OʻZBEKISTONDA KOʻCHMAS MULK BOZORINI RIVOJLANISH MUAMMOLARI VA ULARNING INNAVASION YECHIMLARI

Аннотация

В статье также рассматриваются процесс формирования и тенденции развития рынка недвижимости Узбекистана, дается глубокий анализ этих проблем. Рынок недвижимости является важной составляющей экономики страны, которая включает в себя продажу, аренду, инвестирование и управление жилой, коммерческой и промышленной недвижимостью. Изучается экономическое значение этого рынка в условиях Узбекистана, роль государственной политики, существующая законодательная база и зарубежный опыт. Также отдельно анализируются основные проблемы, возникающие при развитии рынка недвижимости: ограниченное финансирование, недостаточная цифровая инфраструктура, неопределенность в законодательстве и инвестиционные проблемы. В качестве эффективных решений этих проблем предлагаются внедрение цифровых платформ, создание электронной системы мониторинга, упрощение механизмов ипотечного кредитования и расширение налоговых льгот для иностранных инвесторов Ключевые слова: рынок недвижимости, инновационные решения, ипотечная система, инвестиции, цифровая платформа, Узбекистан, экономическое развитие. Annotation. The process of formation and development trends of the real estate market of Uzbekistan are also discussed, and these problems are analyzed in depth. The real estate market is an important component of the country's economy, which includes the sale, rental, investment and management of residential, commercial and industrial properties. 4 0 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / SPECIAL ISSUE/ UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ The economic significance of this market in the conditions of Uzbekistan, the role of state policy, the existing legislative framework and foreign experience are studied. Also, the main problems encountered in the development of the real estate market are separately analyzed - limited financing, insufficient digital infrastructure, uncertainties in legislation and investment problems. As effective solutions to these problems, the introduction of digital platforms, the creation of an electronic monitoring system, simplification of mortgage lending mechanisms and expansion of tax incentives for foreign investors are proposed. Keywords: real estate market, innovative solutions, mortgage system, investment, digital platform, Uzbekistan, economic development. Kirish. Bugungi kunda Oʻzbekiston iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida koʻchmas mulk bozori alohida ahamiyat kasb etmoqda. Chunki u nafaqat aholining turmush darajasi va ijtimoiy farovonligiga, balki mamlakatdagi investitsion muhit, qurilish sohasi hamda moliyaviy tizimning mustahkamligiga ham bevosita ta’sir qiladi. Ko‘chmas mulk bozori — bu uy-joy, tijorat binolari, ishlab chiqarish ob’ektlari va boshqa turdagi mulklarning oldi-sotdisi, ijarasi, boshqaruvi va ularga oid xizmatlarni o‘z ichiga olgan murakkab iqtisodiy tizimdir. So‘nggi yillarda O‘zbekiston hukumati ushbu sohani modernizatsiya qilish, tartibga solish va raqamlashtirish yo‘lida qator islohotlarni amalga oshirmoqda. Shu sababli, O‘zbekistonning iqtisodiy barqarorligi va aholining ijtimoiy himoyasini ta’minlashda ko‘chmas mulk bozorini ilmiy asosda tahlil qilish, undagi muammolarni chuqur o‘rganish va innovatsion yechimlarni taklif etish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. METODOLOGIYA. Iqtisodiy-statistik tahlil usuli orqali Oʻzbekistondagi koʻchmas mulk bozorining so‘nggi yillardagi o‘sish dinamikasi, narxlarning oʻzgarishi, investitsiyalar hajmi va aholi daromadlari o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganildi. Bu jarayonda Davlat statistika qo‘mitasi, Markaziy bank, Davlat soliq qo‘mitasi hamda tegishli tarmoq agentliklarining ochiq ma’lumotlari tahlil manbasi sifatida ishlatildi. Taqqoslash usuli yordamida Oʻzbekiston tajribasi boshqa rivojlanayotgan davlatlar — Qozogʻiston, Turkiya va Janubiy Koreya ko‘chmas mulk bozorlari bilan solishtirildi. Bu solishtirma tahlil natijasida bozorda mavjud kamchiliklar va ularni bartaraf etish uchun joriy etilishi mumkin bo‘lgan ilg‘or tajribalar aniqlab chiqildi.Empirik tadqiqot usullari orqali aholining uy-joyga bo‘lgan talabi, aholining to‘lov qobiliyati, ipoteka tizimi samaradorligi hamda xususiy sektor faolligi o‘rganildi. Shu maqsadda so‘rovnomalar, intervyular va amaliy kuzatishlardan foydalanildi. ASOSIY QISM Ko‘chmas mulk bozori bir qator murakkab muammolar 1. Global iqtisodiy inqirozlar va inflyatsiya darajasining o‘sishi ko‘chmas mulk bozori uchun eng asosiy xavf omillaridan biridir. So‘nggi yillarda dunyo miqyosida qurilish materiallari, energiya va transport xarajatlarining keskin oshishi yangi uy-joy qurilishi qiymatini ko‘tarib yubordi. Bu esa nafaqat rivojlanayotgan, balki rivojlangan davlatlarda ham uy-joy narxlarining oshishiga va aholining to‘lov qobiliyatining pasayishiga olib keldi. 2. Global urbanizatsiya jarayonining kuchayishi aholining yirik shaharlarga to‘planishiga sabab bo‘lmoqda. Bu esa uy-joy tanqisligini keltirib chiqarmoqda. 4 0 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODE