К содержанию
РецензированоUZ2025

YASHIL IQTISODIYOTGA O’TISHDA BARQAROR IQTISODIYOT

Djurayeva Maxzuna Azamovna · Jo`raqulova Shohsanam Raxmat qizi

Современная наука и исследования · 4 · 2025

Аннотация

Ushbu maqolada global yashil iqtisodiyot tushunchasi, yashil iqtisodiyotning paydo bo’lishiga sabab bo’ladigan omillar, xorijiy olimlarning “Yashil iqtisodiyot” tushunchasiga yondashuvlari, “Yashil iqtisodiyot” tushunchasiga o’zbek olimlarining yondashuvlari, yashil iqtisodiyotning asosiy tamoyillari va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Yashil iqtisodiyotning atrof-muhitni muhofaza qilish, iqtisodiy barqarorlik va resurslardan samarali foydalanish jihatlari bilan bog’liq jihatlari yoritib o’tilgan. Tayanch so’zlar: Yashil iqtisodiyot, energiya, barqaror rivojlanish, BMT, UNEP, integratsiya, o’sish strategiyalari, resurslar, global iqlim o’zgarishlari, uglerod chiqindilari, innovatsion rivojlanish, energetika, Global Green Economy Index, Environmental Performance Index, global iqlim, ekologik turizm, qishloq xo’jaligi, tabiiy resurs, energetik inqirozlar, ekologik barqarorlik, ekologik tanqislik, ekotizim, infratuzilma. Kirish. Yashil iqtisodiyot - bu iqtisodiy o’sish, ekologik barqarorlik va ijtimoiy adolatni uyg’unlashtirgan model bo’lib, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, chiqindilarni kamaytirish, havoni va suvni ifloslantirishni nazorat qilish, energiya samaradorligini oshirish kabi omillarga asoslangan. Jahonda iqlim o’zgarishi, resurslarning cheklanganligi va ekologik muammolar kengayayotgani sababli, davlatlar yashil iqtisodiyotga o’tishni strategik yo’naltirish sifatida qabul qilishmoqda. O’zbekiston ham 2019-2030 yillarda yashil iqtisodiyotga o’tish strategiyasini belgilab, sohalarda mos siyosatlar, moliyalashtirish manbalari va qonunchilik asoslarini shakllantirishgan. METODOLOGIYA. Global Green Economy Index (GGEI) 160 ta davlatning yashil iqtisodiyot ko’rsatkichlarini 18 ko’rsatkich bo’yicha baholaydi. GGEI 4 ta asosiy o’lchov bilan belgilanadi: iqlim o’zgarishi va ijtimoiy tenglisk, sektorni dekarbonizatsiya qilish, bozorlar va ESG investitsiyalari va atrof-muhit salomatligi. GGEI 2010-yilda ishga tushirilgan birinchi yashil iqtisodiyot indeksi bo’lib, bugungi kunda siyosatchilar, xalqaro tashkilotlar, ESG investorlari va kompaniyalar tomonidan mamlakatning yashil iqtisodiyotu ko’rsatkichlari va o’zlarining tijorat yoki tashkiliy kun tartibi o’rtasidagi bog’liqlikni baholash va tushunish uchun foydalaniladigan xalqaro miqyosdagi eng tarqalgan mahsulot hisoblanadi. ASOSIY QISM Ko’pgina indekslar singari, GGEI ham samaradorlikni baholash, ESG investitsiya strategiyasi haqida ma’lumot berish, yaxshilanishi kerak bo’lgan sohalar haqida ma’lumot berish va turli manfaatdor tomonlarni qanday qilib taraqqiyotga yordam berishi mumkinligini o’rgatish uchun ishlatiladi. 2 8 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / SPECIAL ISSUE/ UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ GGEI turli manfaatdor tomonlar uchun moslashtirilgan barqarorlikni o’lchash tizimini yaratish uchun bizning modelimizdan foydalanish maxsus barqarorlik asoslari. GGEI AQSHda joylashgan xususiy konsalting kompaniyasi Dual Citizen MChJ tomonidan nashr etilgan. Global Green Economy Index Dual Citizen MChJning savdo belgisidir. [15] Mamlakatning yashil qiladigan narsaning turli tomonlarini o’lchaydigan ko’plab ko’rsatkichlar va indekslar mavjud. Masalan, YeI universiteti tomonidan Atrof-muhit samaradorligi indeksi (EPI) va Massachusets Texnologiya Instituti (MIT) tomonidan Yashil kelajak indeksi (GFI) mavjud bo’lgan eng mashhur indekslardan ikkitasi. Ushbu indekslarning ikkalasi ham keng qamrovli bo’lib, atrof-muhit ko’rsatkichlariga asoslangan mamlakatlarni tartiblaydi, ammo ularninr metodologiyasida farqlar mavjud, jumladan ular qaysi ko’rsatkichlarni baholashni tanlashadi. Environmental Performance Index (EPI) (2022) YeI universiteti tomonidan qaysi mamlakatlar ekologik muammolarni eng yaxshi hal etayotganini aniqlash uchun ishlab chiqilgan. U iqlim o’zgarishi samaradorligi, atrof-muhit salomatligi va ekotizim hayotiyligi bilan bog’liq 40 ta samaradorlik ko’rsatkichlardan foydalanadi. U 40 ta ko’rsatkichni qamrab olishi bilan bir qatorda 180 ta davlatni qamrab olganligi sababli ushbu mavzu bo’yicha eng keng ko’lamli tadqiqotlarga ega hisoblanadi. Yevropa Ittifoqining Qo'shma tadqiqot markazining 2020-yilgi hisobotida 200 dan ortiq mamlakat va hududlarning qazilma CO emissiyasi ko'rib chiqiladi. Bu aholi sonini hisobga olish 2 uchun aholi jon boshiga CO emissiyasini o'z ichiga oladi. Biz ushbu ko'rsatkichni kiritish muhim 2 deb hisoblaymiz, chunki karbonat angidrid global isish uchun asosiy va eng zararli ifloslantiruvchi hisoblanadi. Bundan tashqari, u gipotetik kelajakdan farqli o'laroq, mamlakatlarning uglerod izlari qanday turishini ko'rsatadi. TAHLIL VA NATIJALAR. IQAir (2021) havoning ifloslanishiga qarshi kurashish uchun real vaqt rejimida dunyodagi eng yirik bepul havo sifati axborot platformasini taqdim etadi. Ular 117 mamlakat va hududlar uchun yillik o'rtacha PM2,5 konsentratsiyasi (mkg/m³) haqida ma'lumot beradi. PM2.5 diametri 2,5 mikrometrdan kam bo'lgan mayda zarralarni ang

Доказательный фрагмент

«Ushbu maqolada global yashil iqtisodiyot tushunchasi, yashil iqtisodiyotning paydo bo’lishiga sabab bo’ladigan omillar, xorijiy olimlarning “Yashil iqtisodiyot” tushunchasiga yondashuvlari, “Yashil iqtisodiyot” tushun…»

Образец извлечения

Демо-превью

Ushbu maqolada global yashil iqtisodiyot tushunchasi, yashil iqtisodiyotning paydo bo’lishiga sabab bo’ladigan omillar, xorijiy olimlarning “Yashil iqtisodiyot” tushunchasiga yondashuvlari, “Yashil iqtisodiyot” tushun… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
ekotizim, infratuzilma., Yashil iqtisodiyot, BMT, qishloq xo’jaligi, resurslar, ekologik barqarorlik, o’sish strategiyalari, Global Green Economy Index, uglerod chiqindilari, integratsiya, innovatsion rivojlanish, ekologik tanqislik, global iqlim, ekologik turizm, barqaror rivojlanish, UNEP, energetik inqirozlar, global iqlim o’zgarishlari, energiya, tabiiy resurs, Environmental Performance Index, energetika
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники