ОСОБЕННОСТИ ДИПЛОМАТИЧЕСКОЙ ПЕРЕПИСКИ

Аннотация

This article covers the concept of diplomatic correspondence, their types, content and features of the formal style. The role of diplomatic correspondence in political and organizational relations between states, the level of formality and the requirements of the protocol are analyzed in detail. It also shows the structure of documents, tone and expression styles, their differences from other formal correspondence. Key words: service correspondence, memorandum, protocol, personal letter, statement, official letter, note. ОСОБЕННОСТИ ДИПЛОМАТИЧЕСКОЙ ПЕРЕПИСКИ Аннотация. В данной статье рассматривается понятие дипломатической переписки, ее виды, содержание и особенности формального стиля. Подробно проанализирована роль дипломатической переписки в политических и организационных связях между государствами, степень формальности и требования протокола. Также указывается структура, тон и манера выражения документов, их отличия от другой официальной корреспонденции. Ключевые слова: деловая переписка, меморандум, памятная записка, протокол, личное письмо, заявление, официальное письмо, записка. Xizmat yozishmalari — bu tashkilotlar, muassasalar va korxonalar oʻrtasida rasmiy ish yuritishni amalga oshirish uchun ishlatiladigan hujjatlar va xatlardir. Ularning asosiy maqsadi axborot almashish, topshiriqlarni rasmiylashtirish va ish jarayonlarini tartibga solishdan iborat. Xizmat yozishmalari odatda rasmiy uslubda boʻladi va maʼlum qoidalarga amal qilinadi. Diplomatik yozishma - turli rasmiy xat-xabarlar va diplomatik tusdagi hujjatlar majmui.1 Davlatlar oʻrtasidagi munosabatlarni yuritish vositasi, davlat tashqi siyosiy va diplomatik faoliyatining asosiy shakllaridan biri. Davlatlar oʻrtasida yozishma tarzidagi muomala davlat, hukumat boshligʻi, tashqi ishlar idorasi, turli davlat va jamoat tashkilotlari hamda muassasalari yoki ularning boshliklari, diplomatik vakillar va ayrim diplomatlar nomidan yoʻlga qoʻyib turiladi. 1 N.Mahmudov, A.Rafiyev, I. Yo’ldoshev. Davlat tilida ish yuritish: Akademik litseylar uchun darslik. Cho'lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. Toshkent-2010. 987 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11 Diplomatik yozishmalarda hujjat turini uning mazmunidan kelib chiqqan holda to‘g‘ri tanlash va yozish qonun - qoidalariga to‘la va aniq amal qilish, hujjat yo‘llanayotgan mamlakat an’analarini hisobga olish zarurdir. Diplomatik hujjat, albatta, javob talab qiladi. Hujjatning qaysi turi yuborilgan bo‘lsa, shu turi bilan javob qaytarilishi shart. Bayonotga bayonot bilan, shaxsiy xatga shaxsiy xat bilan javob beriladi. Hatto imzo qo‘yib yuborilgan shaxsiy xatga faqat ismi, otaismi yozilgan, lekin imzo qo‘yilmagan shaxsiy xat bilan javob qaytarish hurmatsizlik hisoblanadi. Diplomatik hujjatlar tashqi ko‘rinishi jihatidan ham benuqson bo'lishi shart. Ular a’lo sifatli qog‘ozga bir tekis joylashtirilgan holda bexato yozilishi, hech qanday harf o‘chirilmasligi va to‘g‘rilanmasligi, muhr o‘z o‘rniga qo'yilishi lozim.O‘tmishda noma, albatta, hukmdor tamg‘asi bilan muhrlangan. Shoh muhri hukmdorlik belgisi hisoblanib, bunday muhrlangan hujjatlarga faqat ikkinchi bir shoh muhri orqaligina javob berish mumkin bo‘lgan. Bu, albatta, mamlakatlar teng huquqliligining ifodasi bo‘lgan. Hozir ham diplomatik hujjatlar davlat gerbi bilan muhrlanadi. Ular, asosan, davlat gerbi tasviri tushirilgan qog‘ozga yoziladi. Muhimi to‘g‘ri va o‘z o‘rniga qo‘yilishiga alohida e’tibor qaratiladi. Muhr qiyshayib qolmasligi, undagi gerb tasviri, shuningdek, imzo ham aniq ko'rinib turishi talab qilinadi. Diplomatik hujjatlar solib yuboriladigan xatjild xat (qog‘oz) hajmi bilan bir xil bo'lishi kerak. Diplomatik hujjatlami pochta orqali yuborish tavsiya etilmaydi, ular shaxsan topshirilishi yoki kuryer (chopar) orqali yuborilishi mumkin. Chopar xatjildni vakolatli shaxsga topshirishi va undan tilxat olishi kerak. Diplomatik yozishmalar tashqi ishlar vazirliklari tomonidan shu mamlakatning davlat tilida olib boriladi va biror xalqaro tildagi tarjimasi ilova qilinadi. Elchixonalar ham yozishmalarni o‘z davlat tillarida yoki o‘zlari turgan mamlakat tilida olib borishlari mumkin. Diplomatik hujjatlarda so‘zga e’tibor juda kuchli bo‘lmog‘i kerak. Ularning tili sodda, ravon bo‘lib, ko‘chma ma’nolardan xoli bo‘lmog‘i,so‘z mazmun bilan mutlaq mos bo‘lishi, undan Diplomatik yozishmalar tashqi ishlar vazirliklari tomonidan shu mamlakatning davlat tilida olib boriladi va biror xalqaro tildagi tarjimasi ilova qilinadi. Elchixonalar ham yozishmalarni o‘z davlat tillarida yoki o‘zlari turgan mamlakat tilida olib borishlari mumkin. Diplomatik hujjatlarda so‘zga e’tibor juda kuchli bo‘lmog‘i kerak. Ularning tili sodda, ravon bo‘lib, ko‘chma ma’nolardan xoli bo‘lmog‘i,so‘z mazmun bilan mutlaq mos bo‘lishi, undan boshqacha ma’no anglashilmasligi kerak. «Kosa tagida nim kosa» qabilidagi ifodalarga diplomatik hujjatlarda o‘rin yo‘q. Agar so‘z ma’nosida qandaydir ma’no nozikligi yoki mavhumlik bo‘lsa, yaxshisi, uni boshqa so‘z bilan alm