish, bank tizimining ishonchliligini oshirish depozit bozorini rivojlantirishning asosiy shartidir. Depozit sug‘urtasi tizimini kengaytirish aholining banklarga bo‘lgan ishonchini mustahkamlaydi. O‘zbekiston Depozitlarni kafolatlash jamg‘armasi faoliyatini yanada kuchaytirish, sug‘urta summasini oshirish orqali aholining omonatlarini to‘liq himoya qilish mumkin. Depozit siyosatini liberallashtirish ham muhim yo‘nalishlardan biridir. Banklarga foiz stavkalarini