KORXONANI TASHQI MUHITINING NOANIQLIGI VAZIYATIDA STRATEGIK BOSHQARUVGA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR

Аннотация

В данной статье рассматривается вопросы строительного управления организации (предприятии) в сложных современных условиях. Современные условия характеризуется высоким уровнем неопределённости внешней среды предприятия. Целью настоящей статьи является анализ теоретических и методологических основ к стратегического менеджмента. Основные теоретические положения стратегического менеджмента, экономика и статистика предприятий и неопределённость внешней среды являются методическими основами данной статьи. Уточнены основные понятия стратегического менеджмента как стратегия и стратегического менеджмента как стратегия и стратегическое управление. Ключевые слова: стратегия, стратегическое планирование и управление, неопределённость внешней среды, методы адаптивного планирования. Respublikamiz prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning “O‘zbekiston Respublikasi qurilishi tarmog’ini modernizatsiya qilish jadal innovatsion rejalashtirishning 2020- 2025 yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g’risida”gi (2020 yil 27-noyabr PF-6119- son) farmonida qurilish tarmog’ini yanada takomillashtirish arxitektura va qurilish organlari hamda muassasasalarini izchil rivojlantirish mexanizmni shakillantirish davlat boshqaruv tizimining samaradorligini ta’minlash va boshqa shu kabi vazifalar qo‘yilgan. Ushbu dolzarb va keng ko‘lamli vazifalarni amalga oshirishda qurilish tashkilotlari hamda turli muammolar paydo bo‘ladi. Tashqi muhit omillarining tez o‘zgarishi ya’ni murakkabligi sharoitida korxonani strategik boshqaruvi dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Korxonaning strategik boshqaruvi-bu ilm-fandagi va amaliyotdagi nazariy va metodologik tadqiqotlarning o‘ziga xos xususiyatlariga ega alohida sohasi hisoblanadi. Strategik boshqaruv dolzarb hisoblanishi bilan birgalikda uning usullari va amalga oshirish vositalarining tashqi muhitga 1 0 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / SPECIAL ISSUE/ UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ bog’liq ravishda o‘zgarishi bilan tavsiflanadi. Korxona, tashkilot faoliyat ko‘rsatish sohasi va masshtab ko‘lamidan qa’tiy nazar har qanday iqtisodiy tizim tarkibida tavsiflanadi. Korxona tashkilot faoliyat ko‘rsatish sohasi va masshtab ko‘lamidan qat’iy nazar har qanday iqtisodiy tizim tarkibida tayanch bo‘g’in sifatida qaraladi. Menejment fan sifatida korxonani asosiy muammosi ya’ni, foydani maksimallashtirish harakatlari jaroyonida shakillangan. Bunda hozirgi paytda kam xarajatlar bilan uzoq kelajakda samarali tashkiliy-iqtisodiy tadbir choralarini amalga oshirish hisobiga foyda olishga asosiy e’tibor qaratiladi. Korxonaning moliyaviy baquvvatligi, maqsadli bozor ulushini kengaytirish, iste’molchilar guruhining korxona tovarlariga sodiqligi, tashqi muhit o‘zgaruvchanligi davrida korxonaning barqarorligi va boshqa shu kabilar o‘z vaqtida va yuqori malakali boshqaruv qarorlari tarkibida yaratilgan boshqaruv strategiyasining ijobiy natijalaridir. Dunyo iqtisodiyotida narxlarning tezkorlik bilan o‘zgarish, logistik aloqalarning barqarorligi, yuqori darajadagi raqobat muhiti, transaksion xarajatlarning uzluksiz olib borish va shunga o‘xshash salbiy ta’sirlar korxona rahbariyatidan tezkor shu bilan birgalikda boshqaruvda nostandart, lekin tashqi muhit o‘zgarishlariga mos keladigan va yondashuvlarni qo‘llashni talab qiladi. Oldindan ko‘rib bo‘lmaydigan, shu sababli e’tiborga olish qiyin bo‘lgan ko‘p sonli olimlar- noaniqlik deb ataladigan yagona muammoni vjudga keltirdi. Olimlarning fikricha, ushbu muammo XXI asrda yangicha ahamiyat kasb etmoqda [1].O‘z navbatida ushbu muammo korxonaning strategik boshqaruvining nazariy va metodologik asoslarini qayta ko‘rib chiqishni va korxonaning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirishni talab qiladi. Zamonaviy ilm-fan hozircha yaxlit va barcha noaniq vaziyatlarga mos keladigan yagona fikrga yoki noaniqlik sharpoitida korxonani rivojlantirish strategiyasini yaratish va amalga oshirishning universal modelini yarata olmadi. Bunda taklif qilinadigan variantlar turli-tuman bo‘lib, ular tarkibida hattoki bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan holatlar ham uchraydi. Umuman olganda, korxona faoliyatiga salbiy ta’sir etadigan omillarning barchasini ahamiyatini inobatga oladigan, korxonaning strategik vazifalarini noaniqlik vaziyatida samarali yechish imkoniyati mavjud emas. Faoliyat yuritadigan har bir xo‘jalik sub’ekti - bu o‘ziga xos alohida noyob xususiyatlarga ega ijtimoiy-iqtisodiy tizim bo‘lib, u o‘zining endogen va ekzogen xususiyatlariga ega hisoblanadi. Ushbu tizim davriy ravishda shunga o‘xshash o‘ziga xos xususiyatlarga ega boshqa tizimlar ta’sirida bo‘ladi ya’ni, raqobatchilar, ta’minotchilar, iste’molchilar, davlat organlari, bozorlar, tarmoqlar, texnologiyalar va hakozalar. Bunda barcha tizimlar uzluksiz o‘zgarishlar ta’siri ostida harakat qiladi. Ushbu salbiy ta’sir etuvchi omillarni ko‘pchiligini nazorat qilib bo‘lmaydi. Korxona faoliyatiga salbiy ta’sir etuvchi omillarning jamlanmasining o‘zaro t