IQTISODIY NIZOLARNI HAL ETISHDA ADVOKAT ISHTIROKI

Аннотация

В статье представлен широкий спектр идей и соображений об участии адвокатов в гражданском суде. Участие адвоката в гражданских судебных делах (представительство, юридическая помощь) является важным элементом реализации принципов правосудия, правовой защиты и справедливого судебного разбирательства в суде. Недавние изменения в законодательстве и правоприменительной практике Республики Узбекистан направлены на расширение правового статуса института адвокатов и форм их участия. Хотя все граждане имеют право на услуги адвоката за счет государства, на практике возникают трудности в реализации этого права для лиц, имеющих ограниченные финансовые возможности или ограниченное место жительства. Ключевые слова: гражданский суд, судебная деятельность, участие адвоката, правовой статус, полномочия, подготовка документов. Kirish. Sud protsesslarining tezligi va huquqshunoslik bilimining turlicha bo‘lishi advokatning ishlash salohiyatiga ta’sir ko‘rsatadi. Advokatning huquqiy maslahat va hujjatlar tayyorlashida lug’aviy xatolik yoki professional darajasiz ishlash holatlari ham uchrab turadi. 145 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Masofaviy ishtirok imkoniyati yaratilsa‑da, texnik infratuzilma (internet, videoaloqa vositalari, video va audio yozuv sifatining sifati) masalalari hali hal qilinmagan. Advokatlar va boshqa sud ishtirokchilari uchun masofaviy majburlik yoki muayyan texnik sharoitlar yetishmasligi sud jarayonining adolatga mos bo‘lishini zaiflashtirishi mumkin1. Masalan, advokat xizmatining to‘lovi, sudga borib kelish xarajatlari, vakillik tayyorligi kabi masalalar. Advokatning vakolatlari, ishtirok shakllari, vakillik tartibi, majburiy advokat ishtiroki qaysi hollarda bo‘lishi lozimligi kabi norma va moddalar yanada aniqlashtirilishi zarur. “State- funded” yuridik yordam infratuzilmasini kuchaytirish, advokatlarga to‘lov, yo‘l-chiqish xarajatlari, texnik va huquqiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha kafolatlar kuchaytirilishi kerak, ayniqsa kam ta’minlangan shaxslar uchun. Advokatlar (advokatlar yoki qonuniy vakillar deb ham ataladi) fuqarolik sud jarayonlarida muhim rol o'ynaydi. Ular tomonlarni ifodalaydi, dalillarni tayyorlaydi va taqdim etadi, huquqiy fikrlarni ta'kidlaydi, protsessual adolatni ta'minlaydi va mijozlarning huquqlarini himoya qiladi. Ammo advokatlar qanday ishtirok etishlari kerak - qachon tayinlanishi, qanday tayinlanishi va qanday chegaralar mavjudligi - ko'plab yurisdiktsiyalarda rivojlanayotgan qonunlar va sud qoidalari bilan tartibga solinadi. Tomonlar fuqarolik ishlarini olib borishda malakali yuridik yordam olish huquqiga ega ekanligi sud ishlari bizning fuqarolik protsessual qonunchiligimizda aks ettirilgan. Advokatning vakili yoki fuqarolik adolatiga yordam beradigan shaxs ekanligi haqida bahslashish ish yuritish. Rossiyalik advokat D.M.Chechotning fikricha, advokatning ishtiroki fuqarolik protsessida vakil sifatida, Adliya boshqaruviga ta'sir qiladi. Fuqarolik protsessini boshlash, harakat sababini o'zgartirish yoki tan olish.Tomonlar fuqarolik ishlarini olib borishda malakali yuridik yordam olish huquqiga ega ekanligi sud ishlari bizning fuqarolik protsessual qonunchiligimizda aks ettirilgan2. Biroq, olimlar davom etmoqda advokatning vakili yoki fuqarolik adolatiga yordam beradigan shaxs ekanligi haqida bahslashish ish yuritish. Rossiyalik advokat D.M. Chechotning fikricha, advokatning ishtiroki fuqarolik protsessida vakil sifatida Adliya boshqaruviga ta'sir qiladi. Fuqarolik protsessini boshlash, harakat sababini o'zgartirish yoki tan olish. O‘zbekiston Respublikasining fuqarolik protsessual qonunchiligiga ko‘ra, advokatlar fuqarolik sud ishlarida tomonlarning shartnomaviy vakillari sifatida ishtirok etish, uchinchi nizo mavzusiga mustaqil da'volarni taqdim etgan tomonlar va uchinchi shaxslar nizo mavzusiga mustaqil da'volarni taqdim etmaydiganlar. O'zbekiston Respublikasi fuqarolik protsessual kodeksining 67-moddasi, ishonchli shaxs sudga ishni shartnomaga muvofiq vakilga topshiradi (ixtiyoriy) uning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish uchun vakillik qonun. fuqarolik sud ishlarida tomonlarning shartnomaviy vakillari sifatida ishtirok etish, uchinchi nizo mavzusiga mustaqil da'volarni taqdim etgan tomonlar va uchinchi shaxslar nizo mavzusiga mustaqil da'volarni taqdim etmaydiganlar. O'zbekiston Respublikasi fuqarolik protsessual kodeksining 67-moddasi, ishonchli shaxs sudga ishni shartnomaga muvofiq vakilga topshiradi (ixtiyoriy) uning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish uchun vakillik qonuniga muvofiq3. 1 Z.N. Esanova. "Fuqorolik protsessual huquqi" darslik. Toshkent. Yuridik adabiyotlar publish. 2022. 237-bet. 2"Избранные труды по гражданскому процессу" Дмитрий Чечот. 2005. Твердый переплет, суперобложка, 616 стр. 3O'zbekiston Respublikasi fuqarolik protsessual kodeksining 67-moddasi. https://lex.uz/docs/3517337 146 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10 Masofaviy ishtirok uchun texnik va protsessual kafolatlar yaratish, video aloqa