TALABALARGA VOLEYBOLNI OʻRGATISHNING OʻZIGA XOS VAZIFA VA SHARTLARI

Аннотация

Ushbu maqolada Voleybol mashg'ulotlarining ma'lum kasbiy mahoratlarni ishlab chiqish uchun imkoniyatlarini tadqiq qilish, voleybolni oʻrgatishda yangicha yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligini belgilab berdi. O'qitish shartlari, birinchidan, umuman talaba sportining xususiyatlari bilan, ikkinchidan, talabalarni bo'lajak kasbining oʻziga xos xususiyatlari - pedagogika bilan belgilandi. Oliy ta'lim muassasalari sharoitida boshlovchi voleybolchilarni tayyorlash usullari sport seksiyalarida voleybolchilarni tayyorlashdan 52 ancha farq qilishi lozim. Shuni ta'kidlash kerakki, jismoniy madaniyat fakultetida voleybolni oʻqitish usullari va oliy ta'lim muassasalarining jismoniy tarbiya kafedralarida voleybolni o'qitish orasida o'xshashlik mavjud, chunki ular sezilarli darajada sport takomillashuvining elementi sifatida qaralishi mumkin. Kalit sózlari: voleybolni oʻqitish usullari, asosiy rolni oʻynaydi, ta'lim jarayoni, ta'lim oluvchilarning o'z-o'zini takomillashtirishda, jismoniy tarbiya oʻqituvchisi. Boʻlajak jismoniy tarbiya mutaxassislarini kasbiy-pedagogik tayyorlash, oliy ta'lim muassasasida ta'lim olishning butun davri davomida ularning fanlar majmuasi va fanlarga tayyorgarligini o'zlashtirishi jarayonida amalga oshiriladi. Bu fanlar asosiy rolni oʻynaydi, chunki ularda professional bo'lish uchun zarur boʻlgan bilim va mahoratlar o'zining aniq aksini topadi. Oliy ta'lim muassasalarining jismoniy madaniyat fakultetlarida bu borada voleybol sport turi fani muhim oʻrin tutadi. Ta'lim jarayoni, ta'lim oluvchilarning o'z-o'zini takomillashtirishda, oʻrganishga ijobiy motivatsiyani shakllantirishga, bilish faoliyatini rag'batlantirishga va ehtiyojlarni faollashtirishga qaratilishi lozim. Bunday tayyorgarlik yo'nalishlaridan biri, bo'lajak jismoniy tarbiya oʻqituvchisining kasbiy ta'limijarayonida voleybolning vosita va oʻziga xos xususiyatlaridan foydalanishni nazarda tutadi, chunki ularni qoʻllash oliy ta'lim muassasalarining jismoniy madaniyat fakultetlarida kasbiy- pedagogik tayyorgarlikni yaxshilashga yordam beradi, talabalarning kasbiy mahoratlarini shakllantirish jarayonining samaradorligini oshiradi. Voleybol mashg'ulotlarining ma'lum kasbiy mahoratlarni ishlab chiqish uchun imkoniyatlarini tadqiq qilish, voleybolni oʻrgatishda yangicha yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligini belgilab berdi. O'qitish shartlari, birinchidan, umuman talaba sportining xususiyatlari bilan, ikkinchidan, talabalarni bo'lajak kasbining oʻziga xos xususiyatlari - pedagogika bilan belgilandi. Oliy ta'lim muassasalari sharoitida boshlovchi voleybolchilarni tayyorlash usullari sport seksiyalarida voleybolchilarni tayyorlashdan 52 ancha farq qilishi lozim. Shuni ta'kidlash kerakki, jismoniy madaniyat fakultetida voleybolni oʻqitish usullari va oliy ta'lim muassasalarining jismoniy tarbiya kafedralarida voleybolni o'qitish orasida o'xshashlik mavjud, chunki ular sezilarli darajada sport takomillashuvining elementi sifatida qaralishi mumkin. Voleybolni boshlang'ich o'rgatish bosqichining maqsadlari voleybol boshlang'ich maktabining texnik-taktik vositalari hajmini musobaqalarda cheklangan darajada 2 3 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ishtirok etish bilan samarali o'zlashtirish (tayyorgarlik darajasiga bog'liq ravishda) va razryadlarni bajarish uchun zarur boʻlgan tayyorgarlik darajasiga erishish hisoblanadi. Ta'lim berishni birinchi yilining asosiy vazifalari: 1. Sog'liqni mustahkamlash, har tomonlama jismoniy tayyorgarlik. 2. Voleybol mashg'ulotlariga qiziqishni rivojlantirish. 3. Voleybol mashg'ulotlari davomida psixologik tayyorgarlikka ega bo'lish. 4. Boshqa oʻquv fanlarini oʻzlashtirishga ko'maklashish. 5. Voleybolning nazariy asoslari bilan tanishtirish. 6. Voleybol maktabi elementlarini oʻrganish. 7. Maxsus jismoniy tayyorgarlikka ega boʻlish. 8. Musobaqalarda ishtirok etish. Boshlang'ich bosqichning asosiy vazifasi, boshlovchi voleybolchilarning individual jismoniy va shaxsiy sifatlarini oʻrganishdan iborat. Asosiy e'tibor tabaqalashtirilgan (differensial) yondashuvga qaratilishi lozim, chunki birinchi kurs talabalari oʻrtasida jismoniy tayyorgarlik darajasida katta farq kuzatiladi. Bu farq jismoniy madaniyat fakulteti (JMF) talabalari va OTMning boshqa fakultetlari talabalari o'rtasida ayniqsa kuchli kuzatiladi. Ta'lim berishni ikkinchi yilining asosiy vazifalari: 1. Voleybol mashg'ulotlariga qiziqishni yanada kuchaytirish va rivojlantirish. 2. Umumiy va maxsus jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish. 3. Texnika va taktikani oʻrganish. 4. O'z-oʻzini tartibga solish va autogen trenirovkaning asosiy vositalari va metodlari bilan tanishish. 5. Trenirovkalarni mustaqil o'tkazish koʻnikma va mahoratlarini egallash, musobaqalarga tayyorgarlik rejasini tuzish. 53 Jismoniy tarbiya kursi bo'yicha dasturga kiritilgan voleybol mashg'ulotlari voleybolchi sportchilarni tayyorlash vazifasini o'z oldiga qoʻymagan vaqtda, demak, mashg'u